Το Νταβός: Από παραθεριστικό θέρετρο σε παγκόσμιο κέντρο αποφάσεων

Στο υψόμετρο των 1.500 μέτρων, στις αλπικές πλαγιές της ανατολικής Ελβετίας, βρίσκεται το Νταβός. Η πόλη αυτή, γνωστή ως παραθεριστικό κέντρο σκι με 10.000 κατοίκους, έχει μετατραπεί συμβολικά στο κέντρο όπου οι υψηλοί προσκεκλημένοι συζητούν και καθορίζουν τις παγκόσμιες τάσεις. Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ένα ετερόκλητο πλήθος περίπου 3.000 ατόμων, που χρόνο με τον χρόνο μεγαλώνει, συνυπάρχει σε αυτή τη δεξαμενή σκέψης.

Η ετερογένεια των συμμετεχόντων είναι εντυπωσιακή. Από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μέχρι ηγέτες όπως ο πρόεδρος των ΗΠΑ (αναφέρεται ως Ντόναλντ Τραμπ στο πρωτότυπο), ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμάνουελ Μακρόν, ο πρόεδρος της Συρίας Αχμεντ Αλ-Σαράα, ο πρόεδρος του Κονγκό Φέλιξ Τσισεκέντι, και ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Κίνας Χε Λιφένγκ. Ανάμεσά τους, βρίσκονται πανίσχυροι πολιτικοί ηγέτες, CEOs κορυφαίων τεχνολογικών και επιχειρηματικών ομίλων, αλλά και σομελιέ, influencers, προσωπικότητες όπως ο Ντέιβιντ Μπέκαμ, ιδρυτές εταιρειών fintech, αριστοκράτες, σταρ, και νεόπλουτοι. Όλοι τους επιδιώκουν να αφήσουν το αποτύπωμά τους στο γεγονός αυτό, που θεωρείται από πολλούς το σημαντικότερο κοινωνικοπολιτικοοικονομικό της χρονιάς.

Στο Νταβός παρευρίσκονται οι “συνήθεις ύποπτοι”, δηλαδή πρόεδροι, πρωθυπουργοί και επικεφαλής διεθνών οργανισμών όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα. Ωστόσο, η πραγματική δυναμική συχνά προέρχεται από τους απροσδόκητους καλεσμένους: νέους επιχειρηματίες που συνομιλούν με CEOs, ή καλλιτέχνες που αναλύουν την επίδραση της τεχνολογίας στην ανθρώπινη δημιουργικότητα.

Οι τάσεις που αναδύονται από το Νταβός είναι ποικίλες. Σε ένα φόρουμ που φέτος αναμενόταν να συμμετάσχουν 55 υπουργοί Οικονομικών, 33 υπουργοί Εξωτερικών, 34 υπουργοί Εμπορίου και Βιομηχανίας και 11 κεντρικοί τραπεζίτες, θέματα όπως η Γροιλανδία, οι δασμοί και οι σχέσεις με την Ε.Ε., που μπορεί να μονοπωλούν το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ, είναι μόνο ένα μέρος της ατζέντας.

Από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την επιδίωξη της ειρήνης, μέχρι την προστασία του περιβάλλοντος, οι συμμετέχοντες συζητούν θέματα που επηρεάζουν την ανθρωπότητα. Υπήρξαν, βέβαια, και στιγμές όπου η ελίτ εκτέθηκε στην κοινή γνώμη, όπως όταν συζητούσαν για την κλιματική αλλαγή έχοντας φτάσει στο Νταβός με ιδιωτικά τζετ και ενεργοβόρες λιμουζίνες. Μέχρι τις αρχές του 2010, η κλιματική αλλαγή αντιμετωπιζόταν ως ειδικό θέμα. Το 2015, όμως, η προσέγγιση άλλαξε, με τους CEOs ασφαλιστικών ομίλων και επενδυτικών funds να τονίζουν ότι η κλιματική κρίση απειλεί τους ισολογισμούς, πέρα από τα οικοσυστήματα.

Πολύ πριν η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) γίνει κομμάτι της καθημερινότητας, στο Νταβός είχαν ήδη τεθεί τα ζητήματα των κινδύνων της ανεξέλεγκτης ανάπτυξής της, όχι μόνο όσον αφορά τις θέσεις εργασίας, αλλά και τη συγκέντρωση ισχύος σε λίγες τεχνολογικές εταιρείες. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 αποτέλεσε ένα κρίσιμο τεστ για το φόρουμ, με τραπεζίτες, υπουργούς Οικονομικών και κεντρικούς τραπεζίτες να συζητούν ανοιχτά την ανάγκη διάσωσης ορισμένων τραπεζών.

Το Νταβός έχει λειτουργήσει και ως ουδέτερο έδαφος για ιστορικές συναντήσεις. Το 1992, ο Νέλσον Μαντέλα και ο Φρέντερικ ντε Κλερκ εμφανίστηκαν μαζί, λίγους μήνες πριν από τη διάλυση του απαρτχάιντ, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα. Το 1988, η συνάντηση του Ανδρέα Παπανδρέου με τον Τουργκούτ Οζάλ στο Νταβός οδήγησε σε συμφωνία για αποχή από εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

Οι επιτυχίες του φόρουμ δεν περιορίζονται μόνο στις διπλωματικές και πολιτικές. Η επιστολή άνω των 200 δισεκατομμυριούχων που ζητούσαν υψηλότερη φορολόγησή τους, με το σύνθημα “Tax the rich”, αναδεικνύει τη δυναμική του. Επίσης, μέσα σε μία δεκαετία, τα κριτήρια ESG (Περιβαλλοντικά, Κοινωνικά και Εταιρικής Διακυβέρνησης) εξελίχθηκαν από επικοινωνιακό εργαλείο σε βασικό παράγοντα επενδυτικών αποφάσεων, με το φόρουμ να διαδραματίζει κομβικό ρόλο. Το ερώτημα για τη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης, που εξελίσσεται ταχύτερα από τους νόμους, παραμένει ανοιχτό. Η ανισότητα πλέον αναγνωρίζεται ως κεντρικός παράγοντας πολιτικής αστάθειας, αντί για παράπλευρη απώλεια της ανάπτυξης.

Η ιστορία του φόρουμ ξεκινάει το 1971, όταν ο Γερμανός οικονομολόγος Κλάους Σβαμπ διοργάνωσε το European Management Forum, ένα κλειστό συνέδριο για Ευρωπαίους διευθυντές επιχειρήσεων, με αντικείμενο καθαρά τεχνοκρατικό.