Το ΣτΕ έκρινε συνταγματική την υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) έλαβε μια ομόφωνη απόφαση με την οποία κρίνει συνταγματική την αναγνώριση του δικαιώματος υιοθεσίας ανηλίκου από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια. Σύμφωνα με την απόφαση, η υιοθεσία αυτή «δεν προσβάλλει τη συνταγματική προστασία της παιδικής ηλικίας και του υπέρτατου/βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού». Παράλληλα, το ΣτΕ έκρινε ότι ο γάμος μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου είναι σύμφωνος με το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Η υπ’ αριθμ. 392/2026 απόφαση του ΣτΕ, με πρόεδρο τον κ. Μιχάλη Πικραμένο και εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας κα Αναστασία-Μαρία Παπαδημητρίου, έκρινε κατά πλειοψηφία (μειοψήφησαν 6 σύμβουλοι Επικρατείας) ότι οι ρυθμίσεις του ν. 5089/2024 είναι συνταγματικές. Η απόφαση τονίζει ότι οι ρυθμίσεις αυτές είναι «σε συμφωνία προς τις συνταγματικές αρχές του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου, της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και της ισότητας ενώπιον του νόμου». Επιπλέον, συνάδουν με τις αρχές της ΕΣΔΑ, άλλων διεθνών συμβάσεων και του ενωσιακού δικαίου, αντανακλώντας την εξέλιξη των κοινωνικοηθικών αντιλήψεων και της νομοθετικής προσέγγισης σε πολλές προηγμένες δημοκρατίες της Ευρώπης και του δυτικού κόσμου. Αυτή η εξέλιξη κατευθύνεται προς την άρση του κοινωνικού αποκλεισμού και την προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, ανεξαρτήτως σεξουαλικού προσανατολισμού.

Αναφορικά με το δικαίωμα υιοθεσίας, η Ολομέλεια του ΣτΕ διευκρίνισε ότι η αναγνώριση αυτού του δικαιώματος για τα ομόφυλα ζευγάρια, καθώς και το δικαίωμα υιοθεσίας του τέκνου του ενός συζύγου από τον άλλο, αποτελεί άμεση συνέπεια της αναγνώρισης του δικαιώματος σύναψης γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου. Η διαδικασία υιοθεσίας, όπως ορίζεται, διέπεται από αυστηρές εγγυήσεις για τη διαφύλαξη του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, μέσω της έρευνας από κοινωνική υπηρεσία και της ακρόασης από το δικαστήριο. Η απόφαση επισημαίνει ότι η υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις όπως και για τα ετερόφυλα, δεν παραβιάζει την προστασία της παιδικής ηλικίας ή το συμφέρον του παιδιού, καθώς η καταλληλότητα των υποψήφιων γονέων κρίνεται από τις αρμόδιες αρχές χωρίς προκατάληψη λόγω φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Επιπλέον, τονίζεται ότι δεν είναι απαραίτητο η υιοθεσία να μιμείται τη βιολογική σχέση με δύο ετερόφυλους γονείς, δεδομένης της αποδοχής της υιοθεσίας από ένα πρόσωπο και της ύπαρξης ποικίλων οικογενειακών σχημάτων στη σύγχρονη κοινωνία.

Ως προς τον πολιτικό γάμο, το ΣτΕ επανέλαβε ότι οι θεσμοί του γάμου και της οικογένειας εξελίσσονται. Η συνταγματική κατοχύρωσή τους δεν εμποδίζει τον νομοθέτη να θεσπίζει τροποποιήσεις. Η επέκταση του δικαιώματος σύναψης πολιτικού γάμου σε πρόσωπα του ιδίου φύλου, ο οποίος είναι ένας αμιγώς πολιτειακός θεσμός, δεν περιορίζει ούτε επηρεάζει το δικαίωμα ετερόφυλων ζευγαριών να συνάπτουν γάμο, πολιτικό ή θρησκευτικό, ούτε θίγει τις θρησκευτικές παραδόσεις. Η συνταγματική προστασία της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας αφορά όλες τις μορφές οικογενειακής ζωής. Η απόφαση ολοκληρώνεται με την επισήμανση ότι η ρύθμιση αυτή δεν αναιρεί τον συνταγματικό σκοπό του γάμου και της οικογένειας, ούτε αντιτίθεται στο άρθρο 21 παρ. 1 του Συντάγματος ή στο άρθρο 12 της ΕΣΔΑ.

Συνοψίζοντας, η Ολομέλεια του ΣτΕ έκρινε ότι οι νέες ρυθμίσεις είναι σύννομες με το Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις, αντικατοπτρίζοντας την εξέλιξη των κοινωνικών αντιλήψεων και την τάση για άρση διακρίσεων. Η απόφαση αυτή απορρίπτει αίτηση ακυρώσεως που είχε ασκηθεί κατά της υπουργού Εσωτερικών σχετικά με την προσαρμογή των ληξιαρχικών πράξεων.