Η Ουάσιγκτον στο χείλος του πολέμου με την Τεχεράνη: Τι προβλέπουν οι αναλυτές

Η Ουάσιγκτον φαίνεται να πλησιάζει επικίνδυνα σε μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική αναμέτρηση με την Τεχεράνη, κάτι που, σύμφωνα με πηγές που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, δεν αντιλαμβάνεται πλήρως η αμερικανική κοινή γνώμη. Αν οι διπλωματικές προσπάθειες στη Γενεύη αποτύχουν, η έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να είναι άμεση, με βαρύτατες επιπτώσεις για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την υπόλοιπη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Σε αντίθεση με την περιορισμένη και στοχευμένη στρατιωτική επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε στη Βενεζουέλα τον προηγούμενο μήνα, μια πιθανή στρατιωτική ενέργεια κατά του Ιράν εκτιμάται ότι θα λάβει τη μορφή μιας εκτεταμένης εκστρατείας, που θα διαρκέσει ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες, προσομοιάζοντας περισσότερο σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Πηγές αναφέρουν στο Axios ότι ενδέχεται να πρόκειται για μια κοινή επιχείρηση Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, ευρύτερης κλίμακας και με σαφώς υπαρξιακό χαρακτήρα για το ιρανικό καθεστώς, σε σύγκριση με τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου, κατά τον οποίο οι ΗΠΑ είχαν αναλάβει δράση για την καταστροφή υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Η απουσία ουσιαστικής δημόσιας συζήτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς το ενδιαφέρον του Κογκρέσου και της κοινής γνώμης είναι στραμμένο αλλού, δημιουργεί ένα ιδιότυπο κενό ενημέρωσης για μια ενδεχόμενη στρατιωτική παρέμβαση, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει την πιο σημαντική αμερικανική επέμβαση στη Μέση Ανατολή εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία.

Διπλωματία και Στρατιωτική Πίεση

Στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρόεδρος Τραμπ φέρεται να έφτασε κοντά στην απόφαση για ένα πλήγμα κατά του Ιράν, ως αντίδραση στη δολοφονία χιλιάδων διαδηλωτών από το καθεστώς. Ωστόσο, όταν το «παράθυρο ευκαιρίας» έκλεισε, η κυβέρνηση υιοθέτησε μια στρατηγική δύο κατευθύνσεων: την επανέναρξη των πυρηνικών διαπραγματεύσεων και την ταυτόχρονη μαζική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή.

Η καθυστέρηση στην ανάληψη δράσης, σε συνδυασμό με την εντυπωσιακή συγκέντρωση στρατιωτικής ισχύος στη Μέση Ανατολή, έχει αυξήσει τις προσδοκίες για το εύρος μιας ενδεχόμενης επιχείρησης, εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία. Σύμφωνα με αξιωματούχους, η προοπτική επίτευξης συμφωνίας δεν εμφανίζεται ισχυρή, βάσει των τελευταίων δεδομένων από το πεδίο των διαπραγματεύσεων.

Την Τρίτη, οι σύμβουλοι του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, πραγματοποίησαν τρίωρη συνάντηση στη Γενεύη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Παρόλο που και οι δύο πλευρές έκαναν λόγο για «πρόοδο», οι διαφορές παραμένουν σημαντικές και Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν εκφράζουν αισιοδοξία για τη γεφύρωσή τους.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι οι συνομιλίες «πήγαν καλά σε ορισμένα σημεία», αλλά «σε άλλα ήταν σαφές ότι ο πρόεδρος έχει θέσει ορισμένες κόκκινες γραμμές, τις οποίες οι Ιρανοί δεν είναι ακόμη διατεθειμένοι να αναγνωρίσουν και να επεξεργαστούν». Τόνισε επίσης ότι, παρά την επιθυμία του προέδρου για συμφωνία, η διπλωματία ενδέχεται να έχει «φτάσει στο φυσικό της τέλος».

Μαζική Στρατιωτική Κινητοποίηση και Απειλές για Αντίποινα

Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή έχει ενισχυθεί σημαντικά. Σύμφωνα με πηγές, ο στόλος περιλαμβάνει πλέον δύο αεροπλανοφόρα (Abraham Lincoln και Gerald Ford), δώδεκα πολεμικά πλοία, εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη και πολλαπλά συστήματα αεράμυνας, ενώ μέρος του εξοπλισμού βρίσκεται ακόμη καθ’ οδόν.

Περισσότερες από 150 στρατιωτικές πτήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών έχουν μεταφέρει οπλικά συστήματα και πυρομαχικά στη Μέση Ανατολή. Μόνο το τελευταίο 24ωρο, περίπου 50 επιπλέον μαχητικά – F-35, F-22 και F-16 – κατευθύνθηκαν προς την περιοχή.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η παρατεταμένη ένταση με το Ιράν έχει οδηγήσει σε μια σχετική «ανοσία» στην αμερικανική κοινή γνώμη. Ωστόσο, πηγές τονίζουν ότι μια σύγκρουση θα μπορούσε να ξεσπάσει νωρίτερα και να είναι πολύ ευρύτερη απ’ ό,τι πολλοί αντιλαμβάνονται.

Η κλιμάκωση της ρητορικής και η αυξημένη στρατιωτική παρουσία καθιστούν πολιτικά δύσκολη μια υπαναχώρηση χωρίς σημαντικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη στο πυρηνικό της πρόγραμμα. Σύμβουλοι του προέδρου φέρονται να μην θεωρούν τη μαζική ανάπτυξη δυνάμεων ως διαπραγματευτική μπλόφα. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη διατηρεί επίσης υψηλούς τόνους, με τον Αλί Χαμενεϊ να τονίζει ότι η χώρα του είναι έτοιμη να αποκρούσει κάθε πλήγμα και, ταυτόχρονα, να αντεπιτεθεί σε αμερικανικές και συμμαχικές οντότητες και μονάδες.

Το Χρονοδιάγραμμα και τα Σενάρια

Η ισραηλινή κυβέρνηση, η οποία φέρεται να προωθεί ένα πιο «μαξιμαλιστικό» σενάριο που περιλαμβάνει όχι μόνο πλήγματα κατά των πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων, αλλά και αλλαγή καθεστώτος, προετοιμάζεται για ενδεχόμενο πολέμου εντός ημερών, σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους.

Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ίσως απαιτηθεί περισσότερος χρόνος. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε ότι τα πλήγματα ενδέχεται να απέχουν ακόμη εβδομάδες, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι το χρονοδιάγραμμα θα μπορούσε να είναι συντομότερο.

«Ο πρόεδρος αρχίζει να εξαντλείται από την κατάσταση. Υπάρχουν πρόσωπα στο περιβάλλον του που τον προειδοποιούν να μην οδηγηθεί σε πόλεμο με το Ιράν, αλλά εκτιμώ ότι υπάρχει 90% πιθανότητα να δούμε στρατιωτική δράση τις επόμενες εβδομάδες», ανέφερε σύμβουλος του προέδρου.

Μετά τις συνομιλίες της Τρίτης, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η Τεχεράνη πρέπει να καταθέσει εντός δύο εβδομάδων μια λεπτομερή πρόταση. Υπενθυμίζεται ότι στις 19 Ιουνίου του περασμένου έτους, ο Λευκός Οίκος είχε θέσει αντίστοιχο χρονικό περιθώριο δύο εβδομάδων στον πρόεδρο για να επιλέξει μεταξύ συνέχισης των διαπραγματεύσεων ή στρατιωτικών πληγμάτων. Τρεις ημέρες αργότερα, είχε διατάξει την επιχείρηση «Midnight Hammer».