Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέο σχέδιο για μερική ένταξη της Ουκρανίας από το 2027

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα πρωτοφανές σχέδιο που θα μπορούσε να οδηγήσει στην Ουκρανία σε μια μορφή μερικής ένταξης στο ευρωπαϊκό μπλοκ από το 2027, ακόμη και πριν ολοκληρωθούν όλες οι μεταρρυθμίσεις για την πλήρη ιδιότητα μέλους. Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους και διπλωμάτες, η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στη σταθεροποίηση της θέσης του Κιέβου στην Ευρώπη και στην οριστική απομάκρυνση της χώρας από τη σφαίρα επιρροής της Μόσχας.
Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας και με την ουκρανική κυβέρνηση να επιδιώκει την ένταξη στην ΕΕ έως το 2027 – ημερομηνία που θέλει να συμπεριλάβει ως όρο σε μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία – η ιδέα αυτή σηματοδοτεί μια ριζική αλλαγή στη διαδικασία διεύρυνσης του μπλοκ. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση «στο τραπέζι της ΕΕ» πριν ολοκληρώσει τις θεσμικές, δικαστικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την πλήρη συμμετοχή.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση θεωρούν την ένταξη επείγουσα. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τόνισε ότι η Ρωσία είναι πιθανό να επιχειρήσει να «σταματήσει την πορεία μας προς την ΕΕ». «Γι’ αυτό λέμε να οριστεί ημερομηνία. Γιατί μια συγκεκριμένη ημερομηνία θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία», ανέφερε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της θεσμικής κατοχύρωσης του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας.

Η ιδέα της μερικής ένταξης θυμίζει το όραμα της «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» που έχει παρουσιάσει ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν. Το σχέδιο, που ανεπίσημα έχει λάβει την ονομασία «αντίστροφη διεύρυνση», προβλέπει την ένταξη μιας χώρας στην αρχή της διαδικασίας εκπλήρωσης των κριτηρίων. Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, το μοντέλο αυτό θα προσέφερε στο Κίεβο πολιτικό και θεσμικό «οξυγόνο», επιτρέποντάς του να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις χωρίς να καλλιεργείται η αίσθηση ότι η ένταξη είναι ανέφικτος στόχος. Ωστόσο, παραμένουν ισχυρές αντιδράσεις, με κυριότερη εκείνη του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος αντιτίθεται ανοιχτά στην ένταξη της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο περιλαμβάνει πέντε διακριτά στάδια. Πρώτον, την προετοιμασία της Ουκρανίας, με την ΕΕ να παρέχει άτυπες κατευθύνσεις για τα διαπραγματευτικά «clusters». Δεύτερον, τη δημιουργία μιας «light ένταξης», όπου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει παρουσιάσει εναλλακτικά μοντέλα. Στόχος είναι η αποστολή ενός ισχυρού πολιτικού μηνύματος όχι μόνο προς την Ουκρανία, αλλά και προς χώρες όπως η Μολδαβία και η Αλβανία. Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Κίεβο θα μπορούσε να αποδεχθεί μια λύση που κατοχυρώνει θεσμικά την πορεία ένταξης, χωρίς να συνιστά μόνιμο καθεστώς δεύτερης κατηγορίας. «Είναι σημαντικό να στείλουμε ένα πολιτικό μήνυμα», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. «Οι Ουκρανοί χρειάζονται υποστήριξη. Η ΕΕ πρέπει να παρέχει αυτή την υποστήριξη, πολιτικά και ψυχολογικά».