Οριακή κατάσταση: 19 αρσενικά για κάθε θηλυκή χελώνα στη Μεγάλη Πρέσπα απειλούν το είδος
Επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ακραία αναλογία φύλων που οδηγεί τον πληθυσμό προς την εξαφάνιση στο νησί Γκόλεμ Γκραντ.
Σε ένα απομονωμένο νησί στη Μεγάλη Πρέσπα, στην πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας, ο πληθυσμός των χελωνών Hermann’s παρουσιάζει μια ακραία ανισορροπία φύλων, με 19 αρσενικές χελώνες να αντιστοιχούν σε κάθε θηλυκή. Η δυσμενής αυτή αναλογία, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Ecology Letters, ωθεί σταδιακά τον τοπικό πληθυσμό προς την εξαφάνιση.
Το νησί Γκόλεμ Γκραντ (Άγιος Πέτρος), ακατοίκητο και φιλοξενούν περίπου 1.000 χελώνες του συγκεκριμένου είδους, αποτελεί το επίκεντρο της έρευνας. Το τοπίο χαρακτηρίζεται από ένα δασώδες οροπέδιο που περιβάλλεται από απόκρημνους βράχους. Όταν ο οικολόγος Ντράγκαν Αρσόφσκι από την Οικολογική Εταιρεία της χώρας ξεκίνησε τη μελέτη του πληθυσμού το 2008, η εικόνα έδειχνε μια πυκνή και φαινομενικά υγιή κοινότητα, όπως αναφέρουν οι New York Times. Ωστόσο, ακόμη και τότε, είχε διαπιστωθεί ότι τα ενήλικα αρσενικά υπερείχαν συντριπτικά σε αριθμό. Στην πιο πρόσφατη καταμέτρηση, στο οροπέδιο καταγράφηκαν 19 αρσενικά για κάθε θηλυκό, με τους ερευνητές να παρατηρούν τα αρσενικά να προσπαθούν να ικανοποιήσουν τα αναπαραγωγικά τους ένστικτα, συχνά καβαλλώντας το ένα το άλλο.
Με την πάροδο των ετών, η έρευνα αποκάλυψε μια πιο ανησυχητική πραγματικότητα. Οι θηλυκές χελώνες εμφανίζονταν μικρότερες σε μέγεθος και είχαν μικρότερο προσδόκιμο ζωής. Επιπλέον, οι «αλυσίδες» ζευγαρώματος, που αρχικά έμοιαζαν κωμικές, αποδείχθηκε ότι στην πραγματικότητα αποτελούνταν από πολλά αρσενικά που καταδίωκαν μία και μόνο θηλυκή.
Όταν η θηλυκή εξαντλείται, η κατάσταση μετατρέπεται σε μια άναρχη συσσώρευση ερπετών. Όπως ανέφερε ο Αρσόφσκι, «κυριολεκτικά θάβεται κάτω από τα αρσενικά». Στο πλαίσιο της ερωτικής τους συμπεριφοράς, τα αρσενικά «σπρώχνουν, δαγκώνουν (μερικές φορές μέχρι να προκληθεί απώλεια αίματος), καβαλούν και τελικά χτυπούν επίμονα με την αιχμηρή άκρη της ουράς τους τις θηλυκές που προσπαθούν να διαφύγουν», όπως σημειώνεται στη μελέτη.
Οι επιπτώσεις είναι σοβαρές: τα τρία τέταρτα των θηλυκών του νησιού έφεραν τραυματισμούς στα γεννητικά τους όργανα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι θηλυκές φέρονται να πέφτουν από τους βράχους του νησιού, γεγονός που οι ερευνητές συνδέουν με την έντονη και επίμονη καταδίωξη από τα αρσενικά. Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η διαρκής πίεση που ασκούν τα πολυάριθμα αρσενικά μειώνει δραστικά τις πιθανότητες επιβίωσης και αναπαραγωγής των θηλυκών, θέτοντας σε κίνδυνο το μέλλον ολόκληρου του πληθυσμού στο νησί.