Πολωνία: Χιλιάδες διαζευγμένοι παραμένουν «παντρεμένοι» λόγω δικαστικής διαμάχης
Απρόβλεπτες συνέπειες από τις αλλαγές στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης, με χιλιάδες πολίτες να αντιμετωπίζουν νομικό αδιέξοδο.
Μια τυπική επίσκεψη σε δικαστήριο για την ολοκλήρωση των διαδικασιών ενός διαζυγίου στην Πολωνία αποκάλυψε ένα σοκαριστικό γεγονός: χιλιάδες Πολωνοί, που έχουν πάρει διαζύγιο τα τελευταία χρόνια, μπορεί να θεωρούνται ακόμη παντρεμένοι από τις κρατικές υπηρεσίες. Η σύγχυση αυτή, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, είναι ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα της μακροχρόνιας διαμάχης για τη Δικαιοσύνη στη χώρα, καθώς η σημερινή κεντρώα κυβέρνηση, υπό τον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, προσπαθεί να ανατρέψει τις μεταρρυθμίσεις που είχαν επιβάλει οι εθνικιστές προκάτοχοί της.
Το πρόβλημα ήρθε στην επιφάνεια τον Ιανουάριο, όταν ένα πρώην αντρόγυνο, προσέφυγε στο δικαστήριο για να ολοκληρώσει τυπικά τις διαδικασίες μοιράσματος περιουσιακών στοιχείων, μόνο και μόνο για να πληροφορηθεί ότι για το κράτος, εξακολουθούσαν να είναι ένα ενωμένο ζευγάρι. Ο δικαστής έκρινε ότι η αρχική απόφαση για το διαζύγιο ήταν νομικά ανύπαρκτη, διότι είχε υπογραφεί από έναν από τους «νέους δικαστές» που είχαν διοριστεί από τον προηγούμενο υπουργό Δικαιοσύνης, Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο.
Η καρδιά της διαμάχης βρίσκεται στο Εθνικό Συμβούλιο Δικαιοσύνης (KRS), το όργανο αρμόδιο για τον ορισμό των δικαστών. Το 2017, η τότε κυβέρνηση, με πρωτεργάτες τους Ζιόμπρο και το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), αναθεώρησε τους κανόνες, δίνοντας στο Κοινοβούλιο, αντί για τους δικαστές, την εξουσία να επιλέγει την πλειοψηφία των μελών του. Τα δικαστήρια της ΕΕ έκτοτε αποφάνθηκαν ότι η μεταρρύθμιση αυτή είχε υπονομεύσει την δικαστική ανεξαρτησία. Ωστόσο, μέχρι τότε, εκατοντάδες δικαστές είχαν ήδη διοριστεί ή προαχθεί στο πλαίσιο του νέου αυτού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαχειρίζονται καθημερινές υποθέσεις, όπως τα διαζύγια.
Στη σημερινή κυβέρνηση του Τουσκ, λοιπόν, έχει ανατεθεί το λεπτό έργο της διάλυσης του συστήματος που είχε εγκαταστήσει η προηγούμενη κυβέρνηση, προσπαθώντας ταυτόχρονα να μην υπονομεύσει τη νομική βεβαιότητα. Είναι άγνωστο, αναφέρει το Politico, πόσες παρόμοιες περιπτώσεις αποφάσεων υπάρχουν σε όλη την Πολωνία, αλλά σίγουρα ανέρχονται σε πολλές χιλιάδες, δεδομένου ότι εκδίδονται περίπου 57.000 διαζύγια ετησίως. Αυτό, φυσικά, αφορά και όλες τις άλλες υποθέσεις που έχουν κριθεί από τους «νέους δικαστές».
Ενώ ορισμένοι νομικοί θεωρούν την περίπτωση του συγκεκριμένου ζεύγους ως μεμονωμένη, άλλοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι ακόμη και μεμονωμένες αποφάσεις μπορούν να έχουν εκτεταμένες συνέπειες. «Ένα σύστημα που αρχίζει να αμφισβητεί μαζικά τις δικές του αποφάσεις, παύει να είναι σύστημα», εξηγούν, προσθέτοντας ότι «κανείς δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη να πει σε χιλιάδες ανθρώπους ότι τα διαζύγια, οι κληρονομιές ή άλλες αποφάσεις τους δεν έχουν καμία νομική ισχύ».
Η κυβέρνηση του Τουσκ λαμβάνει μέτρα για να περιορίσει τις επιπτώσεις από τις αποφάσεις των «νέων δικαστών». Μία από τις προτάσεις που βρίσκεται προς ψήφιση στο Κοινοβούλιο, προβλέπει την δυνατότητα για άτεκνα ζευγάρια να λύνουν τους γάμους τους μέσω ληξιαρχείων, παρακάμπτοντας τα δικαστήρια, μια πρόταση, ωστόσο, που έχει προκαλέσει την οργή της αντιπολίτευσης. Εν τω μεταξύ, ο Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο, από τη Βουδαπέστη όπου έχει λάβει πολιτικό άσυλο, δήλωσε ότι η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να προκαλέσει «πραγματικό χάος και αναρχία» για να υπονομεύσει τις μεταρρυθμίσεις του, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει την καταστροφή των ζωών απλών πολιτών.