Ιράν: Επιθυμία για συμφωνία με ΗΠΑ, διαφωνίες για αμυντικά συστήματα

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την εκτίμηση ότι το Ιράν επιθυμεί να “συνάψει μια συμφωνία” με τις ΗΠΑ, μετά από δήλωση της Τεχεράνης ότι είναι έτοιμη να επαναλάβει τον διάλογο. Ωστόσο, το Ιράν αποκλείει κατηγορηματικά τη συζήτηση για τις αμυντικές και βαλλιστικές του δυνατότητες.

“Μπορώ να σας πω ότι θέλουν να συνάψουν μια συμφωνία”, δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους. Όταν ρωτήθηκε αν είχε θέσει προθεσμία στους Ιρανούς, ο Τραμπ απάντησε “ναι” χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.

Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, είχε δηλώσει νωρίτερα από την Κωνσταντινούπολη, όπου πραγματοποιούσε την πρώτη του επίσημη επίσκεψη στο εξωτερικό μετά την καταστολή των διαδηλώσεων στη χώρα του: “Εάν οι διαπραγματεύσεις είναι δίκαιες και ισότιμες, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε αυτές”. Παράλληλα, διαβεβαίωσε, σύμφωνα με τη συνήθη τακτική του Ιράν, ότι η χώρα του “ουδέποτε επιδίωξε να αποκτήσει πυρηνικό όπλο”.

Ο Αραγτσί, ωστόσο, τόνισε ότι οι αμυντικές ικανότητες και οι πύραυλοι της χώρας του “δεν θα αποτελέσουν ποτέ αντικείμενο διαπραγματεύσεων”, καθώς “η ασφάλεια του ιρανικού λαού δεν αφορά κανέναν άλλο”. Επισήμανε, δε, ότι δεν έχει προγραμματιστεί καμία συνάντηση με τις ΗΠΑ σε αυτό το στάδιο.

Οι δηλώσεις του Ιρανού υπουργού έγιναν ενώ η Τουρκία επιδιώκει να διαδραματίσει ρόλο “διευκολυντή” του διαλόγου μεταξύ των δύο χωρών. Στο μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν την επιβολή κυρώσεων σε βάρος αρκετών Ιρανών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εσωτερικών, Εσκαντάρ Μομενί, μετά την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανέφερε ότι ο εν λόγω υπουργός επιβλέπει τις δυνάμεις καταστολής που είναι υπεύθυνες για τον θάνατο χιλιάδων διαδηλωτών.

Στο μεταξύ, ο Τραμπ, αφού προειδοποίησε ότι “ο χρόνος τελειώνει” πριν από μια πιθανή επίθεση κατά της Τεχεράνης, εξέφρασε την “ελπίδα” να μην χρειαστεί να πλήξει το Ιράν, το οποίο δέχεται πιέσεις για πυρηνική συμφωνία. Σύμφωνα με το Axios, οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει την απόσυρση εμπλουτισμένου ουρανίου, περιορισμό πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και αλλαγή πολιτικής έναντι ένοπλων ομάδων στην περιοχή.

Υπενθυμίζεται ότι το 2018, ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και επέβαλε νέες κυρώσεις, με το Ιράν να απαντά αποδεσμευόμενο από πολλές δεσμεύσεις του. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης για μια “μεγάλη αρμάδα” που κατευθύνεται προς το Ιράν.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, χαρακτήρισε “ζωτικής σημασίας” την επανάληψη των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα, προκειμένου να “κατευναστούν οι περιφερειακές εντάσεις”. Τόνισε, δε, ότι το Ισραήλ προσπαθεί να πείσει τις ΗΠΑ να εξαπολύσουν στρατιωτική επίθεση, εκφράζοντας την ελπίδα για “σύνεση” από την αμερικανική κυβέρνηση. Η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, επιθυμεί να αποφύγει οποιαδήποτε στρατιωτική κλιμάκωση, καθώς αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα προσφυγική κρίση στα σύνορά της.

Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχοντας συνομιλήσει με τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, πιέζει για τριμερή συνάντηση ΗΠΑ/Ιράν/Τουρκίας. Το κλίμα παραμένει τεταμένο, με την ένταξη των Φρουρών της Επανάστασης στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων από την ΕΕ.

Ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας του Ιράν, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, προειδοποίησε ότι οι Ευρωπαίοι “θα υποστούν τις συνέπειες αυτής της παράλογης απόφασης”. Ο Σερχάν Αφατζάν, διευθυντής του Κέντρου Ιρανικών Σπουδών Iram στην Άγκυρα, εκτιμά ότι ο “συμβιβασμός δεν είναι αδύνατος, αλλά απαιτεί μακρές διαπραγματεύσεις και αντιμετώπιση των φόβων ασφαλείας της Τεχεράνης”.

Οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων στις διαδηλώσεις, αλλά αποδίδουν τους θανάτους σε δυνάμεις ασφαλείας ή περαστικούς που σκοτώθηκαν από “ταραξίες”. Μη κυβερνητικές οργανώσεις κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες θανάτους, αν και η καταμέτρηση είναι δύσκολη λόγω περιορισμών στην επικοινωνία.