Ιράν: Υπηρεσίες Πληροφοριών ανησυχούν για πρόσβαση σε πυρηνικό υλικό στο Ισφαχάν

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για την πιθανότητα το Ιράν ή και τρίτες δυνάμεις να αποκτήσουν πρόσβαση στο κύριο απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο βρίσκεται αποθηκευμένο κάτω από το πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν. Αυτή η εκτίμηση προκύπτει παρά τα πλήγματα που έπληξαν την εγκατάσταση τον περασμένο Ιούνιο, σύμφωνα με αξιωματούχους που έχουν πρόσβαση σε απόρρητες εκθέσεις, όπως αναφέρουν οι New York Times.

Πηγές που γνωρίζουν τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών αναφέρουν ότι το Ιράν ενδέχεται να είναι πλέον σε θέση να προσεγγίσει το ουράνιο μέσω ενός πολύ περιορισμένου σημείου εισόδου. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο το χρονοδιάγραμμα με το οποίο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί η μετακίνηση του υλικού, το οποίο βρίσκεται σε μορφή αερίου και αποθηκεύεται σε ειδικούς κυλίνδρους.

Οι αμερικανικές αρχές, μέσω των υπηρεσιών πληροφοριών τους, παρακολουθούν στενά την κατάσταση στην εγκατάσταση του Ισφαχάν. Υπάρχει υψηλός βαθμός βεβαιότητας ότι θα εντοπίσουν και θα αντιδράσουν σε οποιαδήποτε προσπάθεια από πλευράς της ιρανικής κυβέρνησης ή άλλων ομάδων να μετακινήσουν το ουράνιο. Το συγκεκριμένο απόθεμα θεωρείται κρίσιμο, ιδιαίτερα εάν το Ιράν αποφασίσει να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Την ίδια στιγμή που το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού, λόγω των συνεχών επιθέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η διαχείριση του ουρανίου και οι επιλογές για τη διασφάλισή του έχουν μετατραπεί σε κεντρικό ζήτημα για την κυβέρνηση Τραμπ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ερωτηθείς από δημοσιογράφους σχετικά με την πιθανότητα αποστολής χερσαίων δυνάμεων για την εξασφάλιση του ουρανίου, δήλωσε: «Αυτή τη στιγμή τους αποδεκατίζουμε, αλλά δεν έχουμε στοχεύσει σε αυτό. Είναι κάτι που θα μπορούσαμε να κάνουμε αργότερα. Δεν θα το κάναμε τώρα».

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επεσήμανε ότι η απόφαση για έναρξη πολέμου κατά του Ιράν συνδέεται με την επιλογή της ιρανικής κυβέρνησης να μεταφέρει τα πυρηνικά και πυραυλικά της προγράμματα βαθιά κάτω από το έδαφος, καθιστώντας τα, όπως είπε, «απρόσβλητα από οποιαδήποτε επίθεση».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποφύγει την ανάκτηση του ουρανίου πέρυσι, μετά από έναν 12ήμερο πόλεμο κατά τον οποίο οι ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, στο Νατάνζ και στο Ισφαχάν δέχθηκαν εκτεταμένους βομβαρδισμούς. Ο Τραμπ είχε κρίνει τότε ότι μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνη.

Οποιαδήποτε ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, πιθανότατα μονάδων ειδικών επιχειρήσεων, θα εμπεριείχε υψηλό ρίσκο. Αμερικανοί αξιωματούχοι τονίζουν ότι η αεροπορική εκστρατεία εναντίον του Ιράν θα έπρεπε να συνεχιστεί για αρκετές ακόμη ημέρες, ώστε να αποδυναμωθούν περαιτέρω οι ιρανικές άμυνες, πριν παρθεί οριστική απόφαση για τη διεξαγωγή μιας τέτοιας επιχείρησης.

Ο ίδιος ο Τραμπ αναφέρθηκε στους κινδύνους μιας τέτοιας επιχείρησης, υπονοώντας ότι απαιτείται χρόνος πριν εξεταστεί σοβαρά ένα τέτοιο ενδεχόμενο. «Θα έλεγα ότι, αν το κάναμε ποτέ, θα είχαν αποδεκατιστεί τόσο πολύ ώστε δεν θα μπορούσαν να πολεμήσουν στο έδαφος», δήλωσε.

Τις τελευταίες εβδομάδες, ακόμη και πριν την έναρξη της στρατιωτικής εκστρατείας, Αμερικανοί αξιωματούχοι συζητούσαν διάφορα σενάρια για την εξασφάλιση του ουρανίου ή για τον αποκλεισμό της πρόσβασης του Ιράν σε αυτό. Ο Τραμπ, όπως προκύπτει και από τις δημόσιες δηλώσεις του, δεν έχει ακόμη λάβει απόφαση για την αποστολή χερσαίων δυνάμεων και εξετάζει ποικίλες επιλογές.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι μια επιχείρηση κομάντος δεν αποτελεί μέρος του τρέχοντος σχεδίου πολέμου κατά του Ιράν.

