Το τέλος της New START: Η εποχή των πυρηνικών ορίων φτάνει στο τέλος της
Η λήξη της τελευταίας συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων ΗΠΑ-Ρωσίας αφήνει τον κόσμο σε μια αχαρτογράφητη περίοδο διεθνούς ασφάλειας.
Η συνθήκη New START, το τελευταίο απτό πλέγμα ελέγχου για τα πυρηνικά όπλα μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας, αύριο Πέμπτη, σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Για πρώτη φορά από τον Ψυχρό Πόλεμο, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη εισέρχονται σε μια νέα πραγματικότητα, χωρίς θεσμοθετημένους περιορισμούς και μηχανισμούς επαλήθευσης, γεγονός που αναδιαμορφώνει τα θεμέλια της διεθνούς ασφάλειας.
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία βρέθηκε αποδυναμωμένη στη διεθνή σκηνή. Ωστόσο, διατήρησε την ισχύ της σε έναν κρίσιμο τομέα: τα πυρηνικά. Η ιδιότητά της ως πυρηνικής υπερδύναμης, ουσιαστικά ισότιμης με τις ΗΠΑ, της εξασφάλιζε πάντα θέση στο ανώτατο τραπέζι της διεθνούς διπλωματίας. Αυτή η ισορροπία οδήγησε, το 2010, στην ιστορική συμφωνία New START, μεταξύ του τότε Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα και του Ρώσου ομολόγου του Ντμίτρι Μεντβέντεφ. Η συμφωνία έθετε όριο στα 1.550 ανεπτυγμένα στρατηγικά πυρηνικά κεφαλές για κάθε χώρα.
Σήμερα, η εποχή της New START φαίνεται να κλείνει. Η Ουάσινγκτον έχει κατηγορήσει επανειλημμένα τη Μόσχα για παραβίαση των όρων, κυρίως όσον αφορά τις επιθεωρήσεις ρωσικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει αδιαφορία για την επικείμενη λήξη, με τον ίδιο τον πρόεδρο να δηλώνει τον Ιανουάριο ότι «αν λήξει, έληξε», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια «καλύτερη» μελλοντική συμφωνία.
Η στάση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την έντονη ανησυχία που εκφράζεται από τη ρωσική πλευρά. Ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, σε δηλώσεις του, προειδοποίησε για τους κινδύνους, μιλώντας για επιτάχυνση του «Ρολογιού της Αποκάλυψης». «Αυτό δεν σημαίνει άμεσα καταστροφή και πυρηνικό πόλεμο, αλλά θα πρέπει να ανησυχήσει τους πάντες», τόνισε. Το Κρεμλίνο, μέσω του εκπροσώπου του Ντμίτρι Πεσκόφ, επισημαίνει ότι η ρωσική πρόταση για παράταση της συνθήκης δεν έχει λάβει απάντηση από τις ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «εξαιρετικά αρνητική για την παγκόσμια και στρατηγική ασφάλεια».
Πέρα από την απώλεια της πλατφόρμας που διατηρούσε το κύρος της εποχής της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ανεξέλεγκτης αμερικανικής πυρηνικής επέκτασης. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανέλθει στην ιδέα πυρηνικά εξοπλισμένων πολεμικών πλοίων, μια πρακτική που είχε εγκαταλειφθεί. Με μικρότερη οικονομία και αμυντικό προϋπολογισμό, η σημερινή Ρωσία δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ έχουν τους δικούς τους λόγους, όπως η επιθυμία να συμπεριληφθεί η Κίνα, ανερχόμενη πυρηνική δύναμη, σε μελλοντικές συμφωνίες. Η λήξη της New START σηματοδοτεί το τέλος όχι μόνο των διμερών συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών, αλλά και μιας περιόδου όπου οι ΗΠΑ αποδέχονταν συγκεκριμένα όρια στο πυρηνικό τους οπλοστάσιο. Πλέον, ελάχιστα μπορούν να αποτρέψουν την επιλογή πυρηνικών όπλων.