Η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και η θωράκιση της ελευθερίας του Τύπου στο επίκεντρο

Η ανάγκη αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης και η ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας του Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικού Εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, στο Athens Alitheia Forum, που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης. Ο κ. Μαρινάκης ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η δημοκρατία εξαιτίας των ψευδών ειδήσεων, αλλά και τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης για τη θωράκιση της ενημέρωσης και την ενίσχυση της διαφάνειας.

Ο κ. Μαρινάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη μεγάλη συμμετοχή στο συνέδριο, τονίζοντας ότι ο δημόσιος διάλογος γύρω από την παραπληροφόρηση αποτελεί πλέον κρίσιμη ανάγκη για τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Είναι μεγάλη χαρά που βλέπω για δεύτερη συνεχόμενη μέρα αυτήν την αίθουσα γεμάτη… σε ένα συνέδριο που φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν σταθερό θεσμό δημόσιου διαλόγου γύρω από ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι το θέμα της αλήθειας στον δημόσιο λόγο είναι τελικά «ζήτημα δημοκρατίας».

Ευχαρίστησε τους συμμετέχοντες από τον χώρο της πολιτικής, της δημοσιογραφίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας, τονίζοντας ότι η προστασία της αλήθειας δεν μπορεί να αποτελεί ευθύνη μόνο ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης. «Η προστασία της αλήθειας στον δημόσιο διάλογο δεν είναι υπόθεση ενός θεσμού ή μιας κυβέρνησης, είναι πρωτίστως και πάνω απ’ όλα συλλογική πρόκληση και ευθύνη», σημείωσε.

Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος αναφέρθηκε επίσης στους επικριτές της πρωτοβουλίας, δηλώνοντας ότι ακόμη και η αμφισβήτηση του συνεδρίου λειτούργησε ως κίνητρο για ουσιαστικότερο διάλογο. Καλωσόρισε τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, τονίζοντας ότι η κυβερνητική πολιτική από την πρώτη ημέρα έχει θέσει ως βασική προτεραιότητα την ενίσχυση των θεσμών ενημέρωσης, της διαφάνειας και της πραγματικής ελευθερίας των μέσων.

Σημαντικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσαν τα ευρήματα έρευνας της εταιρείας MARC, τα οποία παρουσιάστηκαν στο συνέδριο. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 53,1% των ερωτηθέντων έχει πιστέψει ψευδή είδηση, ενώ το 86,7% ανησυχεί για τη διάδοσή τους. Επιπλέον, το 77,1% θεωρεί ότι τα περισσότερα fake news αφορούν πολιτικά ζητήματα, ενώ υψηλά είναι τα ποσοστά όσων πιστεύουν ότι μπορούν να επηρεάσουν την οικονομία ή ακόμη και εκλογικές διαδικασίες. «Το 92,8% θεωρεί ότι τα fake news είναι πρόβλημα για τη δημοκρατία μας», ανέφερε ο κ. Μαρινάκης, σημειώνοντας ότι τα στοιχεία αυτά δείχνουν πως η κοινωνία αναγνωρίζει την ανάγκη για τέτοιες πρωτοβουλίες δημόσιου διαλόγου.

Ο κ. Μαρινάκης αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης στον χώρο των μέσων ενημέρωσης, υπογραμμίζοντας ότι στόχος ήταν να μπει τάξη σε ένα τοπίο που για χρόνια παρέμενε ασαφές. Όπως είπε, η κυβέρνηση παρέλαβε «ένα άναρχο τοπίο», στο οποίο για δεκαετίες δεν είχαν γίνει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. «Παραλάβαμε ένα χαρτοφυλάκιο που μέχρι και το 2019 δεν είχε γίνει απολύτως τίποτα, ένα άναρχο τοπίο», σημείωσε, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση προχώρησε σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας στον χώρο της ενημέρωσης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αναμόρφωση των μητρώων έντυπου και ηλεκτρονικού Τύπου, μέσω της οποίας διασφαλίζεται ότι δημόσιο χρήμα δεν κατευθύνεται σε μέσα που δεν τηρούν κανόνες ή δεν σέβονται τους εργαζομένους τους. «Εδώ και δυόμισι χρόνια δεν πηγαίνει ούτε ένα ευρώ από τα χρήματα των φορολογουμένων σε μέσα τα οποία δεν σέβονται τους δημοσιογράφους και δεν τηρούν τους κανόνες», τόνισε.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ενίσχυση της ενυπόγραφης δημοσιογραφίας, που αποτελούσε πάγιο αίτημα των δημοσιογραφικών ενώσεων. Οι πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις ενισχύουν τη διαφάνεια και την ευθύνη στον δημόσιο λόγο, κατοχυρώνοντας την αξία της ενυπόγραφης ενημέρωσης.

