Δικαστική Ετυμηγορία για την Ουγγαρία: Αντιδράσεις και Ερωτήματα για την Αποδέσμευση Κονδυλίων
Η γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως του ΔΕΕ φέρνει στο προσκήνιο την πολιτική διαμάχη και θέτει εν αμφιβόλω την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πολιτικές και νομικές αντιδράσεις έχουν ξεσπάσει μετά τη γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία εισηγείται την ακύρωση της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποδεσμεύσει δέκα δισεκατομμύρια ευρώ προς την Ουγγαρία τον Δεκέμβριο του 2023. Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, χαρακτήρισε «παράλογο» το ενδεχόμενο να ζητηθεί επιστροφή των χρημάτων, ιδιαίτερα εν μέσω προεκλογικής περιόδου στη χώρα του.
Η υπόθεση αφορά προσφυγή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραβίασε τους κανονισμούς της όταν προχώρησε στην αποδέσμευση των κονδυλίων. Αυτά τα κεφάλαια είχαν αρχικά «παγώσει» λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου στην Ουγγαρία. Ευρωβουλευτές κατηγορούν την Επιτροπή για πολιτικό καιροσκοπισμό, εκτιμώντας ότι η απόφαση ελήφθη παραμονές κρίσιμης Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ, σε μια περίοδο που η συνεργασία του Όρμπαν ήταν απαραίτητη για την αποστολή βοήθειας στην Ουκρανία.
Η νομική γνωμοδότηση της γενικής εισαγγελέως, Ταμάρα Τσάπετα, η οποία προτείνει την ακύρωση της απόφασης αποδέσμευσης, αναμένεται να καθοδηγήσει τους δικαστές στην τελική τους κρίση εντός των επόμενων μηνών. Οι γενικοί εισαγγελείς λειτουργούν ως νομικοί σύμβουλοι για το δικαστήριο σε σύνθετες υποθέσεις.
Η γνωμοδότηση εκδίδεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη πολιτική συγκυρία, καθώς ο Βίκτορ Όρμπαν υπολείπεται στις δημοσκοπήσεις εν όψει των εκλογών του Απριλίου στην Ουγγαρία. Πολλοί ηγέτες της ΕΕ απέφευγαν να ασκήσουν σκληρή κριτική στη Βουδαπέστη, θεωρώντας ότι οποιαδήποτε πίεση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί προεκλογικά. «Δεν είναι αυτό που χρειαζόμασταν τόσο κοντά στην κάλπη», δήλωσε ανώνυμα Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε στο Politico ότι η απόφαση βασίστηκε σε ενδελεχή αξιολόγηση των μεταρρυθμίσεων που ανέλαβε η Ουγγαρία για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στο δικαστικό της σύστημα, και ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές αποκατέστησαν τις εντοπισμένες αδυναμίες.
Ωστόσο, ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Μαγυάρου πρωθυπουργού υποστήριξε ότι η γνωμοδότηση συνδέεται με την αντίθεση της Ουγγαρίας στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. «Τη στιγμή που ένα κράτος-μέλος παρεκκλίνει από το σενάριο της ευρωπαϊκής ελίτ, ο νομικός μηχανισμός τίθεται σε λειτουργία», σχολίασε.
Η Τσάπετα επισημαίνει ότι η Επιτροπή εφάρμοσε «εσφαλμένα» τις δικές της απαιτήσεις περί κράτους δικαίου, εκταμιεύοντας τα κονδύλια πριν την πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Επίσης, επέκρινε την Επιτροπή για έλλειψη διαφάνειας και επαρκούς αιτιολόγησης, αναφέροντας ότι η Κομισιόν οφείλει εξηγήσεις όχι μόνο στην Ουγγαρία, αλλά και στους πολίτες της ΕΕ. Δεν υιοθέτησε, ωστόσο, τον ισχυρισμό του Κοινοβουλίου για κατάχρηση εξουσίας.
Η γενική εισαγγελέας σημείωσε, επιπλέον, ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τον αμφιλεγόμενο Νόμο για την Προστασία της Κυριαρχίας, ο οποίος, σύμφωνα με ξεχωριστή γνωμοδότηση του Δικαστηρίου, παραβιάζει το δίκαιο της ΕΕ περιορίζοντας θεμελιώδεις ελευθερίες.