Το υπαρξιακό δίλημμα του Ζελένσκι: Εδάφη έναντι εγγυήσεων ασφαλείας
Στην τελική ευθεία οι διεθνείς διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία, με το Άμπου Ντάμπι στο επίκεντρο των εξελίξεων.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα σοβαρό υπαρξιακό δίλημμα, καθώς οι διεθνείς διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου φέρονται να εισέρχονται στην τελική τους φάση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το επίκεντρο των συζητήσεων είναι η πιθανή παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς, με αντάλλαγμα την ανοικοδόμηση της χώρας και τη λήψη εγγυήσεων ασφαλείας από τις δυτικές δυνάμεις.
Παρόλο που μια ειρηνευτική συμφωνία φαίνεται να έχει σχηματιστεί στα χαρτιά, η υπογραφή της εκκρεμεί. Ο Ζελένσκι διστάζει να επιβεβαιώσει το ταξίδι του στο Νταβός, καθώς η πορεία του πολέμου τον έχει φέρει αντιμέτωπο με μια δραματική απόφαση: να αποδεχθεί την πρόταση που φέρεται να έχει τεθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ, αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο οι δεσμεύσεις να αποδειχθούν κενές και να οδηγήσουν σε καταστροφή, ή να συνεχίσει έναν πόλεμο που έχει ήδη κοστίσει, σύμφωνα με εκτιμήσεις, περισσότερες από 100.000 ζωές και έχει επιφέρει απάνθρωπες συνθήκες σε εκατομμύρια Ουκρανούς πολίτες.
Το ενδιαφέρον των συνομιλιών έχει πλέον μεταφερθεί στο Άμπου Ντάμπι, μετά από διαβουλεύσεις που έλαβαν χώρα σε Νταβός και Μόσχα. Εκεί, εκπρόσωποι των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Ουκρανίας αναμένεται να συναντηθούν για πρώτη φορά σε κοινό τραπέζι.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρίσκονται τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά έγγραφα, τα οποία, θεωρητικά, συνθέτουν μια συμφωνία ειρήνης. Ένα γενικό κείμενο-«ομπρέλα» καλύπτει το σύνολο του πακέτου, ενώ ακολουθούν τρία κρίσιμα παραρτήματα. Το πιο πολιτικά ευαίσθητο για τον Ζελένσκι είναι αυτό που προβλέπει την παραχώρηση στη Ρωσία του 20% της ελεύθερης ακόμη περιοχής του Ντονέτσκ, η οποία διεκδικείται από τη Μόσχα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο πρωθυπουργός της Κροατίας, Αντρέι Πλένκοβιτς, είναι σημαντικό το έδαφος να μη δοθεί de iure, ώστε να υπάρχει περιθώριο επανεξέτασης των διαπραγματεύσιμων σημείων. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής των εδαφών στο μέλλον, εφόσον αλλάξει η πολιτική κατάσταση στη Ρωσία.
Η παραχώρηση αυτή μπορεί να αποδειχθεί μοιραία για τον Ζελένσκι, καθώς η ουκρανική κοινή γνώμη αντιδρά έντονα. Επιπλέον, η απώλεια των οχυρώσεων του Ντονέτσκ θα άφηνε εκτεθειμένο το μέτωπο σε νέες ρωσικές προελάσεις, με κατεύθυνση το Ντνίπρο και, εν συνεχεία, την Οδησσό. Ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος της ανεξάρτητης Ουκρανίας, καθώς η χώρα θα έχανε την πρόσβασή της στη Μαύρη Θάλασσα και θα εξαρτιόταν από τη ρωσική συναίνεση για τις εξαγωγές της.
Για να αντισταθμίσουν αυτό τον τεράστιο κίνδυνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να προσφέρουν δύο σημαντικά ανταλλάγματα. Ένα έγγραφο, που αποκαλύφθηκε από το Politico, περιγράφει ένα φιλόδοξο σχέδιο δημόσιων και ιδιωτικών χρηματοδοτήσεων ύψους 800 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική επανεκκίνηση της μεταπολεμικής Ουκρανίας, υπό την αιγίδα του Λάρι Φινκ της BlackRock. Το δεύτερο έγγραφο προβλέπει αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο, σε συνδυασμό με την πιθανή παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων στο ουκρανικό έδαφος.
Ουσιαστικά, ο Ζελένσκι καλείται να ανταλλάξει εδάφη με οικονομική βοήθεια και δυτικές εγγυήσεις άμυνας. “Είμαι αισιόδοξος. Μας έχει απομείνει μόνο ένα ανοιχτό θέμα – το Ντονέτσκ. Έχουμε συζητήσει πολλές εκδοχές, άρα είναι επιλύσιμο. Ο Ζελένσκι είναι διαθέσιμος”, δήλωσε ο Γουίτκοφ.
Ωστόσο, τίποτα δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξ Στουμπ, αποκάλυψε ότι υπάρχει και ένα επιπλέον έγγραφο που αφορά τη «σειρά εφαρμογής» της συμφωνίας: η παραχώρηση του Ντονέτσκ από την Ουκρανία θα προηγηθεί, ενώ το σχέδιο ανοικοδόμησης των 800 δισ. παραμένει, προς το παρόν, μόνο στα χαρτιά, χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση. Επιπλέον, δεν είναι σαφές εάν ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα αποδεχθεί εγγυήσεις ασφαλείας που περιλαμβάνουν τη στατική παρουσία στρατιωτών του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.