Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προετοιμάζουν στρατιωτική δράση για τα Στενά του Ορμούζ

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) βρίσκονται σε πορεία ενεργούς στρατιωτικής συνδρομής προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους συμμάχους, με σκοπό το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί την πρώτη φορά που η χώρα του Περσικού Κόλπου εμπλέκεται στρατιωτικά ως εμπόλεμο μέρος, μετά από ιρανικές επιθέσεις που έχουν στοχεύσει εδάφη της.

Σύμφωνα με Άραβες αξιωματούχους, η είδηση μεταδόθηκε από την Wall Street Journal, με τα ΗΑΕ να προωθούν ένα ψήφισμα στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Το εν λόγω ψήφισμα θα μπορούσε να προσδώσει διεθνή νομιμοποίηση σε στρατιωτική επιχείρηση, με στόχο την αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας. Εμιρατινοί διπλωμάτες φέρονται να έχουν απευθυνθεί στις ΗΠΑ, καθώς και σε στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης και της Ασίας, προκειμένου να συγκροτηθεί μια διεθνής συμμαχία. Ένας αξιωματούχος των ΗΑΕ εξήγησε ότι το ιρανικό καθεστώς, αισθανόμενο ότι μάχεται για την επιβίωσή του, είναι πρόθυμο να πλήξει την παγκόσμια οικονομία μέσω του αποκλεισμού των στενών.

Η χώρα έχει ήδη αξιολογήσει τις δυνατότητές της για συνεισφορά στην περιφερειακή ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της αποναρκοθέτησης και της παροχής υποστηρικτικών υπηρεσιών. Επιπλέον, έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο στρατηγικών νησιών στον θαλάσσιο διάδρομο, όπως το Αμπού Μούσα. Το νησί αυτό, αν και βρίσκεται υπό ιρανικό έλεγχο εδώ και περίπου μισό αιώνα, διεκδικείται από τα ΗΑΕ.

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ, σε επίσημη ανακοίνωσή του, παρέπεμψε σε προηγούμενο ψήφισμα του ΟΗΕ που καταδικάζει τις επιθέσεις του Ιράν σε αστικές περιοχές της χώρας. Επίσης, αναφέρθηκε σε απόφαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού που επικρίνει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Η ανακοίνωση τόνισε την «ευρεία διεθνή συναίνεση» ότι η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ πρέπει να διασφαλιστεί.

Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία και άλλα κράτη του Κόλπου φαίνεται να υιοθετούν μια πιο σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη. Επιδιώκουν τη συνέχιση του πολέμου με στόχο την αποδυνάμωση ή την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, χωρίς όμως να έχουν δεσμευτεί για άμεση στρατιωτική συμμετοχή. Το Μπαχρέιν, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ και έδρα του 5ου Στόλου του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, στηρίζει το σχετικό ψήφισμα του ΟΗΕ, με την ψηφοφορία να αναμένεται την Πέμπτη.

Η νέα αυτή στάση των ΗΑΕ αποτελεί σημαντική στροφή στη στρατηγική τους προσέγγιση. Το Ντουμπάι, ως κύριος εμπορικός κόμβος της χώρας, διατηρούσε για χρόνια ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν. Πριν από την έναρξη του πολέμου, οι εμιρατινές αρχές είχαν προσπαθήσει να μεσολαβήσουν στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιρανός αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας Αλί Λαριτζανί, ο οποίος αργότερα σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή, είχε επισκεφθεί το Αμπού Ντάμπι.

Σήμερα, τα ΗΑΕ φαίνεται να ευθυγραμμίζονται με την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει ζητήσει από τους συμμάχους να επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του πολεμικού βάρους, ιδίως για την επαναλειτουργία του στρατηγικού θαλάσσιου διαδρόμου. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου χωρίς προηγούμενο άνοιγμα των Στενών, μεταθέτοντας την ευθύνη σε άλλες χώρες.

Ωστόσο, η πιθανή συμμετοχή των ΗΑΕ σε στρατιωτική επιχείρηση ενέχει κινδύνους, καθώς θα μπορούσε να πυροδοτήσει μακροχρόνιες εντάσεις στην περιοχή. Το Ιράν έχει ήδη εντείνει τις επιθέσεις του με πυραύλους και drones κατά στόχων στα Εμιράτα, με σχεδόν 50 βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους cruise και μη επανδρωμένα αεροσκάφη να εκτοξεύονται μόνο την Τρίτη. Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα πλήξει κρίσιμες υποδομές οποιασδήποτε χώρας του Κόλπου υποστηρίξει επιχείρηση κατά ιρανικού εδάφους, κατονομάζοντας συγκεκριμένα τα ΗΑΕ.

