Καταδίκη Τζίμι Λάι: Το τέλος της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στο Χονγκ Κονγκ

Για δεκαετίες, ο Τζίμι Λάι, αξιοποιώντας τον πλούτο και το μιντιακό του αποτύπωμα στο Χονγκ Κονγκ, είχε υψώσει ανοιχτό μέτωπο κατά του Πεκίνου. Μέσω των εφημερίδων και των πλατφορμών του, κατήγγειλε τον αυταρχισμό της κινεζικής ηγεσίας και παρείχε στήριξη σε όσους εξακολουθούσαν να υπερασπίζονται τη δημοκρατία στην Κίνα. Με τη σημερινή καταδίκη του σε 20 χρόνια φυλάκισης από δικαστήριο του Χονγκ Κονγκ, το μήνυμα είναι πλέον σαφές: η εποχή της «ιδιαιτερότητας» έχει παρέλθει και η ανυπακοή τιμωρείται πλέον όπως ακριβώς και στην κινεζική ενδοχώρα.

Η απόφαση αυτή κλείνει έναν κύκλο που άνοιξε πριν από σχεδόν επτά χρόνια, όταν το Πεκίνο αποφάσισε να εξουδετερώσει έναν άνθρωπο που θεωρούσε κεντρικό υποκινητή των φιλοδημοκρατικών κινητοποιήσεων του 2019. Για πολλούς επικριτές, η ετυμηγορία ήταν προδιαγεγραμμένη, με την ενοχή να έχει αποφασιστεί πολιτικά πριν καν η υπόθεση φτάσει στο ακροατήριο.

Οι συνέπειες, ωστόσο, ξεπερνούν την προσωπική υπόθεση του Τζίμι Λάι. Μαζί του, έξι πρώην στελέχη της Apple Daily καταδικάστηκαν σε ποινές έως και 10 ετών, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο για το τέλος της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας στο Χονγκ Κονγκ. Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι πρόκειται για υποθέσεις «εθνικής ασφάλειας», το εύρος και η σκληρότητα των ποινών αναδεικνύουν πόσο στενά έχουν πλέον περιοριστεί τα περιθώρια για κάθε φωνή που δεν ευθυγραμμίζεται με τις «επιταγές» του Πεκίνου.

Με την επιβολή ποινών που παραδοσιακά προορίζονται για αντιφρονούντες της ενδοχώρας σε έναν τοπικό εκδότη και τους δημοσιογράφους του, το Πεκίνο επιταχύνει τη διάλυση του μοντέλου «μία χώρα, δύο συστήματα», του πλαισίου που υποτίθεται ότι θα διασφάλιζε τις πολιτικές και κοινωνικές ελευθερίες της περιοχής. Όπως επισημαίνει η Έλεϊν Πίρσον της Human Rights Watch, ακόμη και με τα δεδομένα της ηπειρωτικής Κίνας, οι ποινές είναι εξαιρετικά βαριές, υπενθυμίζοντας ότι μόνο ο Κινέζος αντιφρονών Ιλχάμ Τοχτί έχει καταδικαστεί σε μεγαλύτερη ποινή (ισόβια) από τον Λάι.

Η υπόθεση Λάι εντάσσεται στη στρατηγική του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος τα τελευταία δέκα χρόνια έχει κινηθεί συστηματικά για την εξάλειψη κάθε μορφής διαφωνίας. Από ακτιβιστές και πανεπιστημιακούς μέχρι επιχειρηματίες και στελέχη της κομματικής ελίτ, οι ποινές πολυετούς κάθειρξης έχουν γίνει εργαλείο πειθαρχίας.

Τυπικά, το Χονγκ Κονγκ διαθέτει ξεχωριστό νομικό σύστημα. Ωστόσο, στην πράξη, οι υποθέσεις εθνικής ασφάλειας έχουν καταργήσει αυτή τη διάκριση. Οι δίκες διεξάγονται χωρίς ενόρκους, ενώ οι δικαστές ορίζονται απευθείας από την ηγεσία της περιοχής, η οποία μετά το 2019 ελέγχεται πλέον ανοιχτά από τον Κινέζο Πρόεδρο.

Για τον ίδιο τον Τζίμι Λάι, 78 ετών και αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα υγείας, η ποινή ισοδυναμεί με ισόβια. Εμφανίστηκε στο δικαστήριο ψύχραιμος, σχεδόν παραιτημένος, χαιρετώντας τη σύζυγό του, κάνοντας το σήμα της καρδιάς προς τους υποστηρικτές του και φανερά αποδεχόμενος ένα τέλος που γνώριζε εδώ και καιρό. Η διαδικασία διεξήχθη υπό αυστηρότατα μέτρα ασφαλείας, με ισχυρή αστυνομική παρουσία και πλήρη έλεγχο της πρόσβασης, δημιουργώντας ένα σκηνικό που παρέπεμπε περισσότερο σε υπόθεση κρατικής ασφάλειας παρά σε ποινική δίκη.

Ο Λάι είχε ήδη καταδικαστεί τον Δεκέμβριο για «συνωμοσία με ξένες δυνάμεις», λόγω επαφών του με Αμερικανούς πολιτικούς, καθώς και για δημοσίευση «στασιαστικού υλικού» μέσω της Apple Daily. Το Πεκίνο τον παρουσιάζει ως προδότη και «μαύρο χέρι» πίσω από τις διαδηλώσεις του 2019. Για τη Δύση, αποτελεί σύμβολο της αποδόμησης των ελευθεριών στο Χονγκ Κονγκ. Παρά τις διεθνείς εκκλήσεις, η κινεζική πλευρά απορρίπτει κάθε παρέμβαση, τονίζοντας ότι πρόκειται αυστηρά για εσωτερική υπόθεση.