Η μάχη κατά της μητρικής θνησιμότητας: Σημαντική πρόοδος, αλλά οι παγκόσμιοι στόχοι παραμένουν μακριά
Έρευνα αποκαλύπτει ότι περισσότερες από 100 χώρες δεν έχουν επιτύχει τους στόχους, με την πρόοδο να επιβραδύνεται διεθνώς.
Παρόλο που οι παγκόσμιοι μητρικοί θάνατοι έχουν μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, πάνω από 100 χώρες εξακολουθούν να μην επιτυγχάνουν τους διεθνείς στόχους, καθώς η πρόοδος εμφανίζει επιβράδυνση σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα νέας έρευνας που καλύπτει 204 χώρες και περιοχές έως το 2023, η οποία πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women’s Health».
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης, περίπου 240.000 γυναίκες έχασαν τη ζωή τους το 2023 από αιτίες που σχετίζονται με την κύηση και τον τοκετό. Αυτός ο αριθμός αντιπροσωπεύει το 5,5% του συνόλου των θανάτων μεταξύ γυναικών ηλικίας 10-54 ετών παγκοσμίως. Οι μητρικοί θάνατοι παραμένουν ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι σε περιοχές που αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στα συστήματα υγείας τους και στη συλλογή αξιόπιστων δεδομένων. Αυτές περιλαμβάνουν κυρίως την υποσαχάρια Αφρική, την Ωκεανία, τη Νότια Ασία, τη Νοτιοανατολική Ασία, καθώς και τμήματα της Καραϊβικής.
Το 2023, οι χώρες με τον υψηλότερο αριθμό μητρικών θανάτων παγκοσμίως ήταν η Νιγηρία, η Ινδία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Αιθιοπία και το Πακιστάν.
Αν και ο παγκόσμιος δείκτης μητρικής θνησιμότητας παρουσίασε μείωση άνω του ενός τρίτου – από 321 μητρικούς θανάτους ανά 100.000 γεννήσεις ζώντων το 1990 σε 191 το 2023 – παρατηρείται επιβράδυνση στην πρόοδο κατά την περίοδο 2015-2023 σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαπενταετία (2000-2015). Μάλιστα, ορισμένες χώρες καταγράφουν ακόμη και αύξηση των μητρικών θανάτων.
Τα υψηλότερα ποσοστά μητρικής θνησιμότητας το 2023 εντοπίστηκαν στις τέσσερις περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής, αλλά και σε τμήματα της Καραϊβικής και της Ωκεανίας. Χώρες όπως η Λιβερία, η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η Αϊτή, η Ερυθραία και η Σιέρα Λεόνε παρουσίασαν επίσης ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά.
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα κύρια αίτια μητρικών θανάτων, αν και διαφέρουν γεωγραφικά, είναι σε μεγάλο βαθμό γνωστά και αποτρέψιμα. Η μαιευτική αιμορραγία και οι υπερτασικές διαταραχές της κύησης συνδυαστικά ευθύνονται για περισσότερο από το 40% των μητρικών θανάτων παγκοσμίως.
Επιπλέον, η λοίμωξη από COVID-19 συνέβαλε στην αύξηση των μητρικών θανάτων στα αρχικά στάδια της πανδημίας. Τα έτη 2020 και 2021, προτού διατεθούν ευρέως τα εμβόλια, ο κορωνοϊός προκάλεσε αυξήσεις σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα σε χώρες με υψηλή θνησιμότητα. Αυξήσεις παρατηρήθηκαν σε τμήματα της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, της κεντρικής Ασίας και της Βόρειας Αμερικής, ανατρέποντας προσωρινά την πρόοδο που είχε σημειωθεί σε χώρες που προσέγγιζαν τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης.
Η βελτίωση της πρόσβασης σε προγεννητική φροντίδα, σε ασφαλείς υπηρεσίες τοκετού, σε επείγουσα μαιευτική φροντίδα και στην παρακολούθηση μετά τον τοκετό θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μια σημαντική μείωση της θνησιμότητας. Ωστόσο, πολλές περιοχές με υψηλό φορτίο προβλημάτων δεν διαθέτουν επαρκή δεδομένα, γεγονός που περιπλέκει την παρακολούθηση της προόδου και την έγκαιρη αντίδραση σε νέες προκλήσεις.