Η αναλύτρια Ελίζαμπεθ Ντεντ, συνεργάτιδα του Washington Institute for Near East Policy και πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, επισημαίνει ότι τα κράτη της περιοχής ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ένα πιο επιθετικό Ιράν, συνεχείς επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και πιθανή απώλεια εμπιστοσύνης από τους επενδυτές. Επιπλέον, θα δυσκολευτούν να αποκαταστήσουν σχέσεις με την Τεχεράνη σε περίπτωση πρόωρης λήξης του πολέμου.

Μέχρι σήμερα, το Ιράν έχει εκτοξεύσει σχεδόν 2.500 πυραύλους και drones εναντίον των ΗΑΕ, περισσότερους από όσους έχει χρησιμοποιήσει εναντίον οποιασδήποτε άλλης χώρας, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ. Παρά την πίεση, τα κράτη του Κόλπου απέφευγαν επί χρόνια να προσδιοριστούν ως εμπόλεμα μέρη.

Ωστόσο, σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους, η στάση των ΗΑΕ άλλαξε μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ιρανικές επιθέσεις σε ξενοδοχεία και αεροδρόμια στο Ντουμπάι προκάλεσαν σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις. Η μείωση της αεροπορικής κίνησης και του τουρισμού, η πτώση στην αγορά ακινήτων και οι μαζικές απολύσεις προσωπικού έπληξαν την εικόνα της χώρας ως ασφαλούς οικονομικού κέντρου.

Σε οικονομικό επίπεδο, τα ΗΑΕ έχουν ήδη λάβει περιοριστικά μέτρα, όπως η απαγόρευση εισόδου και διέλευσης Ιρανών πολιτών μέσω της αεροπορικής εταιρείας Emirates, καθώς και το κλείσιμο του Iranian Hospital και του Iranian Club Dubai.

Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία των Εμιράτων, καθώς αποτελούν βασικό διάδρομο για εξαγωγές ενέργειας, εμπορική ναυτιλία και εισαγωγές τροφίμων. Αξιωματούχοι του Κόλπου εκτιμούν ότι χώρες της Ευρώπης και της Ασίας θα μπορούσαν να συνεισφέρουν σε μια επιχείρηση αποναρκοθέτησης, με την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Παρόλα αυτά, η Ρωσία και η Κίνα ενδέχεται να ασκήσουν βέτο στο ψήφισμα, ενώ η Γαλλία προτείνει εναλλακτική διατύπωση. Ακόμη και αν το ψήφισμα αποτύχει, τα ΗΑΕ εμφανίζονται διατεθειμένα να συμμετάσχουν σε διεθνή επιχείρηση για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.

Η Τεχεράνη επιμένει στην επιβολή καθεστώτος μόνιμης εποπτείας των στενών, ακόμη και μέσω της επιβολής διοδίων. Αυτό προκαλεί ανησυχία στα κράτη του Κόλπου, καθώς μια διπλωματική λύση θα μπορούσε να κατοχυρώσει θεσμικά τον έλεγχο του Ιράν στον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο.

Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι μια επιχείρηση για το άνοιγμα των στενών θα απαιτούσε τον έλεγχο τόσο της θαλάσσιας οδού όσο και της χερσαίας ζώνης κατά μήκος των περίπου 160 χιλιομέτρων της περιοχής, πιθανώς με τη συμμετοχή χερσαίων δυνάμεων. Ο Αμερικανός βουλευτής Άνταμ Σμιθ τόνισε ότι ακόμη και περιορισμένες ιρανικές δυνατότητες, όπως ένα drone ή μία νάρκη, θα μπορούσαν να διατηρήσουν την απειλή.

Παρά τους κινδύνους, οι χώρες του Κόλπου θεωρούν ότι η προοπτική ενός εχθρικού κράτους που ελέγχει έναν τόσο κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο καθιστά αναγκαία την ανάληψη δράσης. Ο αναλυτής Μπιλάλ Σάαμπ από το Chatham House σημείωσε ότι η πιθανή συμμετοχή των ΗΑΕ θα αποτελούσε ένα σαφές μήνυμα αραβικής στήριξης προς τη στρατιωτική επιχείρηση.

Τα ΗΑΕ διαθέτουν στρατιωτικές βάσεις, το λιμάνι βαθέων υδάτων Τζεμπέλ Άλι και γεωγραφική εγγύτητα στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ, στοιχεία που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως σημεία εκκίνησης επιχειρήσεων. Επιπλέον, διαθέτουν μια μικρή αλλά σύγχρονη αεροπορία με μαχητικά F-16 αμερικανικής κατασκευής, καθώς και drones επιτήρησης και αποθέματα βομβών και πυραύλων μικρού βεληνεκούς.

Ο αναλυτής Γκραντ Ράμλεϊ επεσήμανε ότι η γεωγραφική θέση των Εμιράτων επιτρέπει την ανάπτυξη ποικίλων στρατιωτικών μέσων για την προστασία της ναυσιπλοΐας και την αντιμετώπιση ιρανικών στόχων στην απέναντι πλευρά του Κόλπου.