Στο ΣτΕ οι νέες πολεοδομικές ρυθμίσεις – Τι υποστηρίζουν οι πολίτες και τι απαντά το ΥΠΕΝ
Συζητήθηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο οι αλλαγές στον ΝΟΚ και το Προεδρικό Διάταγμα για το περιβαλλοντικό ισοδύναμο, με έντονες αντιδράσεις από Δήμους και φορείς.
Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) κλήθηκε να εξετάσει το σύνολο του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τις πολεοδομικές ρυθμίσεις, από τον παλαιό Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό (ΓΟΚ) έως τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ) και τις σχετικές αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, το ΣτΕ απασχόλησαν νομοθετικές τροποποιήσεις που ενσωματώθηκαν στον νόμο 5106/2024, στον νόμο 5167/2024 και στον νόμο 5197/2025, καθώς και το Προεδρικό Διάταγμα 94/2025. Το τελευταίο αφορά τη διαδικασία έγκρισης Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων, ως αντιστάθμιση για τη χρήση κινήτρων του ΝΟΚ και άλλων λεπτομερειών για την έκδοση οικοδομικών αδειών.
Κατά την ακροαματική διαδικασία, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπέβαλε αίτημα αναβολής, το οποίο απορρίφθηκε από το δικαστήριο. Οι προσφεύγοντες, μέσω των νομικών τους εκπροσώπων, υποστήριξαν ότι το νέο νομοθετικό πλαίσιο παραβιάζει συνταγματικές διατάξεις, το δικαίωμα στην ιδιοκτησία, όπως κατοχυρώνεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και την ευρωπαϊκή οδηγία 2001/42/ΕΚ, λόγω της μη διενέργειας Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Επιπλέον, ισχυρίστηκαν ότι το προσβαλλόμενο Προεδρικό Διάταγμα είναι αντίθετο σε άρθρα του Συντάγματος, καθώς οι ρυθμίσεις του εξυπηρετούν ιδιωτικά συμφέροντα εις βάρος του οικιστικού περιβάλλοντος και του δικαιώματος δικαστικής προστασίας.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αντέκρουσε τους ισχυρισμούς, χαρακτηρίζοντάς τους ως απαράδεκτους και αβάσιμους. Υποστήριξε ότι το ΠΔ δεν προσβάλλει τον πυρήνα του δικαιώματος της ιδιοκτησίας ούτε τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας. Τόνισε, επίσης, ότι το διάταγμα δεν θεσπίζει νέους όρους δόμησης, δεν μεταβάλλει συντελεστές ή χρήσεις γης, ούτε εγκρίνει σχέδιο πόλεως. Αντίθετα, κινείται εντός του πλαισίου της νομοθετικής εξουσιοδότησης, εξειδικεύοντας τον μηχανισμό του περιβαλλοντικού ισοδυνάμου ως χρηματοδοτικό και αντισταθμιστικό μέσο περιβαλλοντικής αναβάθμισης.
Στο ΣτΕ έχουν προσφύγει πολλοί Δήμοι, όπως ο Άλιμος, η Κηφισιά, ο Φιλοθέης-Ψυχικού, το Αμαρούσιο, και η Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, καθώς και περιβαλλοντικοί σύλλογοι και δεκάδες πολίτες. Παρέμβαση υπέρ των προσφευγόντων έκαναν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και μια τεχνική εταιρεία. Το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να εκδώσει τις αποφάσεις του.