Τραμπ: «Μεγάλο λάθος» η εκλογή του γιου του Χαμενεΐ ως ηγέτη του Ιράν

Ο Ντόναλντ Τραμπ αντέδρασε με αιχμηρή γλώσσα στην ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ. Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δήλωσε «απογοητευμένος» από τη διαδοχή, κάνοντας λόγο για «μεγάλο λάθος» της ιρανικής ηγεσίας, το οποίο, όπως υποστήριξε, προμηνύει συνέχιση της ίδιας σκληρής γραμμής απέναντι στις ΗΠΑ και τη Δύση.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στη Φλόριντα, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι δεν βλέπει θετικά την ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη «θα οδηγήσει σε περισσότερα ανάλογα προβλήματα για τη χώρα», επαναλαμβάνοντας ότι η διαδοχή από τον γιο του Αλί Χαμενεΐ δεν συνιστά αλλαγή πορείας για το ιρανικό καθεστώς. Σε νεότερη δήλωσή του στο NBC News, χαρακτήρισε την απόφαση «μεγάλο λάθος» και εξέφρασε αμφιβολίες για το αν θα «κρατήσει».

Η στάση αυτή δεν αποτέλεσε έκπληξη, καθώς ο Τραμπ είχε ήδη εκφραστεί αρνητικά για ένα τέτοιο ενδεχόμενο πριν από την επίσημη ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Σε προηγούμενες συνεντεύξεις του, είχε δηλώσει ότι «ο γιος του Χαμενεΐ είναι απαράδεκτος» και ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν κάποιον που «θα φέρει αρμονία και ειρήνη στο Ιράν». Παράλληλα, είχε τονίσει ότι δεν είναι διατεθειμένος «να περάσει όλη αυτή τη διαδικασία για να καταλήξει με έναν ακόμη Χαμενεΐ».

Ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον ρόλο που θεωρεί ότι πρέπει να έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής ηγεσίας του Ιράν. Δήλωσε ξεκάθαρα ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να συμμετάσχει στη διαδικασία επιλογής της επόμενης ηγεσίας, τονίζοντας ότι θα πρέπει να υπάρξει πρόσωπο ικανό «να κάνει κάτι ειρηνικά για μια αλλαγή». Σε προηγούμενες τοποθετήσεις του είχε αναφέρει ότι αυτό είναι αναγκαίο «ώστε να μη χρειαστεί οι ΗΠΑ να επιστρέφουν κάθε πέντε ή δέκα χρόνια και να κάνουν το ίδιο ξανά».

Το σκεπτικό του Λευκού Οίκου, όπως το παρουσίασε ο ίδιος ο Τραμπ, είναι ότι η διαδοχή δεν μπορεί να οδηγήσει απλώς σε αναπαραγωγή της ίδιας πολιτικής σχολής στην Τεχεράνη. Με αυτό το επιχείρημα, ο Τραμπ συνδέει άμεσα το πρόσωπο του νέου ανώτατου ηγέτη με τη μελλοντική σταθερότητα στην περιοχή, αλλά και με το ενδεχόμενο νέας αμερικανικής εμπλοκής στο μέλλον.

Ερωτώμενος αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αποτελεί στόχο, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει ευθεία απάντηση, χαρακτηρίζοντας «ακατάλληλο» να τοποθετηθεί δημόσια επί του ζητήματος. Την ίδια στιγμή, υπενθύμισε ότι και ο ίδιος είχε υπάρξει στόχος, αναφερόμενος σε απόπειρες δολοφονίας εναντίον του.

Ωστόσο, η αμερικανική ρητορική παραμένει ιδιαίτερα σκληρή. Ο Τραμπ είχε δηλώσει σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ότι οποιοσδήποτε νέος ηγέτης του Ιράν, εφόσον δεν έχει την «έγκριση» των ΗΠΑ, «δεν πρόκειται να αντέξει για πολύ». Η διατύπωση αυτή ερμηνεύθηκε διεθνώς ως έμμεσο μήνυμα αποτροπής προς την Τεχεράνη και ειδικότερα προς τη νέα ηγεσία.

Παρά τη σφοδρή αντίδρασή του, ο Τραμπ άφησε ταυτόχρονα να φανεί και η αβεβαιότητα που επικρατεί στην Ουάσιγκτον για το ποιος θα ελέγξει τελικά την εξουσία στο Ιράν. Μιλώντας σε Ρεπουμπλικανούς βουλευτές στη Φλόριντα, είπε ότι «κανείς δεν έχει ιδέα» ποιοι θα είναι οι άνθρωποι που θα βρεθούν τελικά στην ηγεσία της χώρας, παρά την ανακοίνωση για τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Στην ίδια τοποθέτηση ανέφερε ότι «οι ηγέτες των τρομοκρατών είτε έχουν φύγει είτε μετρούν αντίστροφα τα λεπτά μέχρι να φύγουν», εντάσσοντας την αλλαγή ηγεσίας στη συνολική αμερικανική πίεση κατά του ιρανικού συστήματος εξουσίας.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι ο Τραμπ επιχειρεί να συνδυάσει δύο μηνύματα: από τη μία, να εμφανιστεί βέβαιος ότι η επιλογή Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν προσφέρει διέξοδο στο Ιράν και, από την άλλη, να αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω ανακατατάξεων στο εσωτερικό της χώρας.

Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ καταγράφεται διεθνώς ως ένδειξη ότι οι σκληροπυρηνικοί παραμένουν κυρίαρχοι στην ιρανική εξουσία. Reuters και Associated Press σημειώνουν ότι ο 56χρονος κληρικός θεωρούνταν εδώ και καιρό βασικός διεκδικητής της διαδοχής, ενώ έχει οικοδομήσει στενούς δεσμούς με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και δεν έχει συνδεθεί με τάσεις προσέγγισης προς τη Δύση. Αυτό ακριβώς το στοιχείο εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την ενόχληση του Τραμπ, ο οποίος ζητούσε μια ηγεσία «λογική» και αποδεκτή από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο ίδιο πλαίσιο, η επιλογή του γιου του Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζεται από την αμερικανική πλευρά όχι ως ανανέωση, αλλά ως συνέχιση της ίδιας δυναστικής και συγκρουσιακής γραμμής. Γι’ αυτό και ο Τραμπ επέλεξε να επενδύσει πολιτικά στην κριτική ότι η Τεχεράνη «επέλεξε το ίδιο πρόβλημα με άλλο πρόσωπο». Πρόκειται για θέση που συνδέεται άμεσα και με το αμερικανικό αίτημα περί «άνευ όρων παράδοσης» του Ιράν, το οποίο είχε διατυπωθεί ήδη τις προηγούμενες ημέρες.

Συνολικά, οι αντιδράσεις του Τραμπ συνθέτουν μια γραμμή χωρίς περιθώρια παρερμηνείας: η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αξιόπιστη ή αποδεκτή επιλογή για την επόμενη ημέρα στο Ιράν, βλέπει τη διαδοχή ως επιβεβαίωση της επιρροής των σκληροπυρηνικών και διαμηνύει ότι θέλει ρόλο στη νέα πολιτική αρχιτεκτονική της χώρας. Την ίδια ώρα, αποφεύγει επισήμως να δηλώσει αν ο νέος ανώτατος ηγέτης αποτελεί άμεσο στρατιωτικό στόχο, διατηρώντας όμως εσκεμμένα ανοιχτή τη στρατηγική αβεβαιότητα.