Η αμερικανική αρμάδα στον Κόλπο και οι πιθανές επιλογές του Τραμπ

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δηλώνει ότι καθοδηγείται από “τους δικούς του ηθικούς κανόνες”, προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα για την προσέγγιση μιας “τεράστιας αρμάδας” στον Κόλπο. Αυτή η κίνηση έρχεται μετά την προηγούμενη ενθάρρυνση και υπόσχεση βοήθειας προς τους Ιρανούς διαδηλωτές, των οποίων το κίνημα, σύμφωνα με πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις, καταστάληκε με χιλιάδες θύματα.

Η αμερικανική αρμάδα περιλαμβάνει το αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν» με τα περισσότερα από 80 μαχητικά αεροσκάφη του, καθώς και τη συνοδεία του, η οποία αποτελείται από τρία καταδρομικά με αντιπυραυλικές δυνατότητες και εξοπλισμένα με πυραύλους Tomahawk. Αυτή η αεροναυτική δύναμη, συνήθως ενισχυμένη από ένα ελικόπτερο ικανό να εκτοξεύει πυραύλους Tomahawk σε στόχους στην ξηρά, έφτασε στην περιοχή τη Δευτέρα. Επιπλέον, οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντικά στρατιωτικά μέσα στην ευρύτερη περιοχή: τέσσερα ναρκαλιευτικά σταθμεύουν στο Μπαχρέιν για τη διευκόλυνση της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ, ενώ δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη αναπτύσσονται στις αεροπορικές βάσεις Αλ Ουντέιντ (Κατάρ) και Αλ Ντάφρα (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα). Εξειδικευμένοι ιστότοποι και λογαριασμοί σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποκάλυψαν κινήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών που μετέφεραν στην περιοχή συστοιχίες αντιαεροπορικής άμυνας, καθώς και την άφιξη καταδιωκτικών-βομβαρδιστικών αεροσκαφών F-15.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, σε δήλωσή του το βράδυ της Πέμπτης, εξέφρασε την ελπίδα να “μην χρειαστεί να χρησιμοποιήσει” αυτήν τη δύναμη, αφού προηγουμένως είχε προτρέψει την Τεχεράνη να συνάψει μια “δίκαιη συμφωνία” για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ο Φαρζάν Σαμπέτ, ειδικός σε θέματα του Ιράν στο Graduate Institute της Γενεύης, εκτιμά ότι μετά τα πλήγματα, τον Ιούνιο του 2025, που στόχευσαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, “το τίμημα που ζητείται από την Τεχεράνη για μια συμφωνία έχει αυξηθεί σημαντικά”. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει την απαγόρευση κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού ουρανίου, τον περιορισμό των βαλλιστικών δυνατοτήτων και “τη διάλυση ή σοβαρούς περιορισμούς στον αποκαλούμενο Άξονα της Αντίστασης”, ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τους Χούθι της Υεμένης και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Ο Ντέιβιντ Κάλφα, συνιδρυτής του Atlantic Middle East Forum (AMEF), σχολιάζει ότι αυτό θα συνιστούσε “μια μορφή συνθηκολόγησης”, απαράδεκτη για την Τεχεράνη, και εκτιμά ότι ο Τραμπ “θα επιλέξει τη στρατιωτική λύση”, κυρίως για να καταδείξει την ικανότητά του να επιβάλλει τον σεβασμό στις “κόκκινες γραμμές του”.

Σενάρια Επέμβασης:
Το σενάριο των περιορισμένων πληγμάτων περιλαμβάνει την πιθανότητα ο Τραμπ να πλήξει δεξαμενόπλοια που εξάγουν ιρανικό πετρέλαιο, όπως συνέβη στη Βενεζουέλα, με σκοπό τον στραγγαλισμό της ιρανικής οικονομίας και την επίτευξη μιας “συμφωνίας”, σύμφωνα με τον Φαρζάν Σαμπέτ. Εναλλακτικά, θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν “πλήγματα ακριβείας ή ένας περιορισμένος πόλεμος, με συγκεκριμένους στόχους”, επιτρέποντας στον Τραμπ να δηλώσει ότι ανάγκασε το Ιράν να σεβαστεί τις κόκκινες γραμμές του, χωρίς να εμπλακεί σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και να αναδειχθεί νικητής. Τέτοιες επιχειρήσεις θα στόχευαν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, ράμπες εκτόξευσης πυραύλων και δρόμους, παρόμοια με τις ενέργειες του Ισραήλ τον Ιούνιο. Η Εύα Κουλουριώτη, ανεξάρτητη αναλύτρια σε θέματα Μέσης Ανατολής, υποστηρίζει ότι τα πλήγματα θα στοχεύσουν πιθανότατα θέσεις των Φρουρών της Επανάστασης και της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, που ενεπλάκησαν στην καταστολή των διαδηλώσεων. “Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, με τη στήριξη της ισραηλινής Μοσάντ, έχουν μια σαφή εικόνα αυτών των δυνάμεων”, εξήγησε.

Στο σενάριο των μαζικών πληγμάτων, προτείνεται η “καρατόμηση όλων των στυλοβατών του ιρανικού καθεστώτος”, από τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ μέχρι τις ένοπλες δυνάμεις, τους επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης και τους υψηλόβαθμους πολιτικούς. Αυτό θα περιλάμβανε την εξουδετέρωση στρατιωτικών βάσεων, του πυραυλικού και ό,τι απομένει από το πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Ντέιβιντ Κάλφα εκτιμά ότι ο “αμερικανικός στόχος είναι να κλονιστεί το καθεστώς”, στοχεύοντας στην “παράλυση, την αποδιοργάνωση της αλυσίδας διοίκησης” και στην εξόντωση του Χαμενεΐ και των συμβούλων του. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι “το καθεστώς είναι σχετικά σταθερό και ανθεκτικό” και οι Φρουροί έχουν προβλέψει αυτό το σενάριο. Οι ΗΠΑ θα παρέχουν αεροπορική υποστήριξη, ενώ οι “χερσαίες δυνάμεις” αναμένεται να προέλθουν από την ιρανική κοινωνία. Προς το παρόν, τίποτα δεν υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον προκρίνει την αλλαγή του καθεστώτος, σύμφωνα με τον Φαρζάν Σαμπέτ.

Ιρανικά Αντίποινα:
Παρά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ (φθινόπωρο 2024 και Ιούνιο 2025), οι ιρανικές δυνάμεις διαθέτουν ακόμη δυνατότητες αντίδρασης. Η Τεχεράνη διαθέτει 1.500-2.000 βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς, ικανούς να φτάσουν μέχρι το Ισραήλ, καθώς και πυραύλους μεγαλύτερης ακρίβειας, πυραύλους κρουζ και αντιπλοϊκούς για να σπείρουν το χάος στον Κόλπο. Ο αρχηγός του στρατού ανακοίνωσε τον εξοπλισμό των συνταγμάτων με “1.000 στρατηγικούς δρόνους”. Η απόφαση της Τεχεράνης να απαντήσει θα εξαρτηθεί από το είδος και το εύρος του αμερικανικού πλήγματος, σύμφωνα με την Εύα Κουλουριώτη.