Ο άγνωστος Έλληνας ναύαρχος που έγινε σύζυγος πριγκίπισσας και διοικητής Δωδεκανήσων
Από το Πολεμικό Ναυτικό στη Ρόδο, μια ιστορία πέρα από τα συμβατικά.
Η πορεία του Περικλή Ιωαννίδη αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση, απομακρυσμένη από τις συνηθισμένες διαδρομές όσων βρέθηκαν κοντά σε βασιλικές οικογένειες. Η αφετηρία του δεν ήταν τα διπλωματικά σαλόνια ή οι κύκλοι των αυλικών, αλλά η αυστηρή πειθαρχία και η καθημερινότητα του Πολεμικού Ναυτικού και της θάλασσας.
Εκεί, σε αυτό το περιβάλλον, γνώρισε την πριγκίπισσα Μαρία της Ελλάδας και της Δανίας, κόρη του βασιλιά Γεωργίου Α’. Η πριγκίπισσα Μαρία είχε ήδη βιώσει μια ζωή γεμάτη ανατροπές: τον γάμο της με τον μεγάλο δούκα Γεώργιο Μιχαήλοβιτς της Ρωσίας, την κατάρρευση της τσαρικής αυτοκρατορίας και τις προσωπικές απώλειες που επέφερε η Ρωσική Επανάσταση.
**Μια σχέση εκτός προδιαγραφών**
Η γνωριμία τους εξελίχθηκε χωρίς τυπικά πλαίσια και χωρίς την πίεση κοινωνικών ρόλων. Όταν αποφάσισαν να παντρευτούν το 1922, στο Βισύ της Γαλλίας, ο γάμος τους δεν ακολουθούσε τους κανόνες της εποχής. Επρόκειτο για έναν μοργανατικό γάμο, που σήμαινε ότι ο Ιωαννίδης δεν απέκτησε τίτλους ευγενείας, ενώ η Μαρία δεν διεκδίκησε προνόμια πέρα από την προσωπική της επιλογή. Η απόφαση αυτή προκάλεσε συζητήσεις στους κύκλους της εποχής, αλλά για το ζευγάρι αποτέλεσε ένα σαφές όριο: η κοινή τους ζωή δεν θα καθοριζόταν από πρωτόκολλα.
**Επαγγελματική πορεία χωρίς συμβιβασμούς**
Παρά τη δημοσιότητα που συνόδευε τον γάμο, ο Περικλής Ιωαννίδης παρέμεινε ενεργός αξιωματικός. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ανέλαβε θέσεις ευθύνης εντός του Ναυτικού. Η προσωπική του ζωή δεν λειτούργησε ούτε ως εφαλτήριο για προσωπική προβολή, ούτε ως εμπόδιο στην επαγγελματική του εξέλιξη. Μετά τον θάνατο της πριγκίπισσας Μαρίας το 1940, ο Ιωαννίδης συνέχισε να κινείται με διακριτικότητα, μακριά από δημόσιες εμφανίσεις και κοσμικές αναφορές.
**1947: Τα Δωδεκάνησα περνούν στην Ελλάδα**
Το 1947, η ελληνική πολιτεία του ανέθεσε έναν ρόλο με ιδιαίτερο ιστορικό βάρος. Ορίστηκε ο πρώτος Έλληνας Στρατιωτικός Διοικητής των Δωδεκανήσων, σε μια κρίσιμη περίοδο όπου τα νησιά ενσωματώνονταν οριστικά στον ελληνικό κορμό, μετά από μακρά ιταλική και βρετανική παρουσία.
Στις 31 Μαρτίου 1947, ο Ιωαννίδης αποβιβάστηκε στη Ρόδο από το αντιτορπιλικό «Αδρίας». Στο Διοικητήριο της πόλης, παρέλαβε επίσημα τη διοίκηση από τον Βρετανό ταξίαρχο Πάρκερ, σε μια τελετή που σήμανε το τέλος της ξένης στρατιωτικής διοίκησης.
**Διοίκηση σε μια περιοχή σε μεταπολεμική ανασυγκρότηση**
Η ανάληψη της διοίκησης δεν περιορίστηκε σε τυπικά καθήκοντα. Τα Δωδεκάνησα αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα: υποδομές κατεστραμμένες, διοικητικά κενά και κοινωνική κόπωση από τα χρόνια του πολέμου και της κατοχής. Ο Ιωαννίδης ανέλαβε να οργανώσει τη δημόσια διοίκηση από την αρχή, να αποκαταστήσει τη λειτουργία της εκπαίδευσης, να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία των υπηρεσιών ασφαλείας και να διαχειριστεί τη μετάβαση στο ελληνικό κράτος με ηρεμία. Στην πρώτη του προκήρυξη προς τους κατοίκους των νησιών, απηύθυνε ένα ενωτικό κάλεσμα για συνεργασία στην επόμενη μέρα.
Παρότι παρέμεινε στη θέση του έως το 1948, όταν η διοίκηση μεταβιβάστηκε σε πολιτικό διοικητή, η παρουσία του άφησε το στίγμα της. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, δόθηκε έμφαση στην αποκατάσταση βασικών υποδομών που είχαν πληγεί από τους βομβαρδισμούς, στη σταθεροποίηση της διοικητικής λειτουργίας και στη διατήρηση ισορροπιών σε μια περιοχή με έντονο διεθνές ενδιαφέρον. Η ιδιότητά του ως μέλος της ευρύτερης βασιλικής οικογένειας, λόγω του γάμου του με τη Μαρία, προσέδωσε κύρος στις επαφές με τους ξένους συμμάχους, χωρίς όμως να χρησιμοποιηθεί ως μέσο προσωπικής προβολής. Κατά τη διαμονή του στη Ρόδο, κατοίκησε στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, το οποίο λειτούργησε ως έδρα της ελληνικής διοίκησης.
**Αρχεία και προσωπικά αντικείμενα**
Σήμερα, η πορεία του Περικλή Ιωαννίδη αποτυπώνεται σε εκτενή αρχεία. Στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδας και στην Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού φυλάσσονται η επίσημη στολή του, το ξίφος του, τα παράσημα που έλαβε κατά τη στρατιωτική του καριέρα, καθώς και έγγραφα από τη θητεία του στα Δωδεκάνησα. Παράλληλα, στο Ίδρυμα Ευγενίδου, του οποίου υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος, σώζονται τεκμήρια που καταγράφουν τη διοικητική του συμβολή και το ενδιαφέρον του για την τεχνική εκπαίδευση.
Σε ιδιωτικά αρχεία και συλλογές διασώζονται φωτογραφίες και επιστολές του ίδιου και της πριγκίπισσας Μαρίας, που αποτυπώνουν στιγμές της καθημερινότητάς τους, μακριά από επίσημες υποχρεώσεις. Μετά τον θάνατό της, ο Ιωαννίδης διατήρησε προσωπικά της αντικείμενα, τα οποία δεν εκτέθηκαν ποτέ δημόσια όσο ζούσε. Ο ίδιος ετάφη στο Τατόι, μαζί με την πριγκίπισσα Μαρία, με πλήρεις τιμές ναυάρχου. Η κοινή τους πορεία, από το κατάστρωμα ενός πλοίου έως τη διαχείριση κρίσιμων ιστορικών στιγμών, παραμένει ένα από τα πιο ιδιότυπα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.