Η νέα στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ: Άμεσες προσβολές προς συμμάχους
Ο Αμερικανός πρόεδρος στρέφει τα πυρά του εναντίον της Ευρώπης, στοχεύοντας σε πίεση και αποσταθεροποίηση πριν την άφιξή του στο Νταβός.
Λίγες ώρες πριν την εμφάνισή του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε μια αδιάλλακτη στάση, εκφραζόμενος με ψυχρό τόνο, δημόσια ειρωνεία και στοχευμένες προσβολές, όχι εναντίον αντιπάλων, αλλά εναντίον συμμάχων. Η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ισότιμος εταίρος, αλλά ως πεδίο άσκησης πίεσης, χωρίς συνέπειες ή αντίποινα.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία είναι η απουσία της εξωτερικής πολιτικής από το μήνυμα του Τραμπ για τον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησής του. Παρατηρείται έλλειψη εκτενών αναφορών στην Ουκρανία, απουσία στρατηγικών διακηρύξεων για το ΝΑΤΟ και καμία προσπάθεια ενίσχυσης των συμμαχιών. Αυτή η σιωπή δεν οφείλεται σε παράλειψη, αλλά αποτελεί συνειδητή επιλογή.
Ο Τραμπ προτιμά την εικόνα του ηγέτη που επιβάλλεται αντί να εξηγεί. Σύμφωνα με την προσέγγισή του, η εξωτερική πολιτική δεν ανακοινώνεται σε επετειακές ομιλίες, αλλά ασκείται αποσπασματικά μέσω κινήσεων ισχύος, οικονομικών απειλών και δημόσιου εξευτελισμού. Η έλλειψη αναφοράς στο θέμα ισοδυναμεί με προειδοποίηση: οι αποφάσεις δεν θα υπόκεινται σε διαβούλευση.
Η υπόθεση της Γροιλανδίας, αντί να είναι μια απλή γεωπολιτική ιδιοτροπία, λειτουργεί ως εργαλείο. Ο Τραμπ γνωρίζει ότι η πρόταση αγοράς αγγίζει τα όρια του παράλογου για την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Επιδιώκει την αντίδραση, όχι την άμεση υλοποίηση. Το γεγονός ότι η Ευρώπη βρέθηκε να συζητά σοβαρά ένα τέτοιο θέμα, ακόμη και αν θα απορριπτόταν αμέσως, συνιστά επιτυχία για τον Λευκό Οίκο. Η Γροιλανδία χρησιμοποιείται ως τεστ αντανακλαστικών, εξετάζοντας την ταχύτητα, την ενότητα και την αποφασιστικότητα της αντίδρασης των Βρυξελλών.
Η μέχρι τώρα εικόνα δεν είναι ενθαρρυντική, με δηλώσεις ανησυχίας, ασαφείς συναντήσεις κορυφής και μια διάχυτη αγωνία μήπως ο Τραμπ μετατοπίσει την πίεση σε άλλα μέτωπα, όπως το ΝΑΤΟ, η Ουκρανία ή το εμπόριο.
Ο λόγος που οι σύμμαχοι βρίσκονται στο στόχαστρο είναι απλός: ο Τραμπ δεν χρειάζεται να πιέσει τους αντιπάλους του, τους θεωρεί δεδομένους. Η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν λειτουργούν σε διαφορετικό επίπεδο ισορροπίας. Με την Ευρώπη, όμως, υπάρχει ασυμμετρία εξάρτησης, η οποία αποτελεί την πραγματική του δύναμη.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξαρτώνται από την αμερικανική ασφάλεια, την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά και την πολιτική στήριξη. Ο Τραμπ γνωρίζει ότι μπορεί να ασκήσει πίεση χωρίς άμεσο κόστος, επιλέγοντας να το κάνει δημόσια για μέγιστο αποτέλεσμα.
Η ειρωνεία προς τον Εμανουέλ Μακρόν, οι υπαινιγμοί προς τον Κιρ Στάρμερ και τα κολακευτικά μηνύματα που αναδημοσιεύει από τον Μαρκ Ρούτε δεν είναι αντιφάσεις, αλλά μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου. Ο Τραμπ διαχωρίζει, ιεραρχεί, επιβραβεύει και εκθέτει, χρησιμοποιώντας το Νταβός ως σκηνικό για την επίδειξη ισχύος, παρά ως φόρουμ διαλόγου.