Νέα αρχαιολογική έρευνα ανατρέπει αντιλήψεις για τους ρόλους φύλου στη Λίθινη Εποχή
Ανακαλύψεις στην Ουγγαρία αποκαλύπτουν πιο σύνθετες ταυτότητες και κοινωνικές δομές από ό,τι πιστεύαμε.
Μια πρωτοποριακή αρχαιολογική έρευνα στην Ουγγαρία, βασισμένη στην ανάλυση 125 σκελετών από νεολιθικά νεκροταφεία, επαναπροσδιορίζει τις σύγχρονες αντιλήψεις για τους ρόλους φύλου και τις ταυτότητες κατά τη Λίθινη Εποχή. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι κοινωνίες εκείνης της περιόδου είχαν πιθανώς πιο εξελιγμένες και ευέλικτες αντιλήψεις για τα φύλα από ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Η τυπική ταφή κατά την εποχή αυτή ακολουθούσε συγκεκριμένα πρότυπα: οι άνδρες συχνά τοποθετούνταν στη δεξιά πλευρά, συνοδευόμενοι από πέτρινα εργαλεία, ενώ οι γυναίκες στην αριστερή, με κοσμήματα από χάντρες ή κοχύλια. Ωστόσο, ορισμένες ταφές διέφεραν από αυτά τα καθιερωμένα πρότυπα, υποδηλώνοντας ατομικές διαφοροποιήσεις και πιθανές εξαιρέσεις στους κοινωνικούς κανόνες.
Το πιο αξιοσημείωτο εύρημα αφορά τον σκελετό μιας ηλικιωμένης γυναίκας, ο οποίος βρέθηκε θαμμένος με τρόπους που παραδοσιακά αποδίδονταν σε άνδρες. Η συγκεκριμένη ταφή περιλάμβανε γυαλισμένα πέτρινα εργαλεία, κάτι που δεν παρατηρήθηκε σε καμία άλλη γυναικεία ταφή. Επιπλέον, τα οστά των ποδιών της έφεραν ίχνη φθοράς που συνδέονται με τη στάση γονάτων, μία δραστηριότητα που συσχετίζεται συχνότερα με άνδρες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτή η «παραδοσιακά ανδρική» ταφή υποδηλώνει ότι οι κοινωνίες της εποχής επέτρεπαν την υπέρβαση των στερεοτύπων των ρόλων φύλου και είχαν πιο σύνθετες αντιλήψεις για την ατομική ταυτότητα.
Η μελέτη, που διεξήχθη από επιστήμονες του Γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας (CNRS), εστίασε σε δύο νεολιθικούς χώρους ταφής στην Ουγγαρία. Στο νεκροταφείο Polgár–Ferenci–hát, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στον τρόπο ταφής μεταξύ ανδρών και γυναικών. Αντιθέτως, στο Polgár–Csőszhalom, που χρονολογείται γύρω στο 4800 π.Χ., οι διακρίσεις ήταν πιο εμφανείς, όπως αναφέρεται στο περιοδικό *American Journal of Biological Anthropology*. Ωστόσο, και σε αυτό το νεκροταφείο εντοπίστηκε η γυναίκα με τα «ανδρικά» χαρακτηριστικά. Από τους σκελετούς που βρέθηκαν με πέτρινα εργαλεία και ίχνη σχετικής δραστηριότητας, εννέα ήταν άνδρες και μόνο ένας γυναίκα. Αυτό υποδηλώνει ότι, παρά τους δομημένους ρόλους φύλου, η κοινωνία επέτρεπε και ατομικές παρεκκλίσεις.