Το διφορούμενο μήνυμα Ρούμπιο στο Μόναχο: Δέσμευση ή νέα αμερικανική στρατηγική;

Η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου σημαδεύτηκε από ένα δυνατό χειροκρότημα προς τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι το «παιδί» της Ευρώπης και οι μοίρες τους αλληλένδετες. Παρόλα αυτά, το θερμό καλωσόρισμα φάνηκε να καλύπτει ένα σκληρό μήνυμα που ο Ρούμπιο μετέφερε, απομακρύνοντας την αίσθηση μιας εύκολης επαναπροσέγγισης. Το χειροκρότημα, αν και ανακουφιστικό για πολλούς, δεν μπόρεσε να σβήσει την αίσθηση μιας επικείμενης αμερικανικής πίεσης.

Πέρυσι, ο Τζέι Ντι Βανς είχε κατηγορήσει την Ευρώπη για καταπάτηση της ελευθερίας του λόγου και πολιτισμική παρακμή. Σήμερα, αυτές οι αβάσιμες κατηγορίες φαίνεται να έχουν ενσωματωθεί στη νέα εθνική στρατηγική ασφάλειας των ΗΠΑ. Ο Ρούμπιο, υιοθετώντας ένα φιλικό ύφος, υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να «ξαναχτίσουν», αλλά μόνο σύμφωνα με τις δικές τους αξίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η υιοθέτηση του χριστιανισμού, μια κοινή πολιτισμική κληρονομιά, το κλείσιμο των συνόρων και η εγκατάλειψη των πολιτικών για την κλιματική κρίση. Η αμερικανική πλευρά ζητάει μια ριζική αλλαγή στο σύστημα αξιών της Ευρώπης, πέρα από τις τυπικές λεπτομέρειες για αμυντικούς προϋπολογισμούς.

Η δήλωση του Ρούμπιο ότι Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ «ανήκουν μαζί» μοιάζει περισσότερο με «συμβουλευτική ζεύγους» σε μια σχέση που βρίσκεται σε κρίση. Το μήνυμα ήταν σαφές: αλλαγή ή μοναξιά. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις προειδοποιήσεις των διοργανωτών για «πολιτική καταστροφή» και την απομόνωση της Ευρώπης. Ο Ρούμπιο ουσιαστικά επιβεβαίωσε τις ανησυχίες για την άνοδο λαϊκιστικών δυνάμεων που ενδέχεται να εκτοπίσουν τους φιλελεύθερους κεντρώους ηγέτες.

Οι δηλώσεις του Ρούμπιο έρχονται σε αντίθεση με τις απόψεις άλλων Ευρωπαίων ηγετών. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε αναφέρει ότι οι πολιτισμικοί πόλεμοι του MAGA δεν αφορούν την Ευρώπη, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν τόνισε το δικαίωμα της Γαλλίας να ρυθμίζει μόνη της την παραπληροφόρηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με το δικό του παθιασμένο μήνυμα, επανέφερε στο προσκήνιο την κρίση ασφάλειας που αντιμετωπίζει η Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η τέταρτη εμφάνισή του στη διάσκεψη υπενθύμισε την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική βαρβαρότητα και αποτέλεσε το ισχυρότερο επιχείρημα για μια αυτόνομη ευρωπαϊκή αμυντική στρατηγική. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι κάθε ουκρανικό εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας έχει πληγεί και κάθε χιλιόμετρο που καταλαμβάνει η Ρωσία κοστίζει 156 ζωές. Καταδίκασε την πίεση για παραχωρήσεις από την Ουκρανία και χλεύασε το «πνεύμα του Άνκορατζ».

Βίντεο με ουκρανική τεχνολογία να καταρρίπτει ρωσικά drones έδειχνε μια πραγματικότητα που αντιφάσε σε θεωρητικές αναλύσεις. Ο Ζελένσκι έφερε στην αίθουσα ένα αίσθημα επείγοντος που έλειπε από πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες. Ίσως η δική του ομιλία να ενίσχυσε το επιχείρημα του Ρούμπιο ότι η Ευρώπη πρέπει να ανασυγκροτηθεί, ενθαρρύνοντας τους Ευρωπαίους να μιμηθούν την ενέργεια και την αποφασιστικότητα της Ουκρανίας.

Η θετική υποδοχή των Ευρωπαίων ηγετών στην ομιλία Ρούμπιο αντανακλά το βάθος των τραυμάτων που έχει υποστεί η διατλαντική σχέση από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τις εντάσεις για τη Γροιλανδία. Στις ερωτήσεις που ακολούθησαν, ο Ρούμπιο ανέφερε μια φορά την Ουκρανία, υπονοώντας αβεβαιότητα σχετικά με την επιθυμία της Ρωσίας για ειρήνη από την πλευρά της κυβέρνησης Τραμπ.