ΗΠΑ-ΕΕ: Κλιμακούμενη εμπορική σύγκρουση απειλεί με δασμούς και αντίμετρα

Οι τελευταίες απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για επιβολή δασμών με αφορμή τη Γροιλανδία, σε συνδυασμό με τα πιθανά ευρωπαϊκά αντίμετρα, ενδέχεται να προκαλέσουν σημαντική αύξηση στις τιμές εισαγωγών, αποδυναμώνοντας ταυτόχρονα και τις δύο οικονομίες.

Κανείς δεν φαίνεται να μπλοφάρει. Σε μια κλιμακούμενη κίνηση στο πλαίσιο της διεκδίκησης της Γροιλανδίας, ο Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 10% σε προϊόντα από τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με ισχύ από την 1η Φεβρουαρίου. Το ποσοστό προβλέπεται να αυξηθεί στο 25% εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως την 1η Ιουνίου.

Η ανακοίνωση προκάλεσε έκτακτη σύσκεψη ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν φέρεται να ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Ένωση την ενεργοποίηση του «αντι-εξαναγκαστικού εργαλείου», γνωστού και ως «εμπορικό μπαζούκα». Το εργαλείο αυτό, μεταξύ άλλων, θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στις αγορές της ΕΕ ή να επιβάλει ελέγχους στις εξαγωγές.

Η Κομισιόν εκφράζει την ετοιμότητά της, δηλώνοντας ότι ακόμη και μετά από μια συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Βρυξελλών, όλα τα «εργαλεία» και τα «όπλα» της Ένωσης παραμένουν πλήρως ενεργά. Το «εμπορικό μπαζούκα» σχεδιάστηκε αρχικά για χώρες όπως η Κίνα, αλλά η στάση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τους δασμούς ακόμη και εναντίον στενών συμμάχων, μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα.

Παράλληλα, η ΕΕ εξετάζει την επιβολή δασμών-αντιποίνων ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ (108 δισεκατομμυρίων δολαρίων) κατά των ΗΠΑ. Οι δασμοί αυτοί είχαν ανακοινωθεί στο παρελθόν, αλλά είχαν τεθεί σε αναμονή μετά την προσωρινή εμπορική εκεχειρία του Ιουλίου του περασμένου έτους.

Οι πρώτες αντιδράσεις καταδεικνύουν τη διάθεση ορισμένων Ευρωπαίων ηγετών να παίξουν σκληρό παιχνίδι. Για τις επιχειρήσεις, οι εξελίξεις σημαίνουν την έναρξη μιας νέας περιόδου αβεβαιότητας όσον αφορά τις επενδύσεις και τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Αυτή η αβεβαιότητα έχει ήδη οδηγήσει πολλές αμερικανικές εταιρείες να «παγώσουν» προσλήψεις για το 2025, αναζητώντας σαφήνεια εν μέσω των απρόβλεπτων κινήσεων του Τραμπ στο θέμα των δασμών.

Εκτιμήσεις ειδικών αναφέρουν ότι οι αυξημένοι δασμοί αναμένεται να μειώσουν το ΑΕΠ της Ευρώπης κατά περίπου 0,25 ποσοστιαίες μονάδες φέτος. Δεδομένης της οικονομικής και ασφάλειας εξάρτησης της Ευρώπης από τις ΗΠΑ, ο Αμερικανός Πρόεδρος ενδέχεται να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί αυτή την εξάρτηση, ακόμα και παραβιάζοντας τους κανόνες.

Η ενεργοποίηση του «εμπορικού μπαζούκα», που θα μπορούσε να αναστείλει άδειες αμερικανικών εταιρειών ή να επιβάλει φόρους σε αμερικανικές υπηρεσίες, ενδέχεται να απαιτήσει μήνες. Οι τελευταίες απειλές του Τραμπ απειλούν να ανατρέψουν τις εμπορικές ρυθμίσεις που είχαν συμφωνηθεί με το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ το περασμένο καλοκαίρι, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις σχέσεις με τους στενότερους συμμάχους της Αμερικής.

Η ΕΕ εφάρμοσε τη συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ, αλλά δεν την έχει ακόμη κυρώσει. Παρότι κάποιοι ηγέτες, όπως ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, τη στήριξαν για να αποφευχθεί η κλιμάκωση, πολλοί Ευρωπαίοι την είχαν επικρίνει εξαρχής. Η πρόσφατη κίνηση του Τραμπ επαναφέρει την αβεβαιότητα.

Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΕΛΚ, δήλωσε ότι «υπό το φως των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, η έγκριση συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ δεν είναι δυνατή σε αυτή τη φάση».

Σύμφωνα με στοιχεία της απογραφής των ΗΠΑ, το 2024, οι εμπορικές συναλλαγές ΗΠΑ–Γερμανίας ανήλθαν σε 236 δισεκατομμύρια δολάρια, ακολουθούμενες από το Ηνωμένο Βασίλειο με 147,7 δισεκατομμύρια, την Ολλανδία με 122,27 δισεκατομμύρια και τη Γαλλία με 103 δισεκατομμύρια.