ΗΠΑ ετοιμάζουν αεροπορική υπεροχή στη Μέση Ανατολή εν μέσω κλιμάκωσης με το Ιράν

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν σημαντικά την αεροπορική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, στέλνοντας πλήθος μαχητικών αεροσκαφών και υποστηρικτικών μέσων. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αεροπορικής ισχύος στην περιοχή από το 2003, χρονιά της εισβολής στο Ιράκ. Η Ουάσιγκτον εκφράζει την ετοιμότητά της για δράση κατά του Ιράν, αν και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη αποφασίσει εάν θα διατάξει πλήγματα, και αν ναι, ποιο θα είναι το εύρος τους: θα εστιάσουν στον περιορισμό του ήδη αποδυναμωμένου πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, στην εξουδετέρωση του πυραυλικού της οπλοστασίου, ή ακόμη και στην αποσταθεροποίηση του καθεστώτος.

Τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων και Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται η Wall Street Journal, οι ΗΠΑ μετακινούν προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, όπως τα F-35 και F-22, προς τη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο, πλήρως εξοπλισμένο με επιθετικά και αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου, κατευθύνεται προς την περιοχή. Στη διαδικασία αυτή συμμετέχουν και αεροσκάφη διοίκησης και ελέγχου, απαραίτητα για τον συντονισμό ευρείας κλίμακας αεροπορικών επιχειρήσεων, ενώ πρόσθετα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας έχουν ήδη αναπτυχθεί τις προηγούμενες εβδομάδες.

Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η παρούσα συγκέντρωση δυνάμεων επιτρέπει στις ΗΠΑ την επιλογή μιας παρατεταμένης αεροπορικής εκστρατείας εναντίον του Ιράν, διάρκειας πολλών ημερών ή και εβδομάδων, σε αντίθεση με μεμονωμένα πλήγματα όπως η επιχείρηση «Midnight Hammer» του Ιουνίου, που είχε στοχοποιήσει τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Την ίδια στιγμή, αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν συναντήθηκαν στη Γενεύη για διαπραγματεύσεις αναφορικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, ανέφερε ότι υπήρξε «κάποια πρόοδος», τονίζοντας ωστόσο πως «υπάρχει ακόμη μεγάλη απόσταση σε ορισμένα ζητήματα». Το Ιράν αναμένεται να καταθέσει μία πιο αναλυτική πρόταση εντός των επόμενων εβδομάδων.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ενημερωθεί λεπτομερώς για τα στρατιωτικά σενάρια που βρίσκονται στη διάθεση των ΗΠΑ. Αυτά περιλαμβάνουν εκστρατεία στοχευμένων επιθέσεων εναντίον δεκάδων πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του Ιράν, με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος, καθώς και αεροπορικά πλήγματα περιορισμένης κλίμακας σε πυρηνικές και βαλλιστικές εγκαταστάσεις. Και τα δύο σενάρια εκτιμάται ότι θα απαιτούσαν επιχείρηση πολυεβδομαδιαίας διάρκειας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει προτίμηση για διπλωματική λύση, η οποία, εάν ικανοποιούσε πλήρως τις αμερικανικές απαιτήσεις, θα προέβλεπε τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, τη διάλυση περιφερειακών παραστρατιωτικών δικτύων και την αποσυναρμολόγηση βαλλιστικών πυραύλων. Ωστόσο, η Τεχεράνη θεωρείται απίθανο να αποδεχθεί τον τελευταίο όρο, καθώς οι πύραυλοι αποτελούν βασικό στοιχείο αποτροπής, δεδομένης της περιορισμένης αεροπορικής της ισχύος.

Εκπρόσωποι, αλλά και ξένοι ηγέτες, όπως ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, φέρονται να προτρέπουν τον Τραμπ να αυξήσει τη στρατιωτική πίεση, με σκοπό την απόσπαση περισσότερων παραχωρήσεων. Το Ισραήλ επιδιώκει ιδιαίτερα τον τερματισμό της ιρανικής παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων.