Ο κ. Μαρινάκης στάθηκε επίσης στη στήριξη του περιφερειακού Τύπου, ανακοινώνοντας ότι πλέον το 30% των κρατικών διαφημίσεων θα κατευθύνεται υποχρεωτικά σε περιφερειακά μέσα. Η ενίσχυση της περιφερειακής ενημέρωσης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της πολυφωνίας και την αποφυγή κυριαρχίας αμφίβολης ποιότητας πηγών πληροφόρησης.

Ένα ακόμη σημαντικό βήμα είναι η καθιέρωση πλήρους διαφάνειας στις κρατικές καμπάνιες. Κάθε καμπάνια ή διαφημιστική δαπάνη του Δημοσίου θα δημοσιοποιείται τόσο πριν όσο και μετά την υλοποίησή της, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν πού κατευθύνονται τα χρήματα των φορολογουμένων.

Αναφορά έγινε και στην εκπαίδευση των νέων σε θέματα ενημέρωσης και παραπληροφόρησης. Έχει ήδη ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα στα σχολεία με τίτλο «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την παιδεία στα μέσα, με στόχο οι μαθητές να αποκτήσουν δεξιότητες αξιολόγησης της αξιοπιστίας των πληροφοριών.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι η ελευθερία του Τύπου αποτελεί θεμέλιο της δημοκρατίας, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την παραπληροφόρηση. «Η ελευθερία του τύπου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας. Όμως δεν είναι ασπίδα για την παραπληροφόρηση», δήλωσε. Τόνισε ότι η δημοκρατία αντέχει και χρειάζεται την κριτική, ακόμη και όταν αυτή είναι αυστηρή ή άδικη, αλλά δεν είναι υποχρεωμένη να ανέχεται το οργανωμένο ψέμα και τη συστηματική διασπορά ψευδών ειδήσεων.

Ένα ακόμη ζήτημα που τέθηκε ήταν η ανωνυμία στο διαδίκτυο και η ανάγκη οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να εντοπίζουν τους υπεύθυνους πίσω από παράνομες ενέργειες ή οργανωμένες καμπάνιες παραπληροφόρησης. Διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για περιορισμό της ελεύθερης έκφρασης, αλλά για εργαλείο προστασίας της κοινωνίας από φαινόμενα συκοφαντίας και ψευδών ειδήσεων.

Κλείνοντας, ο κ. Μαρινάκης μοιράστηκε μια προσωπική εμπειρία από την περίοδο που εργαζόταν ως ασκούμενος δικηγόρος, περιγράφοντας μια υπόθεση δημόσιας στοχοποίησης ενός ανθρώπου που τελικά δικαιώθηκε, αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει. «Ενώ η σπίλωση ήταν πρωτοσέλιδο και πολλά πρωτοσέλιδα, η δικαίωση ήταν ένα μονόστηλο στις εφημερίδες», ανέφερε, τονίζοντας ότι η συζήτηση για την αλήθεια στον δημόσιο διάλογο αφορά τελικά κάθε πολίτη.

Όπως κατέληξε, η υπεράσπιση της αλήθειας αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά για τη δημοκρατία πρέπει να μιλήσουμε σοβαρά και για την αλήθεια, γιατί χωρίς αλήθεια δεν υπάρχει δημόσιος διάλογος και χωρίς δημόσιο διάλογο δεν υπάρχει δημοκρατία».