Επιπλέον, υπάρχει το ενδεχόμενο η αμερικανική κυβέρνηση να ελπίζει ότι η απειλή μιας πιθανής χερσαίας επιχείρησης θα μπορούσε να ωθήσει το Ιράν να εγκαταλείψει το απόθεμα ουρανίου στο πλαίσιο μιας διαπραγμάτευσης για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ιράν διαθέτει περίπου 970 λίβρες υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, με τη μεγαλύτερη ποσότητα να βρίσκεται στο Ισφαχάν. Το υλικό έχει εμπλουτιστεί στο 60%, ενώ απαιτείται ποσοστό 90% για τη χρήση σε πυρηνικό όπλο. Ωστόσο, αυτό το τελευταίο βήμα θεωρείται σχετικά εύκολο, εφόσον οι ιρανικές φυγοκεντρικές συσκευές παραμένουν σε λειτουργία.

Πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις του περασμένου Ιουνίου, Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν λάβει μέτρα προστασίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων, μεταφέροντας μεγάλες ποσότητες χώματος στις εισόδους υπόγειων εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου σηράγγων στο Ισφαχάν, όπου φυλασσόταν το ουράνιο.

Κατά τη διάρκεια των αμερικανικών πληγμάτων, χρησιμοποιήθηκε το ισχυρότερο συμβατικό όπλο, η βόμβα Massive Ordnance Penetrator, για την προσβολή των υπόγειων εγκαταστάσεων στο Νατάνζ και στο Φορντό. Στην εγκατάσταση του Ισφαχάν, ωστόσο, ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποίησε πυραύλους κρουζ Tomahawk.

Εκτός από το απόθεμα ουρανίου, στο Ισφαχάν λειτουργούσε επίσης ο ερευνητικός αντιδραστήρας του Ιράν, καθώς και μια εγκατάσταση για τη μετατροπή του αερίου ουρανίου σε πυκνό μέταλλο. Αυτή η διαδικασία, γνωστή ως μεταλλουργία ουρανίου, αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Λίγο μετά τα πλήγματα, δορυφόροι υψηλής ανάλυσης κατέγραψαν μεταφορά εξοπλισμού εκσκαφής στο Ισφαχάν από το Ιράν, καθώς και έναρξη πρόσβασης στις υπόγειες σήραγγες, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και άλλους αρμόδιους. Οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν την απομάκρυνση χώματος από τις εισόδους των σηράγγων και συντριμμιών από τα πλήγματα με πυραύλους Tomahawk.

Ανάλυση εμπορικών δορυφορικών εικόνων από την ομάδα οπτικών ερευνών των New York Times επιβεβαίωσε αυτά τα ευρήματα, εντοπίζοντας ενδείξεις εκσκαφών σε πολλαπλά σημεία γύρω από το Ισφαχάν.

Σε μια περιοχή βόρεια της κύριας εγκατάστασης, δορυφορικές φωτογραφίες αποκάλυψαν μηχανήματα εκσκαφής να μετακινούν μεγάλες ποσότητες χώματος. Οι εικόνες υποδηλώνουν ότι εργαζόμενοι άνοιξαν έναν λάκκο, τοποθέτησαν μέσα σε αυτόν ένα άγνωστο αντικείμενο καλυμμένο με μουσαμά και στη συνέχεια το έθαψαν.

Σε άλλη τοποθεσία βορειοανατολικά της κύριας εγκατάστασης, ενώ δεν παρατηρήθηκε σημαντική δραστηριότητα αρχικά, τον προηγούμενο μήνα δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν την ύπαρξη γερανού που μετέφερε χώμα σε φορτηγό.

Σημαντική μετακίνηση γης καταγράφηκε επίσης σε αρκετές εισόδους σηράγγων, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που λήφθηκαν τον Φεβρουάριο, συμπεριλαμβανομένης μιας σήραγγας στη δυτική πλευρά της εγκατάστασης.

Παραμένει ασαφές εάν το χώμα μεταφέρθηκε σε χώρο απόθεσης ή αν χρησιμοποιήθηκε για την ενίσχυση των εισόδων των σηράγγων και την προστασία τους από μελλοντικά πλήγματα.

Νωρίτερα φέτος, ερευνητές του Institute for Science and International Security είχαν παρατηρήσει αυξημένη δραστηριότητα στον δρόμο που οδηγεί στις εισόδους των σηράγγων. Σε έκθεσή τους, εκτίμησαν ότι ορισμένες είσοδοι σηράγγων ενδέχεται να καλύπτονται με χώμα ως προετοιμασία για επιθέσεις, παρόμοια με τις κινήσεις που είχε πραγματοποιήσει το Ιράν πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου του 2025.