Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ανατρέπει τις θαλάσσιες μεταφορές

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές, οδηγώντας σε αύξηση του κόστους μεταφοράς και αναπροσαρμογές στις διαδρομές των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Η εμπόλεμη κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου αναγκάζει τις μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να αναθεωρούν τα δρομολόγιά τους, παρακάμπτοντας κρίσιμα σημεία ναυσιπλοΐας και επιβάλλοντας πρόσθετες χρεώσεις για την κάλυψη του αυξημένου λειτουργικού κόστους. Η αβεβαιότητα που επικρατεί στις θαλάσσιες μεταφορές αντικατοπτρίζεται ήδη στους ναύλους των εμπορευματοκιβωτίων.

Η εξελισσόμενη κατάσταση ασφάλειας στη Μέση Ανατολή δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, επηρεάζοντας τόσο τη διαθεσιμότητα καυσίμων όσο και τη λειτουργία των θαλάσσιων μεταφορικών δικτύων. Η A.P. Moller-Maersk ανακοίνωσε την επιβολή έκτακτης επιπλέον χρέωσης καυσίμων (Emergency Bunker Surcharge – EBS) παγκοσμίως, επικαλούμενη τις διαταραχές στη διαθεσιμότητα και τη διακίνηση ναυτιλιακών καυσίμων λόγω της κατάστασης στον Περσικό Κόλπο. Το μέτρο, που τίθεται σε ισχύ από τις 25 Μαρτίου 2026, θα επανεξετάζεται ανά δεκατέσσερις ημέρες και κρίθηκε αναγκαίο για τη διασφάλιση της πρόσβασης στα καύσιμα και τη διατήρηση της σταθερότητας του δικτύου μεταφοράς φορτίων.

Αντίστοιχα, η CMA CGM γνωστοποίησε την επιβολή έκτακτης χρέωσης καυσίμων (Emergency Fuel Surcharge – EFS) από τις 16 Μαρτίου 2026, λόγω της έντονης ανόδου του κόστους καυσίμων και της αστάθειας στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Οι κινήσεις αυτές υπογραμμίζουν την αυξανόμενη πίεση στον κλάδο των θαλάσσιων μεταφορών, καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες αντιμετωπίζουν υψηλότερα λειτουργικά κόστη και αυξημένους κινδύνους.

Ο Παγκόσμιος Δείκτης Εμπορευματοκιβωτίων (World Container Index – WCI) κατέγραψε αύξηση 8%, φτάνοντας τα 2.123 δολάρια ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών, κυρίως λόγω της αύξησης των τιμών στη διαδρομή Ασίας – Ευρώπης. Οι ναύλοι στην διαδρομή Transpacific σημείωσαν επίσης άνοδο. Ενδεικτικά, οι τιμές spot στη γραμμή Σαγκάη – Ρότερνταμ αυξήθηκαν κατά 19%, φθάνοντας τα 2.443 δολάρια, ενώ στη γραμμή Σαγκάη – Γένοβα έφτασαν τα 3.120 δολάρια. Η Drewry εκτιμά ότι οι τιμές spot ενδέχεται να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία.

Στις διαδρομές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι τιμές από τη Σαγκάη προς το Λος Άντζελας αυξήθηκαν κατά 4%, στα 2.503 δολάρια, και από Σαγκάη προς Νέα Υόρκη κατά 3%, φτάνοντας τα 3.080 δολάρια. Παράλληλα, ανακοινώνονται περιορισμένες ακυρώσεις δρομολογίων, υποδηλώνοντας προσπάθεια των εταιρειών να διαχειριστούν τη διαθέσιμη χωρητικότητα και να διατηρήσουν ανοδική πίεση στις τιμές.

Η παράκαμψη της Ερυθράς Θάλασσας μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας παραμένει η επικρατέστερη επιλογή, με 314 πλοία να ακολουθούν τη συγκεκριμένη διαδρομή τις δύο εβδομάδες έως τις 8 Μαρτίου. Ωστόσο, ορισμένες εταιρείες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τη Διώρυγα του Σουέζ για τη σύνδεση με λιμάνια της βόρειας Ερυθράς Θάλασσας και τη Σαουδική Αραβία, με 64 πλοία να διασχίζουν τη διώρυγα στο ίδιο δεκαπενθήμερο. Αυτό εκλαμβάνεται ως πιθανή σταδιακή επαναφορά διελεύσεων μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι επιπτώσεις της κρίσης είναι αισθητές και σε βασικούς περιφερειακούς κόμβους, όπως το λιμάνι Jebel Ali των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπου η δραστηριότητα εμφανίζει σημαντική κάμψη. Οι εβδομαδιαίες προσεγγίσεις containerships μειώθηκαν δραματικά, από περίπου 100 τον Φεβρουάριο σε μόλις 18 την εβδομάδα που έληξε στις 8 Μαρτίου, ενώ το τελευταίο τριήμερο δεν καταγράφηκε καμία προσέγγιση πλοίου.