ΗΠΑ-Ιράν: Διερευνητικές επαφές για ειρήνη εν μέσω κλιμάκωσης

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκινήσει προκαταρκτικές συζητήσεις σχετικά με την επόμενη φάση της σύγκρουσης με το Ιράν, διερευνώντας τις πιθανές προοπτικές ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, καθώς η στρατιωτική ένταση συνεχίζεται για τρίτη εβδομάδα. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, η Ουάσινγκτον εξετάζει το πλαίσιο πιθανών συνομιλιών με την Τεχεράνη, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο σταδιακής αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης. Παρότι αναφέρεται μια πιθανή «επιβράδυνση» των στρατιωτικών επιχειρήσεων, εκτιμάται ότι οι συγκρούσεις θα διαρκέσουν για ακόμη δύο έως τρεις εβδομάδες.

Στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου, όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, συμμετέχουν στις συζητήσεις για το διπλωματικό πλαίσιο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμφωνία. Βασικοί όροι που βρίσκονται υπό εξέταση περιλαμβάνουν την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, τον περιορισμό των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και μια ευρύτερη συμφωνία που θα καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και τη στήριξη περιφερειακών συμμάχων της Τεχεράνης.

Αν και δεν έχει υπάρξει άμεση επικοινωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τις τελευταίες ημέρες, χώρες όπως η Αίγυπτος, το Κατάρ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν μεταφέρει μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών. Η ιρανική πλευρά, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, φαίνεται διατεθειμένη να διαπραγματευθεί, θέτοντας όμως αυστηρούς όρους, όπως κατάπαυση του πυρός, εγγυήσεις ότι οι επιθέσεις δεν θα επαναληφθούν και οικονομική αποζημίωση.

Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η στρατιωτική πίεση έχει περιορίσει τις δυνατότητες της Τεχεράνης, εκτιμώντας ότι το Ιράν ενδέχεται τελικά να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ επιδιώκουν σειρά δεσμεύσεων, όπως: αναστολή του πυραυλικού προγράμματος για πέντε χρόνια, μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου, παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Νατάνζ, το Ισφαχάν και το Φορντό, αυστηρή διεθνή εποπτεία της τεχνολογίας φυγοκέντρησης και σχετικών μηχανημάτων που θα μπορούσαν να προωθήσουν ένα πρόγραμμα πυρηνικών όπλων, συμφωνίες ελέγχου εξοπλισμών στην περιοχή με περιφερειακές χώρες και διακοπή χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς.

Η ιρανική πλευρά έχει απορρίψει στο παρελθόν αρκετές από αυτές τις προϋποθέσεις, ενώ αξιωματούχοι στην Τεχεράνη έχουν επισημάνει ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ είναι δύσκολες, καθώς προηγούμενες συνομιλίες είχαν διακοπεί από αιφνίδιες στρατιωτικές ενέργειες. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στον Ινδό ομόλογό του ότι η ομαλοποίηση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ προϋποθέτει τη διακοπή των επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ, καθώς και δεσμεύσεις ότι δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ανοικτός σε συνομιλίες, χωρίς ωστόσο να αποδέχεται προς το παρόν την απαίτηση για άμεση κατάπαυση του πυρός. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η απαίτηση για αποζημιώσεις θεωρείται δύσκολα αποδεκτή, αν και εξετάζεται η πιθανότητα επιστροφής δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων ως πιθανός συμβιβασμός.

Η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να προσδιορίσει ποιο πρόσωπο στην ιρανική ηγεσία διαθέτει την πραγματική αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων, καθώς και ποια χώρα θα μπορούσε να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή. Αν και το Ομάν είχε αναλάβει ρόλο μεσολάβησης σε προηγούμενες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, οι ΗΠΑ εξετάζουν εναλλακτικές επιλογές, με το Κατάρ να θεωρείται πιθανός υποψήφιος λόγω της εμπειρίας του σε διαπραγματεύσεις για τη Γάζα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι σύμβουλοι του Τραμπ επιδιώκουν να είναι προετοιμασμένοι σε περίπτωση που δημιουργηθεί παράθυρο διαπραγματεύσεων στο άμεσο μέλλον, με το πλαίσιο που εξετάζεται να βασίζεται σε προτάσεις που είχαν παρουσιαστεί στη Γενεύη λίγο πριν την έναρξη της σύγκρουσης.