Η απρόβλεπτη σχέση Τραμπ-Μακρόν: Από τη διπλωματία της γοητείας στην ένταση

Ο ιδιόμορφος και απρόβλεπτος χαρακτήρας του Ντόναλντ Τραμπ, σε συνδυασμό με την εξωτερική πολιτική «America First», τον φέρνει συχνά αντιμέτωπο με παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ. Από όλους τους ηγέτες, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φαίνεται να κινείται σε τροχιά σύγκρουσης με τον Αμερικανό πρόεδρο. Ενώ ο Μακρόν προσπαθεί να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ τον ταπεινώνει δημοσίως, είτε μιμούμενος την προφορά και τις κινήσεις του, είτε απειλώντας με δασμούς στα γαλλικά κρασιά και σαμπάνιες, είτε ακόμη και σχολιάζοντας τα γυαλιά ηλίου του, όπως συνέβη πρόσφατα στο Νταβός.

Ο Τραμπ, εξάλλου, θεωρεί ότι οι πράξεις και οι λόγοι του Μακρόν έχουν ελάχιστη σημασία, προβλέποντας την επικείμενη αποχώρησή του από την εξουσία. Ο Γάλλος πρόεδρος, ωστόσο, απαντά με «γαλλικό χιούμορ», δηλώνοντας στην έναρξη του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός: «Είναι μια εποχή ειρήνης, σταθερότητας και προβλεψιμότητας», προκαλώντας γέλια στο ακροατήριο.

Ο τόνος της ομιλίας του, όμως, άλλαξε αμέσως. Ο Μακρόν περιέγραψε έναν κόσμο χωρίς κανόνες και μια Ευρώπη που οφείλει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της, τονίζοντας ότι «η αποδοχή μιας νέας αποικιοκρατικής προσέγγισης δεν έχει κανένα νόημα», υπονοώντας τις αμερικανικές κινήσεις. Για τον Μακρόν, η προσπάθεια του Τραμπ να ελέγξει τη Γροιλανδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αναδυόμενης πολιτικής ισχύος.

Για τον λόγο αυτό, η γαλλική εξωτερική πολιτική υιοθετεί επιθετικό τόνο, αντίστοιχο της ρητορικής της Ουάσινγκτον. Στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του προς τις Ένοπλες Δυνάμεις, από την αεροπορική βάση του Ιστρ, ο Μακρόν δήλωσε: «Για να παραμείνεις ελεύθερος, πρέπει να σε φοβούνται. Και για να σε φοβούνται, πρέπει να είσαι ισχυρός».

Η χειραψία και η διπλωματία της γοητείας

Κατά την υποδοχή του Μακρόν στον Λευκό Οίκο τον Μάιο του 2017, ο Γάλλος πρόεδρος έστειλε μήνυμα ισχύος, αντέχοντας για σχεδόν ένα λεπτό στην κυριαρχική χειραψία του Τραμπ. Το μήνυμα ήταν σαφές: ο Μακρόν δεν επρόκειτο να εκφοβιστεί από έναν Αμερικανό ηγέτη που συγχέει τον σεβασμό με την επιβολή, επιδιώκοντας μια ισότιμη σχέση. Στο Παρίσι, επικρατούσε η πεποίθηση ότι ο Τραμπ ανταποκρίνεται μόνο στη «δύναμη».

Ταυτόχρονα, ο Μακρόν εκμεταλλεύτηκε τη ματαιοδοξία του Τραμπ και την αγάπη του προς την κολακεία. Με διαρκείς διπλωματικές κινήσεις αβρότητας, έστελνε το μήνυμα ότι, παρά τις διαφορές, η Γαλλία επιθυμεί στενούς δεσμούς με τον σύμμαχό της. Ο Μακρόν προσπάθησε ακόμη και να πείσει τον Τραμπ να συνεργαστεί διεθνώς, με τη Γαλλία να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή.

Αυτή η ισορροπία άρχισε να διαλύεται, όταν οι διαφορές σε κομβικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής έγιναν αγεφύρωτες. Η Ουκρανία, ο ρόλος του ΝΑΤΟ, η στάση απέναντι στη Ρωσία και η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία ανέδειξαν δύο εντελώς διαφορετικές φιλοσοφίες. Ο Τραμπ επέλεξε τη ρητορική της «ταχείας λύσης» και των διμερών παζαριών, ενώ ο Μακρόν επέμεινε στη θεσμική προσέγγιση και στην ανάγκη διασφάλισης της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η ένταση πέρασε σύντομα από το επίπεδο των δηλώσεων στο πεδίο των οικονομικών πιέσεων. Οι απειλές για δυσβάσταχτους δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, με αιχμή τα γαλλικά κρασιά και τις σαμπάνιες, έδωσαν στην αντιπαράθεση χαρακτήρα εμπορικού πολέμου. Στο Παρίσι, αυτές οι κινήσεις εκλήφθησαν ως ωμός εκβιασμός, ενώ ο Μακρόν άρχισε να μιλά ανοιχτά για «νόμο του ισχυρού» και για μια αμερικανική πολιτική που απομακρύνεται από τους παραδοσιακούς της συμμάχους.