Η αθέατη ανακατασκευή του απόρρητου καταφυγίου του Λευκού Οίκου

Ενώ τα βλέμματα στρέφονται στις μπουλντόζες που «ξηλώνουν» την Ανατολική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου για να οικοδομηθεί η νέα αίθουσα χορού «φαραωνικών» διαστάσεων του Ντόναλντ Τραμπ, η πραγματική ιστορία εξελίσσεται αθέατη. Κάτω από τα θεμέλια, σε βάθος που δεν αποτυπώνεται σε καμία μακέτα, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα σχέδιο εκ βάθρων ανακατασκευής ενός από τα πιο ευαίσθητα σημεία της αμερικανικής εξουσίας: του λεγόμενου «άκρως απόρρητου» προεδρικού καταφυγίου. Πρόκειται για το Presidential Emergency Operations Center (PEOC) – το υπόγειο κέντρο επιχειρήσεων και καταφύγιο του Προέδρου και της ανώτατης ηγεσίας των ΗΠΑ, σε περίπτωση πυρηνικής επίθεσης ή εθνικής καταστροφής. Ένας χώρος που, όπως παραδέχονται αξιωματούχοι, «δεν μπορεί να παγώσει, ακόμη κι αν σταματήσουν όλα τα έργα στην επιφάνεια».

Το PEOC κατασκευάστηκε αρχικά κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, επί προεδρίας Ρούζβελτ, για να προστατεύσει τον Λευκό Οίκο από ενδεχόμενους γερμανικούς βομβαρδισμούς. Έκτοτε αναβαθμίστηκε επανειλημμένα, παραμένοντας όμως ένα σύμπλεγμα υποδομών που φέρει έντονα τα σημάδια του Ψυχρού Πολέμου. Η μοναδική στιγμή που το καταφύγιο πέρασε στο δημόσιο κάδρο ήταν η 11η Σεπτεμβρίου 2001, όταν ο τότε αντιπρόεδρος Ντικ Τσέινι μεταφέρθηκε εκεί εν μέσω των τρομοκρατικών επιθέσεων σε Νέα Υόρκη, αλλά και Πεντάγωνο. Από τότε, η ύπαρξή του είναι γνωστή, οι λεπτομέρειες όμως όχι.

Η κατεδάφιση της Ανατολικής Πτέρυγας συνδέεται επισήμως με την ανέγερση της νέας, επιβλητικής Αίθουσας Δεξιώσεων του Λευκού Οίκου – ενός έργου που φέρει τη σφραγίδα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Όμως, σύμφωνα με έγγραφα και καταθέσεις αξιωματούχων, τα υπόγεια έργα αποτελούν ξεχωριστό – και απολύτως διαβαθμισμένο – σκέλος. Σύμφωνα με την αμερικανική διοίκηση, η παλαιότητα των υποδομών επέβαλε ριζική αναβάθμιση. Μέρη του παλαιού συγκροτήματος έχουν ήδη αποξηλωθεί, ενώ νέα τμήματα κατασκευάζονται με προδιαγραφές που δεν περνούν από τις συνήθεις διαδικασίες δημόσιου ελέγχου. Η αιτιολογία είναι σαφής: οποιαδήποτε διακοπή «θα έβλαπτε το εθνικό συμφέρον και την ασφάλεια».

Ανώτατοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου επικαλούνται ρητά λόγους εθνικής ασφάλειας. Οι δυνατότητες, η έκταση και ο εξοπλισμός του νέου PEOC δεν αποκαλύπτονται. Αυτό που επιβεβαιώνεται, όμως, είναι ο στόχος: ένα καταφύγιο προσαρμοσμένο στις απειλές του 21ου αιώνα. Στο τραπέζι βρίσκονται, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, συστήματα επικοινωνιών νέας γενιάς, θωράκιση απέναντι σε ηλεκτρομαγνητικούς παλμούς (EMP), ανθεκτικότητα σε κυβερνοεπιθέσεις και πλήρης διασύνδεση με τα υπόλοιπα κέντρα διοίκησης της αμερικανικής κυβέρνησης.

Το PEOC δεν είναι απλώς ένα καταφύγιο. Είναι ο πυρήνας της λεγόμενης «συνέχειας της διακυβέρνησης» – το σημείο απ’ όπου θα ληφθούν αποφάσεις ζωής και θανάτου σε ένα σενάριο ακραίας κρίσης. Η αναβάθμισή του υποδηλώνει κάτι βαθύτερο: την εκτίμηση της Ουάσινγκτον ότι οι παλιές ψυχροπολεμικές δομές δεν επαρκούν απέναντι σε ένα περιβάλλον πολλαπλών και ασύμμετρων απειλών. Στο φόντο αυτών των έργων υπάρχει και ο παράγοντας κόστους. Η νέα Αίθουσα Δεξιώσεων, σύμφωνα με δημόσιες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από δωρητές και όχι από ομοσπονδιακά κονδύλια. Ο αρχικός προϋπολογισμός είχε τοποθετηθεί στα 200 εκατ. δολάρια, όμως πλέον, σύμφωνα με εκτιμήσεις που κυκλοφορούν στην Ουάσινγκτον, έχει τουλάχιστον διπλασιαστεί, αντανακλώντας την κλίμακα και τη φιλοδοξία του έργου. Αντίθετα, η ανακατασκευή του υπόγειου PEOC εκτιμάται ότι θα καλυφθεί από δημόσιους πόρους.