Η άνοδος των “AI companions”: Πώς τα chatbots γίνονται παρέα και φίλοι
Νέα έκθεση προειδοποιεί για τις ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις της συναισθηματικής σύνδεσης με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ οι πολιτικοί εξετάζουν περιορισμούς.
Δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως χρησιμοποιούν πλέον εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης (AI) όχι μόνο ως εργαλεία, αλλά και ως συντροφιά, αναπτύσσοντας συναισθηματικούς δεσμούς με ψηφιακά chatbots. Αυτή η εξέλιξη, όπως επισημαίνεται σε νέα επιστημονική αξιολόγηση, εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τις κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις του φαινομένου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, η προειδοποίηση αυτή διατυπώνεται σε έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα, εξετάζοντας την πρόοδο και τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης. Η έκθεση, η οποία συντάχθηκε από δεκάδες ειδικούς, κυρίως ακαδημαϊκούς, στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 2023, αποτελεί τη δεύτερη συνολική αξιολόγηση στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας.
Τα συμπεράσματα της έκθεσης υποδεικνύουν ραγδαία εξάπλωση των λεγόμενων «AI companions», με ορισμένες εφαρμογές να προσελκύουν δεκάδες εκατομμύρια χρήστες. Εξειδικευμένες πλατφόρμες όπως το Replika και το Character.ai έχουν συγκεντρώσει τεράστιες βάσεις χρηστών, οι οποίοι δηλώνουν ότι τις χρησιμοποιούν για ψυχαγωγία και περιέργεια, αλλά κυρίως για να αντιμετωπίσουν το αίσθημα της μοναξιάς.
Ωστόσο, η αναζήτηση συντροφικότητας παρατηρείται και σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης γενικής χρήσης, όπως το ChatGPT της OpenAI, το Gemini της Google ή το Claude της Anthropic. «Ακόμη και τα συνηθισμένα chatbots μπορούν να εξελιχθούν σε συντρόφους», δήλωσε ο Γιοσούα Μπέντζιο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ και επικεφαλής συγγραφέας της Διεθνούς Έκθεσης για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως εξήγησε, «στο κατάλληλο πλαίσιο και με επαρκή αριθμό αλληλεπιδράσεων μεταξύ χρήστη και AI, μπορεί να αναπτυχθεί μια μορφή σχέσης».
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα επιστημονικά δεδομένα για τις ψυχολογικές επιπτώσεις των AI companions δεν είναι ακόμη πλήρως σαφή. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες καταγράφουν μοτίβα όπως αυξημένη μοναξιά και μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση σε χρήστες που κάνουν συχνή χρήση τέτοιων εφαρμογών.
Αυτές οι ανησυχίες αποκτούν πλέον και πολιτική διάσταση. Μάλιστα, λίγο πριν τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, δεκάδες ευρωβουλευτές ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πιθανούς περιορισμούς στις υπηρεσίες ψηφιακής συντροφικότητας, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη, εκφράζοντας φόβους για τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.
«Βλέπω στους πολιτικούς κύκλους ότι η επίδραση αυτών των AI companions στα παιδιά, και ιδίως στους εφήβους, προκαλεί έντονο προβληματισμό και προσελκύει όλο και μεγαλύτερη προσοχή», επισήμανε ο Μπέντζιο. Οι ανησυχίες ενισχύονται από τον «συγκαταβατικό» χαρακτήρα των chatbots, τα οποία είναι σχεδιασμένα να είναι διαρκώς εξυπηρετικά και να ικανοποιούν τον χρήστη. «Η τεχνητή νοημοσύνη προσπαθεί να μας κάνει να νιώθουμε καλά τη δεδομένη στιγμή, αλλά αυτό δεν είναι πάντα προς το συμφέρον μας», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η τεχνολογία παρουσιάζει παρόμοιες παγίδες με εκείνες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η Διεθνής Έκθεση για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης δημοσιεύεται ενόψει μιας παγκόσμιας συνόδου που ξεκινά στις 16 Φεβρουαρίου, με αντικείμενο τη διαχείριση της τεχνολογίας, η οποία φέτος φιλοξενείται στην Ινδία. Η έκθεση της Τρίτης απαριθμεί το σύνολο των κινδύνων που καλούνται να διαχειριστούν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων κυβερνοεπιθέσεων με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, παραγωγής πορνογραφικών deepfakes και συστημάτων AI που παρέχουν πληροφορίες για τον σχεδιασμό βιολογικών όπλων. Ο Μπέντζιο κάλεσε τις κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσουν την εσωτερική τους τεχνογνωσία στην τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον εκτενή κατάλογο δυνητικών κινδύνων.