Παρόλο που δεν έχουν αναπτυχθεί όλα τα μέσα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε πιθανή επιχείρηση, στρατηγικά βομβαρδιστικά B-2 μπορούν να επιχειρούν απευθείας από τις ΗΠΑ ή από τη βρετανοαμερικανική βάση στο Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό. Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί και η αεροπορική βάση Φέρφορντ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Παρά την αμερικανική υπεροχή σε τεχνολογία stealth και όπλα ακριβείας, το Ιράν διατηρεί επιλογές αντίδρασης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ένα σημαντικό πυραυλικό οπλοστάσιο που θα μπορούσε να στοχεύσει αμερικανικές βάσεις και συμμάχους στην περιοχή, καθώς και η δυνατότητα παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η αύξηση της αμερικανικής παρουσίας μπορεί να λειτουργήσει ως μήνυμα αποτροπής. Ωστόσο, πολλοί αξιωματούχοι εκφράζουν αισιοδοξία ότι η Τεχεράνη θα αποδεχθεί πλήρως τις αμερικανικές απαιτήσεις. Αντίθετα, ενδέχεται να επιδιώξει προσωρινή αναστολή δραστηριοτήτων εμπλουτισμού, προσδοκώντας αλλαγή των πολιτικών ισορροπιών στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία έχει μεταφέρει δεκάδες αεροσκάφη σε βάσεις στην Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία, ενώ το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και η ομάδα συνοδευτικών πλοίων του βρίσκονται ήδη στην περιοχή. Ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο, το USS Gerald R. Ford, κατευθύνεται επίσης προς τη Μέση Ανατολή.

Παρόλο που η σημερινή ενίσχυση είναι σημαντική, παραμένει μικρότερη σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις του 1991 και του 2003. Οι τρέχουσες συνθήκες διαφέρουν, καθώς δεν προβλέπεται χερσαία επέμβαση ούτε ευρεία διεθνής συμμαχία.

Εν τω μεταξύ, ανώτερος Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος δήλωσε την Πέμπτη ότι οι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης είναι έτοιμες να αναλάβουν τον έλεγχο ή να κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ «το συντομότερο δυνατόν», εφόσον λάβουν σχετική εντολή.

Την ίδια ημέρα, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανακοίνωσαν την ολοκλήρωση στρατιωτικής άσκησης με τίτλο «Έξυπνος Έλεγχος των Στενών του Ορμούζ», η οποία πραγματοποιήθηκε από τις ναυτικές δυνάμεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης από τη Δευτέρα. Η άσκηση διεξήχθη υπό την επίβλεψη του αρχηγού των Φρουρών της Επανάστασης, Μοχάμαντ Πακπούρ, και συνέπεσε με τον δεύτερο γύρο έμμεσων συνομιλιών μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών στη Γενεύη, καθώς και με την κλιμάκωση των στρατιωτικών απειλών από την Ουάσιγκτον.

Ο διοικητής του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, Αλί Ρεζά Τανγκσίρι, δήλωσε: «Η παρακολούθηση πληροφοριών μας στα Στενά του Ορμούζ είναι συνεχής, 24 ώρες το 24ωρο, στην επιφάνεια, κάτω από την επιφάνεια και στον αέρα». Πρόσθεσε δε: «Εάν δοθούν εντολές, το Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θα αναλάβει τον έλεγχο των Στενών ή θα τα κλείσει το ταχύτερο δυνατόν. Η ασφαλής διέλευση μη πολεμικών πλοίων είναι εγγυημένη, αλλά οποιαδήποτε απειλή θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστική απάντηση».

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Mehr, οι ασκήσεις «έστειλαν σαφές μήνυμα ότι το Ιράν είναι πλήρως προετοιμασμένο να απαντήσει με σθεναρό τρόπο σε οποιαδήποτε εχθρική ενέργεια». Το πρακτορείο ανέφερε ότι τα γυμνάσια επικεντρώθηκαν στη «συνεχή συλλογή πληροφοριών, την ταχεία αντίδραση, τη χρήση σύγχρονων οπλικών συστημάτων και τον έξυπνο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ», επιδεικνύοντας «την ικανότητα του Ιράν να ασκεί αποτελεσματική αποτροπή στην πιο ευαίσθητη θαλάσσια οδό του κόσμου». Παράλληλα, σημειώθηκε ότι με περιορισμένη συμμετοχή της Ρωσίας και της Κίνας σε ορισμένα τμήματα, οι ασκήσεις απέκτησαν «διεθνή διάσταση».