Ο πλανήτης αντιμέτωπος με την «παγκόσμια χρεοκοπία νερού»
Η υπερεκμετάλλευση υδάτινων πόρων οδηγεί σε εξάντληση αποθεμάτων, με σοβαρές επιπτώσεις για δισεκατομμύρια ανθρώπους.
Ο πλανήτης μας εισέρχεται σε μια επικίνδυνη περίοδο «παγκόσμιας χρεοκοπίας νερού», καθώς όλο και περισσότερες περιοχές καταναλώνουν νερό σε ποσότητες που ξεπερνούν κατά πολύ τις δυνατότητες ανανέωσής του. Αυτό καταδεικνύει μια νέα έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 20 Ιανουαρίου από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, η κλιματική αλλαγή, η υποβάθμιση του εδάφους, η αποψίλωση των δασών, η ρύπανση και η υπεράντληση υδάτινων πόρων έχουν ωθήσει πολλές χώρες στα όρια της εξάντλησης. Δεν πρόκειται μόνο για την κατανάλωση του «εισοδήματος» νερού από ποτάμια και το λιώσιμο χιονιού, αλλά και για την άντληση των «αποταμιεύσεων» που βρίσκονται στους υπόγειους υδάτινους πόρους.
«Πολλές περιοχές ζουν πέρα από τα υδρολογικά τους μέσα και πολλά συστήματα ύδρευσης έχουν ήδη χρεοκοπήσει», επισημαίνει ο Κάβεχ Μαντάνι, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας. Ο κ. Μαντάνι προτείνει τον όρο «χρεοκοπία νερού» ως πιο ακριβή από την έννοια της «χρόνιας έλλειψης νερού», τονίζοντας ότι τα φαινόμενα αυτά δεν είναι προσωρινά, αλλά αποτελούν μια μακροχρόνια κατάσταση. Εξηγεί ότι πρόκειται για συστήματα που έχουν καταναλώσει τους υδατικούς τους πόρους σε τέτοιο βαθμό, ώστε πλέον αδυνατούν να καλύψουν τις ανάγκες τους χωρίς να προκαλέσουν μη αναστρέψιμη ζημιά στο περιβάλλον.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται είναι άκρως ανησυχητικά: περίπου 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη νερού για τουλάχιστον έναν μήνα κάθε χρόνο. Επιπλέον, σχεδόν το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρες όπου η πρόσβαση σε νερό είναι επισφαλής ή κρίσιμη.
Η έκθεση αναδεικνύει «κόκκινες ζώνες» σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, η αυξημένη πίεση για νερό συνδυάζεται με την πολιτική αστάθεια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι η Τεχεράνη έφτασε πρόσφατα πολύ κοντά στο να μείνει χωρίς νερό. Στη Νότια Ασία, η υπεράντληση υπόγειων υδάτων, κυρίως για γεωργικούς σκοπούς, σε συνδυασμό με την ταχεία αστικοποίηση, οδηγεί σε δραματική πτώση των υδροφόρων οριζόντων, με άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια επάρκεια τροφίμων.
Παρόμοια προβλήματα καταγράφονται και στις νοτιοδυτικές ΗΠΑ. Η παροχή του ποταμού Κολοράντο έχει μειωθεί κατά περίπου 20% μέσα στον 21ο αιώνα, γεγονός που έχει εντείνει τις εντάσεις μεταξύ των πολιτειών σχετικά με τη διαχείριση των εξαιρετικά περιορισμένων υδατικών αποθεμάτων.