ΗΠΑ διεκδικούν «κυρίαρχες βάσεις» στη Γροιλανδία με συμφωνία τύπου Κύπρου
Το νέο πλαίσιο, που συμφωνήθηκε στο Νταβός, δίνει στην Ουάσινγκτον στρατιωτική και επιχειρησιακή αυτονομία, ενώ ανοίγει δρόμο για πρόσβαση σε σπάνιες γαίες και εγκατάσταση αντιπυραυλικών συστημάτων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται έτοιμες να αποκτήσουν ουσιαστικό έλεγχο σε τμήματα της Γροιλανδίας, μέσω ενός προτεινόμενου πλαισίου συμφωνίας που επιτεύχθηκε στο Νταβός. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία «κυρίαρχων περιοχών βάσεων» υπό αμερικανική διοίκηση, παραπέμποντας στο μοντέλο της συμφωνίας Βρετανίας-Κύπρου. Αυτό θα επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να δρα στρατιωτικά και επιχειρησιακά χωρίς την άδεια της Δανίας, ενώ ταυτόχρονα ανοίγει τον δρόμο για πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά και την εγκατάσταση στοιχείων της αντιπυραυλικής ασπίδας «Golden Dome», σύμφωνα με δημοσίευμα της Telegraph.
Σύμφωνα με το προσχέδιο πλαισίου, οι αμερικανικές βάσεις θα θεωρούνται έδαφος των ΗΠΑ εντός της Αρκτικής, παρότι η Γροιλανδία παραμένει ημιαυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας. Το μοντέλο μιμείται τη συμφωνία Λονδίνου-Λευκωσίας, όπου η Βρετανία διατηρεί κυριαρχία σε δύο βάσεις για στρατηγικούς λόγους, ενώ οι πολίτες στις περιοχές αυτές έχουν δικαιώματα αντίστοιχα με την υπόλοιπη χώρα. Στην πράξη, η Ουάσινγκτον θα μπορεί να αναπτύσσει και να λειτουργεί στρατιωτικές υποδομές, να διεξάγει επιχειρήσεις πληροφοριών και εκπαίδευσης, καθώς και να κινείται ελεύθερα αέρα-ξηρά-θάλασσα μεταξύ καθορισμένων αμυντικών ζωνών.
Το πλαίσιο φέρεται να συμφωνήθηκε μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Μαρκ Ρούτε, με στόχο να αμβλυνθούν οι ανησυχίες της Κοπεγχάγης περί ενδεχόμενης προσάρτησης. Ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες, παραδεχόμενος πάντως ότι το ζήτημα της «ιδιοκτησίας» είναι «λίγο περίπλοκο». Διπλωματική πηγή περιέγραψε τη λογική ωμά: «Η ιδέα ήταν να δοθεί στον Τραμπ μια συμφωνία».
Πέρα από τη στρατιωτική διάσταση, το πλαίσιο δεν απαιτεί άδειες (όπως πολεοδομικές) από τη Δανία και διευκολύνει τοπική ανάπτυξη με αμερικανική συμμετοχή. Αυτό περιλαμβάνει εξορύξεις σπάνιων γαιών, κρίσιμων για την πράσινη μετάβαση και την αμυντική βιομηχανία, σε περιοχές πλούσιες σε ορυκτό πλούτο που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, το σχέδιο ανοίγει τον δρόμο για αμερικανικές επενδύσεις υποδομών στη Γροιλανδία, εδραιώνοντας μακροπρόθεσμα την παρουσία των ΗΠΑ.
Η συμφωνία διευκολύνει την τοποθέτηση στοιχείων της μελλοντικής αμερικανικής αντιπυραυλικής αρχιτεκτονικής Golden Dome στη Γροιλανδία. Το θέμα συνδέεται άμεσα με τα κενά επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης βαλλιστικών απειλών στην Αρκτική, τα οποία οι σύμμαχοι θεωρούν κρίσιμα. Κατά τις επαφές στο Νταβός, πηγές αναφέρουν ότι διαπραγματευτές του ΝΑΤΟ επέκριναν τη ρητορική «μπαζούκα» του Εμανουέλ Μακρόν για την ΕΕ, επιχειρώντας να κατευνάσουν τον Αμερικανό πρόεδρο.