Ο Κίνδυνος της Αμερικανικής Επέμβασης στο Ιράν: Φόβοι και Προετοιμασία από τις Γειτονικές Χώρες

Οι αμερικανικές προθέσεις για ενδεχόμενα πλήγματα κατά του Ιράν εγείρουν σοβαρούς φόβους στις γειτονικές χώρες, από τις χώρες του Κόλπου έως το Πακιστάν και την Τουρκία. Το ενδεχόμενο να ανοίξει η Ουάσινγκτον “το κουτί της Πανδώρας” εγκυμονεί πολλούς κινδύνους, με κυριότερο την ανάφλεξη της ευρύτερης περιοχής, αλλά και την κατακόρυφη αύξηση των μεταναστευτικών ροών.

Οι χώρες που γειτνιάζουν με το Ιράν, και ιδιαίτερα οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον στον Κόλπο, εκφράζουν έντονη ανησυχία για πιθανά ιρανικά αντίποινα. Παρόλο που απολαμβάνουν την αμερικανική προστασία, θα βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή σε περίπτωση κλιμάκωσης. Μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό ότι χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και το Ομάν φέρονται να έχουν ζητήσει από την κυβέρνηση Τραμπ την αναστολή των πληγμάτων. Παρά την αποδυνάμωσή του από τον πόλεμο του Ιουνίου 2025, το Ιράν παραμένει μια δύναμη ικανή να προκαλέσει σοβαρά πλήγματα.

Σύμφωνα με τον Pierre Razoux, διευθυντή ερευνών του Fondation méditerranéenne d’études stratégiques (FMES), οι χώρες του Κόλπου αισθάνονται ευάλωτες λόγω των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς, οι οποίοι μπορούν να πλήξουν κρίσιμες υποδομές όπως εργοστάσια αφαλάτωσης, κόμβους υδρογονανθράκων και θερμοηλεκτρικούς σταθμούς. Η καταστροφή αυτών των υποδομών θα μπορούσε να καταστήσει αυτές τις ερήμικες και θερμές χώρες αβίωτες.

Η πετρελαϊκή κρίση αποτελεί ένα ακόμη μείζον μέλημα. Τα πετρελαιοπαραγωγικά κράτη ανησυχούν για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και πιθανό μπλοκάρισμα των ροών στο Στενό του Ορμούζ. Η Cinzia Bianco, ερευνήτρια για τον Κόλπο στο European Council of Foreign Relations (ECFR), επισημαίνει ότι μια πετρελαϊκή κρίση θα περιέπλεκε περαιτέρω τις ήδη κοστοβόρες ατζέντες των χωρών αυτών, οι οποίες εστιάζουν στην αλλαγή του οικονομικού μοντέλου, σε μεγάλα έργα και σε ενεργειακές μεταβάσεις. Επιπλέον, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να ωθήσει την Κίνα, βασικό αγοραστή πετρελαίου από τον Κόλπο, να μειώσει τους δεσμούς της με την περιοχή, κάτι που θα ήταν δυσμενές για τις χώρες του Κόλπου που προσπαθούν να επανεξισορροπήσουν την εμπορική τους εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η αποδυνάμωση του Ιράν θα μπορούσε επίσης να πυροδοτήσει ασύμμετρες συγκρούσεις. Η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιλέξει να επανενεργοποιήσει δυνάμεις όπως οι Χούθι στην Υεμένη ή η Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Στην Τουρκία, υπάρχει ο φόβος ότι κουρδικές οργανώσεις, όπως αυτές που συνδέονται με το PKK, θα μπορούσαν να γίνουν πιο ενεργές σε περίπτωση αστάθειας στο Ιράν, δημιουργώντας προβλήματα στην Τουρκία. Παρόμοιες ανησυχίες εκφράζει και το Πακιστάν, με την αναλύτρια Malleeha Lodhi να εκτιμά ότι ένα αποσταθεροποιημένο Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει τους ακτιβιστές στην ασταθή επαρχία του Βαλουτσιστάν, απειλώντας σοβαρά την ασφάλεια του Πακιστάν.

Τέλος, οι γειτονικές χώρες ανησυχούν για μαζικές πληθυσμιακές μετακινήσεις και συρροή προσφύγων, παρόμοια με ό,τι βίωσε η Τουρκία κατά τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία. Ο Sinan Ulgen του Carnegie Europe τονίζει ότι το σοκ θα ήταν πολύ ισχυρότερο, δεδομένου του μεγέθους, του πληθυσμού και της ετερογένειας του Ιράν. Η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία, χώρες που εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν προορισμούς, εκφράζουν ιδιαίτερο φόβο, καθώς μια τέτοια μεταναστευτική ροή θα μπορούσε να απειλήσει την σταθερότητά τους.