Ισλανδία: Δημοψήφισμα για την επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ
Ενίσχυση γεωπολιτικών πιέσεων και δηλώσεις Τραμπ επιταχύνουν τις εξελίξεις - Πιθανή ψηφοφορία τον Αύγουστο
Η Ισλανδία εξετάζει το ενδεχόμενο να επισπεύσει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την ψηφοφορία να μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και τον Αύγουστο. Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, η ισλανδική κυβέρνηση επιταχύνει τις διαδικασίες εν μέσω αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων.
Ο κυβερνητικός συνασπισμός είχε αρχικά δεσμευτεί να προχωρήσει σε δημοψήφισμα έως το 2027, ωστόσο οι πρόσφατες εξελίξεις φαίνεται να μεταβάλλουν το χρονοδιάγραμμα. Η ανησυχία στο Ρέικιαβικ εντείνεται λόγω της απόφασης της Ουάσινγκτον να επιβάλει δασμούς στην Ισλανδία, καθώς και των δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί προσάρτησης της Γροιλανδίας.
Το ισλανδικό κοινοβούλιο αναμένεται να ανακοινώσει την ημερομηνία του δημοψηφίσματος εντός των επόμενων εβδομάδων. Αν οι πολίτες εγκρίνουν την επανέναρξη των συνομιλιών, η Ισλανδία, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε να προηγηθεί άλλων υποψήφιων χωρών στην πορεία προς την ένταξη στην ΕΕ.
Η συζήτηση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκτά νέα δυναμική. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται σχέδιο για την παροχή καθεστώτος μερικής ένταξης στην Ουκρανία ήδη από το επόμενο έτος, ενώ το Μαυροβούνιο, το οποίο θεωρείται το πλέον προχωρημένο στην ενταξιακή διαδικασία, έκλεισε πρόσφατα ένα ακόμη διαπραγματευτικό κεφάλαιο.
Η Ισλανδία είχε υποβάλει αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2009, στην περίοδο της σοβαρής χρηματοπιστωτικής κρίσης που οδήγησε στην κατάρρευση των τριών μεγαλύτερων τραπεζών της χώρας. Οι διαπραγματεύσεις «πάγωσαν» το 2013 και το 2015 η κυβέρνηση ζήτησε να μην θεωρείται πλέον υποψήφια χώρα.
Ωστόσο, το γεωπολιτικό περιβάλλον έχει αλλάξει ριζικά. Η Ισλανδία, χωρίς δικό της στρατό, βασίζεται στο ΝΑΤΟ και σε διμερή αμυντική συμφωνία του 1951 με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλειά της. Η στρατηγική της θέση στον Βόρειο Ατλαντικό, νότια του Αρκτικού Κύκλου, την καθιστά κρίσιμο παράγοντα σε περίοδο αυξανόμενων διεθνών ανταγωνισμών. Σύμφωνα με το Politico, η κοινή γνώμη στην Ισλανδία εμφανίζεται πλέον πιο θετική απέναντι στην ένταξη, με τις δημοσκοπήσεις να καταγράφουν αυξανόμενη στήριξη.
Παρ’ όλα αυτά, η πορεία προς την ένταξη δεν αναμένεται χωρίς εμπόδια. Κομβικό ζήτημα παραμένουν τα αλιευτικά δικαιώματα, βασικός πυλώνας της ισλανδικής οικονομίας και σημείο τριβής στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις. Η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ (Brexit), με το οποίο η Ισλανδία είχε μακροχρόνιες εντάσεις για την αλιεία, ενδέχεται να μεταβάλει τις ισορροπίες.