Η γήρανση της Ιαπωνίας μεταμορφώνει τις φυλακές: ηλικιωμένοι πίσω από τα κάγκελα για στέγη και τροφή
Το ιαπωνικό σωφρονιστικό σύστημα αντιμετωπίζει μια πρωτόγνωρη πρόκληση, καθώς η γήρανση του πληθυσμού οδηγεί όλο και περισσότερους ηλικιωμένους στη φυλακή για μικροαδικήματα, αναζητώντας βασικές ανάγκες.
Οι φυλακές στην Ιαπωνία βλέπουν να αυξάνεται ο αριθμός των ηλικιωμένων κρατουμένων, οι οποίοι καταλήγουν πίσω από τα κάγκελα συχνά για μικρά αδικήματα, με κύριο κίνητρο την εξασφάλιση στέγης, τροφής και ιατρικής φροντίδας. Αυτή η τάση αναδιαμορφώνει σταδιακά τον χαρακτήρα του σωφρονιστικού συστήματος, μετατοπίζοντας την έμφαση από την τιμωρία προς τη φροντίδα και την επανένταξη.
Κρατούμενοι με σοβαρά προβλήματα υγείας μεταφέρονται σε δομές με ιατρικές υποδομές, ενώ όσοι παρουσιάζουν ψυχικές ή γνωστικές δυσκολίες παραμένουν στις φυλακές. Η φυλακή της Φουκουσίμα, με χωρητικότητα 1.655 κρατουμένων, φιλοξενεί σήμερα περίπου 860 άτομα, αριθμός που συνδέεται και με τη δημογραφική συρρίκνωση της χώρας. Από αυτούς, μόλις 25 είναι ηλικίας άνω των 65 ετών, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 3%.
Σε εθνικό επίπεδο, τα ποσοστά είναι αισθητά υψηλότερα. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία για το 2024, το 13,5% των κρατουμένων στην Ιαπωνία είναι άνω των 65 ετών. Η πλειονότητα αυτών έχει καταδικαστεί για ήσσονος σημασίας αδικήματα. Η ετήσια έκθεση της ιαπωνικής κυβέρνησης για την εγκληματικότητα του 2024 καταγράφει ότι το 71% των εγκλημάτων που διέπραξαν ηλικιωμένες γυναίκες και το 39% εκείνων που διέπραξαν ηλικιωμένοι άνδρες αφορούσαν μικροκλοπές από καταστήματα.
Η Ιαπωνία, η οποία διαθέτει ένα από τα υψηλότερα προσδόκιμα ζωής παγκοσμίως (81 έτη για τους άνδρες και 87 για τις γυναίκες), είναι η πιο γηρασμένη κοινωνία του ανεπτυγμένου κόσμου. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του 2025, σχεδόν το 30% του πληθυσμού είναι ηλικίας άνω των 65 ετών. Η υπογεννητικότητα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού και η περιορισμένη μετανάστευση ωθούν πολλούς ηλικιωμένους να συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση, κυρίως σε θέσεις μερικής ή άτυπης εργασίας. Ωστόσο, οι χαμηλές συντάξεις και η έλλειψη κοινωνικών δικτύων στήριξης εντείνουν την απομόνωση, ωθώντας κάποιους στην αναζήτηση καταφυγίου ακόμη και πίσω από τα σίδερα.