Ρωσικά διαστημικά οχήματα παρακολουθούν ευρωπαϊκούς δορυφόρους: Υποκλοπές και απειλές

Συναγερμός έχει σημάνει στην Ευρώπη, καθώς εκτιμήσεις αξιωματούχων ασφαλείας αποκαλύπτουν ότι δύο ρωσικά διαστημικά οχήματα, τα Luch-1 και Luch-2, φέρονται να έχουν υποκλέψει τις επικοινωνίες τουλάχιστον 12 κρίσιμων ευρωπαϊκών δορυφόρων. Οι ανησυχητικές αυτές υποκλοπές, που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί, ενδέχεται να έχουν εκθέσει ευαίσθητα δεδομένα και να δίνουν στη Ρωσία τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στην τροχιά των δορυφόρων ή ακόμη και να προκαλέσει την καταστροφή τους.

Την τελευταία τριετία, περίοδο έντασης στις σχέσεις Ρωσίας-Δύσης λόγω της εισβολής στην Ουκρανία, τα ρωσικά διαστημικά οχήματα έχουν εντείνει τη δραστηριότητά τους κοντά σε ευρωπαϊκούς δορυφόρους. Στρατιωτικές και πολιτικές διαστημικές αρχές στη Δύση παρακολουθούν εδώ και χρόνια τα Luch-1 και Luch-2, αντικείμενα σε τροχιά που έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένα ύποπτους ελιγμούς. Τα οχήματα αυτά έχουν προσεγγίσει επικίνδυνα σημαντικούς γεωστατικούς δορυφόρους της Ευρώπης, οι οποίοι εξυπηρετούν επικοινωνιακές ανάγκες σε όλη την ήπειρο, τη Βρετανία, καθώς και τμήματα της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Τροχιακά δεδομένα δείχνουν ότι τα ρωσικά οχήματα παρέμεναν σε κοντινή απόσταση επί εβδομάδες, ιδίως την τελευταία τριετία. Από την εκτόξευσή του το 2023, το Luch-2 έχει προσεγγίσει συνολικά 17 ευρωπαϊκούς δορυφόρους.

Ο υποστράτηγος Μίχαελ Τράουτ, επικεφαλής της διαστημικής διοίκησης των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων, δήλωσε στους Financial Times ότι οι δύο ρωσικοί δορυφόροι θεωρούνται ύποπτοι για δραστηριότητες συλλογής σημάτων πληροφοριών (sigint). Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών εκτίμησε ότι τα οχήματα Luch είχαν σχεδιαστεί για να τοποθετούνται εντός του στενού κώνου των δεσμών δεδομένων που μεταδίδονται προς τους δορυφόρους. Μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών δορυφόρων μεταδίδει ευαίσθητες πληροφορίες, ιδίως δεδομένα εντολών, χωρίς κρυπτογράφηση, καθιστώντας τους ευάλωτους σε παρεμβάσεις ή καταστροφή.

Οι κινήσεις αυτές εντάσσονται στη γενικότερη κλιμάκωση του «υβριδικού πολέμου» της Ρωσίας στην Ευρώπη, που περιλαμβάνει πράξεις δολιοφθοράς. Αν και η Κίνα και οι ΗΠΑ έχουν παρόμοιες τεχνολογίες, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι η Ρωσία διαθέτει ένα από τα πιο προηγμένα προγράμματα διαστημικής κατασκοπείας και επιδεικνύει μεγαλύτερη επιθετικότητα. «Τα δορυφορικά δίκτυα είναι η αχίλλειος πτέρνα των σύγχρονων κοινωνιών. Όποιος τα πλήξει μπορεί να παραλύσει ολόκληρα κράτη», είχε δηλώσει ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, προσθέτοντας ότι «οι ρωσικές δραστηριότητες συνιστούν θεμελιώδη απειλή για όλους μας, ιδίως στο διάστημα».

Οι ευρωπαϊκοί δορυφόροι που πλησίασαν τα Luch-1 και Luch-2 χρησιμοποιούνται για πολιτικές εφαρμογές, όπως η δορυφορική τηλεόραση, αλλά μεταφέρουν και ευαίσθητες κυβερνητικές, καθώς και ορισμένες στρατιωτικές επικοινωνίες. Αν και δεν φαίνεται να διαθέτουν άμεση δυνατότητα παρεμβολής ή καταστροφής, είναι πιθανό να έχουν προσφέρει στη Ρωσία εκτεταμένα δεδομένα για τον τρόπο διαταραχής τέτοιων συστημάτων.

Ο υποστράτηγος Τράουτ εκτιμά ότι τα Luch υπέκλεψαν τον «σύνδεσμο εντολών» των δορυφόρων, δηλαδή το κανάλι που συνδέει τους δορυφόρους με τους επίγειους ελεγκτές. Με τέτοιες πληροφορίες, η Ρωσία θα μπορούσε να μιμηθεί τους χειριστές, στέλνοντας ψευδείς εντολές και επηρεάζοντας τους προωθητήρες των δορυφόρων, γεγονός που θα μπορούσε να τους οδηγήσει σε πτώση ή απώλεια. Επιπλέον, οι πληροφορίες που συγκεντρώνουν τα Luch-1 και Luch-2 θα μπορούσαν να βοηθήσουν τη Ρωσία να συντονίσει λιγότερο εμφανείς επιθέσεις κατά δυτικών συμφερόντων, αποκαλύπτοντας ποιοι χρησιμοποιούν δορυφόρους και από πού, στοιχεία που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για στοχευμένες παρεμβολές ή κυβερνοεπιθέσεις.

Η Μπελίντα Μαρσάν, επικεφαλής επιστημονική διευθύντρια της Slingshot Aerospace, ανέφερε ότι τα οχήματα Luch «ελίσσονταν και στάθμευαν κοντά σε γεωστατικούς δορυφόρους, συχνά για πολλούς μήνες». Το Luch-2 βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κοντινή απόσταση από τον Intelsat 39. Από το 2023, το Luch-2 έχει βρεθεί κοντά σε τουλάχιστον 17 γεωστατικούς δορυφόρους πάνω από την Ευρώπη, που εξυπηρετούν εμπορικές και κυβερνητικές ανάγκες. Ο Νορμπέρ Πουζέν, ανώτερος αναλυτής τροχιών της Aldoria, σημείωσε ότι τα ρωσικά οχήματα «επισκέπτονται τις ίδιες οικογένειες δορυφόρων και τους ίδιους παρόχους», γεγονός που υποδηλώνει συγκεκριμένο σκοπό ή ενδιαφέρον για χώρες του ΝΑΤΟ.