Οι πνεύμονες: Το κρυφό κέντρο υγείας του σώματος

Οι πνεύμονές μας, όργανα ζωτικής σημασίας, κρύβουν περισσότερα μυστικά για την υγεία μας απ’ όσα φανταζόμαστε. Με κάθε ανάσα, εκτίθενται σε ρύπους, μικρόβια, σκόνη και αλλεργιογόνα, μια καθημερινή επιβάρυνση που επιταχύνει τη φυσική τους φθορά. Ωστόσο, η κατάσταση των πνευμόνων δεν επηρεάζει μόνο την αναπνοή, αλλά συνδέεται άμεσα με τη συνολική υγεία, το ανοσοποιητικό σύστημα, το σωματικό βάρος, ακόμη και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Τον Μάιο του 2025, μια διεθνής ομάδα ειδικών στην αναπνευστική ιατρική δημοσίευσε μια πρωτοποριακή μελέτη που χαρτογραφεί την εξέλιξη της πνευμονικής λειτουργίας με την πάροδο της ηλικίας. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή του Karolinska Institutet, βασίστηκε σε δεδομένα περίπου 30.000 ανδρών και γυναικών, τα οποία συλλέχθηκαν σε βάθος δεκαετιών.
Τα αποτελέσματα της μελέτης κατέδειξαν ότι η μέγιστη πνευμονική λειτουργία κορυφώνεται στις αρχές έως τα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής. Στις γυναίκες, αυτή η κορύφωση εμφανίζεται ελαφρώς νωρίτερα σε σχέση με τους άνδρες. Μετά από αυτή την κορύφωση, ακολουθεί μια σταδιακή πτώση.
Η καθηγήτρια Judith Garcia-Aymerich από το Barcelona Institute for Global Health, επικεφαλής της μελέτης, εξηγεί ότι η μείωση αυτή φαίνεται να αποτελεί βιολογικό μέρος της φυσικής διαδικασίας της γήρανσης. Παράγοντες όπως το κάπνισμα, η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι εξάρσεις χρόνιων παθήσεων μπορούν να επιταχύνουν περαιτέρω αυτή τη διαδικασία.
Το αισιόδοξο μήνυμα, ωστόσο, είναι ότι όσο καλύτερη είναι η πνευμονική μας λειτουργία κατά την περίοδο της κορύφωσής της, τόσο μεγαλύτερη «αντοχή» αναπτύσσουμε απέναντι σε χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις αργότερα στη ζωή. Επιπλέον, η καλή υγεία των πνευμόνων συνδέεται και με μειωμένο κίνδυνο για καρδιομεταβολικά νοσήματα, διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος και γνωστική έκπτωση.
Αν και οι επιστημονικές μελέτες απαιτούν εξειδικευμένο εξοπλισμό, υπάρχει ένας απλός τρόπος για να εκτιμήσετε την πνευμονική σας χωρητικότητα στο σπίτι. Με ένα μεγάλο πλαστικό μπουκάλι, έναν κουβά ή μπανιέρα και ένα λαστιχένιο σωληνάκι, μπορείτε να πραγματοποιήσετε ένα βασικό τεστ. Η μέθοδος αυτή βασίζεται στη μέτρηση της αναγκαστικής ζωτικής χωρητικότητας (FVC), δηλαδή του όγκου αέρα που μπορείτε να εκπνεύσετε μετά από μια βαθιά εισπνοή.
Για να πραγματοποιήσετε το τεστ, γεμίστε ένα πλαστικό μπουκάλι με νερό σε διαδοχικές ποσότητες των 200 ml, σημειώνοντας κάθε φορά τη στάθμη με μαρκαδόρο, μέχρι να γεμίσει πλήρως. Στη συνέχεια, τοποθετήστε το μπουκάλι ανάποδα μέσα σε έναν κουβά ή στη μπανιέρα γεμάτη νερό, διασφαλίζοντας ότι παραμένει γεμάτο.