Ο συριακός στρατός ανακτά εδάφη και πόρους, ανατρέποντας την αυτονομία των Κούρδων

Σε διάστημα μόλις δύο ημερών, ο συριακός στρατός, ενισχυμένος από πολιτοφυλακές τοπικών αραβικών φυλών, ανέτρεψε μια δεκαετή πραγματικότητα στη βόρεια Συρία. Περιοχές που βρισκόταν υπό κουρδικό έλεγχο από τις αρχές του εμφυλίου πολέμου πέρασαν εκ νέου στη Δαμασκό, με μια ταχύτητα που εξέπληξε ακόμη και έμπειρους παρατηρητές. Η κλίμακα αυτής της προέλασης δεν άφησε περιθώρια για παρανοήσεις: δεν επρόκειτο για μια περιορισμένη επιχείρηση πίεσης, αλλά για μια στρατηγική ανακατάληψη εδαφών.

Η Ράκα, άλλοτε «πρωτεύουσα» του ISIS, ξαναγίνεται κόμβος κρατικής επαναφοράς. Η πτώση της Ράκα έχει τεράστιο πολιτικό βάρος, καθώς η πόλη που υπήρξε το κέντρο του αυτοαποκαλούμενου Χαλιφάτου του Ισλαμικού Κράτους επιστρέφει υπό τον έλεγχο του κράτους. Επαληθευμένα βίντεο δείχνουν μαχητές να κινούνται στο κέντρο της πόλης και ελεύθερους σκοπευτές στις στέγες, ενώ η κουρδική διοίκηση που είχε εγκαθιδρυθεί μετά την ήττα του ISIS αποσύρθηκε χωρίς σοβαρές μάχες. Το μήνυμα είναι σαφές: η εποχή της αυτόνομης διακυβέρνησης φτάνει στο τέλος της.

Πέρα από το συμβολικό του χαρακτήρα, η προέλαση έχει και έντονο οικονομικό υπόβαθρο. Για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μία δεκαετία, το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαϊκού και ενεργειακού πλούτου της Συρίας περνά ξανά στα χέρια της κεντρικής κυβέρνησης. Κοιτάσματα-κλειδιά στην περιοχή Ντέιρ εζ-Ζορ, υδροηλεκτρικά φράγματα στον ποταμό Ευφράτη, καθώς και κρίσιμες αγροτικές εκτάσεις, αφαιρέθηκαν από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF). Αυτή η απώλεια υπονομεύει σοβαρά τη βιωσιμότητα οποιασδήποτε μελλοντικής κουρδικής αυτονομίας.

Η Δαμασκός ανακοίνωσε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με τις δυνάμεις του SDF, την οποία επιβεβαίωσε και ο ηγέτης τους, Μαζλούμ Αμπντί, κάνοντας λόγο για αποχώρηση δυνάμεων από τη Ράκα και το Ντέιρ εζ-Ζορ προς τη Χασάκα. Ωστόσο, οι συγκρούσεις δεν έχουν σταματήσει ολοκληρωτικά. Ανταλλαγές πυρών κοντά σε φυλακές του ISIS και σε στρατηγικά σημεία στο βορρά υποδηλώνουν την εύθραυστη φύση της συμφωνίας. Το ζήτημα της ενσωμάτωσης των κουρδικών δυνάμεων στον εθνικό στρατό παραμένει ένα πολιτικά φορτισμένο και άλυτο πρόβλημα.

Οι Κούρδοι διαχειρίστηκαν για χρόνια περιοχές με κυρίως αραβικό πληθυσμό. Η αρχική αποδοχή, που πήγαζε από τον κοινό αγώνα κατά του ISIS, σταδιακά μετατράπηκε σε δυσαρέσκεια και, τελικά, σε ανοιχτή εχθρότητα. Η μεταβατική ηγεσία, μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ, απέρριψε κάθε συζήτηση για ομοσπονδιοποίηση, με τη Δαμασκό να επιθυμεί πλήρη πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο. Οι Κούρδοι, από την πλευρά τους, δεν ήταν έτοιμοι να παραδώσουν εδάφη και όπλα, με αποτέλεσμα το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών να παραμείνει αγεφύρωτο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν την κατάσταση με ανησυχία, καθώς φοβούνται ότι η αναδιάταξη των δυνάμεων θα αποδυναμώσει τον αγώνα κατά των υπολειμμάτων του ISIS, ιδιαίτερα σε αγροτικές και ερημικές περιοχές. Η κατάσταση σε κρίσιμες εγκαταστάσεις κράτησης, όπως το στρατόπεδο αλ-Χολ, παραμένει ασαφής. Πάντως, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Τομ Μπάρακ, χαιρέτισε τη συμφωνία, κάνοντας λόγο για μια ευκαιρία επανένωσης της χώρας.

Η κυβέρνηση της Συρίας πέτυχε μια σημαντική στρατηγική νίκη, επανερχόμενη στον κρατικό έλεγχο, εξασφαλίζοντας σημαντικούς ενεργειακούς πόρους και αποδομώντας την κουρδική αυτονομία. Ωστόσο, η επίτευξη ολοκληρωτικής ειρήνης παραμένει ένας μακρινός στόχος.