Η σκιά του Τσερνόμπιλ και το ραδιενεργό νέφος που κάλυψε την Ελλάδα
Οι μαρτυρίες από το Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας του ΕΜΠ για την ιστορική ημέρα που η χώρα ήρθε αντιμέτωπη με τον πυρηνικό όλεθρο.
«Όλοι πήραμε τη δόση μας από το Τσερνόμπιλ». Η φράση αυτή αποτελεί για πολλούς την πιο ζωντανή ανάμνηση από το πυρηνικό ατύχημα του 1986, ένα γεγονός που καθόρισε μια ολόκληρη γενιά. Το ραδιενεργό νέφος που εξαπλώθηκε τότε στην Ευρώπη προκάλεσε πρωτοφανή ανησυχία, ενώ οι άμεσες συνέπειες μετρήθηκαν σε δεκάδες απώλειες εργατών και πυροσβεστών, οδηγώντας παράλληλα στον εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων.
Στην Ελλάδα, το ραδιενεργό νέφος έφτασε στις 5 Μαΐου 1986, πυροδοτώντας κύμα πανικού. Η αναστάτωση στους πολίτες, η αβεβαιότητα για την ασφάλεια των τροφίμων και ο φόβος για τερατογενέσεις οδήγησαν, σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία, σε 1.500 έως 2.500 εκτρώσεις κατά την περίοδο εκείνη.
Στο Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, φυλάσσονται ως σήμερα 1.500 δείγματα εδαφών από την Ελλάδα της περιόδου 1986-1987, που επιβεβαιώνουν τη διαδρομή της ραδιενέργειας. Ο Νικόλαος Πετρόπουλος, διευθυντής του εργαστηρίου, θυμάται τη στιγμή της διαπίστωσης: «Ενώ η καθημερινότητα του εργαστηρίου έδειχνε μετρήσεις επιπέδου τρία, ξαφνικά βρεθήκαμε στο 33». Ωστόσο, ο ίδιος διευκρινίζει ότι, παρά τον πανικό, οι ποσότητες που έφτασαν στην Ελλάδα δεν ήταν σε επίπεδα που να εγκυμονούν άμεσους κινδύνους για την υγεία, καταρρίπτοντας τους αστικούς μύθους περί ακραίων επιπτώσεων.
Σχετικά με τα αίτια, η επιστημονική ανάλυση συγκλίνει στο ανθρώπινο λάθος. Αν και ο αντιδραστήρας είχε γνωστά μειονεκτήματα, ο κ. Πετρόπουλος επισημαίνει ότι η σωστή τήρηση των πρωτοκόλλων λειτουργίας θα μπορούσε να είχε αποτρέψει την καταστροφή, καθώς παρόμοιοι αντιδραστήρες συνεχίζουν να λειτουργούν με ασφάλεια έως σήμερα.