Το Ιράν σε αναταραχή: Πώς η Τουρκία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή κινδύνου

Μια ενδεχόμενη γενικευμένη ανάφλεξη στο Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει σοβαρές αλυσιδωτές επιπτώσεις για την Τουρκία, σύμφωνα με άμεση ανάλυση της διεθνούς εταιρείας στρατηγικών συμβούλων Teneo. Η Άγκυρα, όπως επισημαίνεται, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας πιθανής περιφερειακής αποσταθεροποίησης, με τα ρίσκα να είναι πολυεπίπεδα. Αυτά περιλαμβάνουν ένα νέο μεταναστευτικό κύμα, την αναζωπύρωση του Κουρδικού ζητήματος, ένα ενεργειακό σοκ, αλλά και σοβαρή οικονομική επιβάρυνση.

Η ανάλυση της Teneo τονίζει ότι το Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια γειτονική χώρα για την Τουρκία, αλλά έναν κρίσιμο γεωστρατηγικό «ανάχωμα». Μέχρι σήμερα, το Ιράν διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό μεταναστευτικών ροών, ενεργειακών πιέσεων και απειλών ασφαλείας στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας. Ωστόσο, η πιθανή αποσταθεροποίηση της ιρανικής κρατικής δομής ενεργοποιεί ένα σύνθετο πλέγμα γεωπολιτικών κινδύνων για την Άγκυρα, η οποία παρακολουθεί με αυξημένη ανησυχία τις εξελίξεις. Με σύνορα 534 χιλιομέτρων με το Ιράν, η Τουρκία αντιλαμβάνεται τον γείτονά της όχι μόνο ως εταίρο, αλλά ως έναν παράγοντα που διατηρεί εύθραυστες ισορροπίες.

**Μεταναστευτική πίεση και εσωτερική αστάθεια:**
Το πιο άμεσο ρίσκο για την Τουρκία αφορά το μεταναστευτικό. Το Ιράν φιλοξενεί επίσημα τουλάχιστον 750.000 Αφγανούς πρόσφυγες, με τις εκτιμήσεις να φτάνουν έως και τα 3,8 εκατομμύρια. Σε περίπτωση κατάρρευσης της κρατικής δομής, ένα σημαντικό μέρος αυτών, μαζί με Ιρανούς πολίτες, θα μπορούσε να κινηθεί προς τα δυτικά, με κατεύθυνση την Τουρκία. Για τη χώρα, που ήδη αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό και έντονο αντιμεταναστευτικό κλίμα, μια νέα μαζική εισροή θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολιτική και κοινωνική αποσταθεροποίηση. Η Άγκυρα θεωρεί το Ιράν ως το «τελευταίο φίλτρο» πριν από ένα πιθανό νέο κύμα προς τα τουρκικά σύνορα, και κατ’ επέκταση προς την Ευρώπη.

**Κουρδικός παράγοντας και κενό εξουσίας:**
Μια άλλη σημαντική στρατηγική ανησυχία είναι το ενδεχόμενο δημιουργίας κενού εξουσίας στις κουρδικές περιοχές του δυτικού Ιράν, όπου ζουν περίπου 8 εκατομμύρια άνθρωποι. Μια σοβαρή αποδυνάμωση της Τεχεράνης θα μπορούσε να ενισχύσει κουρδικές ένοπλες οργανώσεις, επιτρέποντάς τους να εδραιώσουν εδαφικό έλεγχο κοντά στα σύνορα Τουρκίας και Ιράκ. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δράση του Κόμματος Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), ιρανικού παρακλαδιού του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος. Ακόμη και με τις ειρηνευτικές προσπάθειες στο εσωτερικό της Τουρκίας, μια γεωπολιτική ρευστότητα στο Ιράν θα μπορούσε να ανατρέψει τις εύθραυστες ισορροπίες και να δημιουργήσει νέα μέτωπα ασφαλείας. Φήμες κάνουν λόγο για σχεδιασμούς έκτακτης ανάγκης της τουρκικής κυβέρνησης για πιθανή δημιουργία «ζώνης ασφαλείας» εντός ιρανικού εδάφους σε περίπτωση χάους.

**Ενεργειακή εξάρτηση και οικονομικός κίνδυνος:**
Η διάσταση της ενέργειας εντείνει τη στρατηγική έκθεση της Τουρκίας. Το 2025, η χώρα εισήγαγε 8,17 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ιρανικού φυσικού αερίου, καθιστώντας το Ιράν τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή της μέσω αγωγών, μετά τη Ρωσία. Παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης, η εξάρτηση παραμένει ουσιαστική. Επιπλέον, κάθε αύξηση κατά 10 δολάρια στην τιμή του πετρελαίου προσθέτει περίπου 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Τουρκίας και περίπου μία ποσοστιαία μονάδα στον πληθωρισμό. Σε ένα ήδη εύθραυστο μακροοικονομικό περιβάλλον, μια παρατεταμένη περιφερειακή κρίση θα μπορούσε να επιβαρύνει δραστικά την τουρκική οικονομία.

Συνοψίζοντας, η πιθανή αποσταθεροποίηση του Ιράν αποτελεί μια πολυεπίπεδη απειλή για την Τουρκία: μεταναστευτική, εσωτερικής ασφάλειας, ενεργειακή και οικονομική. Η Άγκυρα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημόσια ρητορική μη επέμβασης και την ανάγκη προετοιμασίας για όλα τα ενδεχόμενα. Σε ένα περιβάλλον όπου τα σύνορα της Μέσης Ανατολής παραμένουν ρευστά, η εξέλιξη της κρίσης στο Ιράν ενδέχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για βαθύτερες ανακατατάξεις, με την Τουρκία να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων.