Η ρήτρα-κλειδί της ΕΕ που μπορεί να αντιμετωπίσει μια αμερικανική εισβολή στη Γροιλανδία
Το άρθρο 42.7 των Ευρωπαϊκών Συνθηκών ως "ασπίδα" για τη Δανία, πέραν του ΝΑΤΟ, σε περίπτωση επίθεσης από τις ΗΠΑ.
Στο ενδεχόμενο μιας πρωτοφανούς στρατιωτικής ενέργειας από τον Ντόναλντ Τραμπ για την κατάληψη της Γροιλανδίας, η Δανία διαθέτει ένα λιγότερο γνωστό, αλλά δυνητικά ισχυρό εργαλείο στα χέρια της, πέραν της συμμαχίας του ΝΑΤΟ: τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως ορίζεται στο άρθρο 42.7 των Ευρωπαϊκών Συνθηκών. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρές πολιτικές, νομικές και γεωστρατηγικές συνέπειες για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η παραδοσιακή ασφάλεια της Δανίας βασίζεται στον πυρήνα της διατλαντικής Συμμαχίας. Ωστόσο, σε μια πιθανή αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αποτελεσματικότητα του ΝΑΤΟ, του οποίου η Ουάσινγκτον ηγείται, θα μπορούσε να είναι περιορισμένη. Αντιθέτως, η Κοπεγχάγη θα μπορούσε να επικαλεστεί το άρθρο 42.7 της ΕΕ, μια διάταξη που, σύμφωνα με αναλυτές, ενδέχεται να προσφέρει ισχυρότερη προστασία από το γνωστό άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, αν και συνοδεύεται από συγκεκριμένες επιφυλάξεις και ασάφειες.
**Τι προβλέπει η ρήτρα:**
Το άρθρο 42.7 ορίζει ότι «Εάν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα λοιπά κράτη-μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Επιπλέον, τονίζεται ότι «Αυτό δεν θίγει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών-μελών». Η ρήτρα αυτή, που ενσωματώθηκε στη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009, αποσκοπεί στην παροχή προστασίας στα κράτη-μέλη της ΕΕ, παρόμοιας με εκείνη του ΝΑΤΟ, αφήνοντας παράλληλα περιθώρια εξαίρεσης για ουδέτερες χώρες.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η ευρωπαϊκή ρήτρα είναι «πιο δεσμευτική» λόγω της αναφοράς σε «υποχρέωση» παροχής «κάθε βοήθειας και συνδρομής με όλα τα διαθέσιμα μέσα», σε αντίθεση με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ που χρησιμοποιεί τη φράση «όπως κρίνει αναγκαίο», επιτρέποντας μεγαλύτερη διακριτική ευχέρεια στα κράτη. Ωστόσο, ο Αλεξάντερ Ματελάερ, αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς ασφάλειας, σημειώνει ότι ενώ η ευρωπαϊκή εκδοχή είναι «ισχυρότερη σε επίπεδο διπλωματικής γλώσσας», η δεξαμενή δυνάμεων είναι μικρότερη σε σχέση με το πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
**Ιστορικό Χρήσης:**
Η ρήτρα έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά. Το 2015, η Γαλλία επικαλέστηκε το άρθρο 42.7 μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του ISIS. Η διάταξη επέτρεψε στο Παρίσι να αναπτύξει εσωτερικά στρατεύματα, αποσύροντας δυνάμεις από την Αφρική, ενώ κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως η Γερμανία, συνέβαλαν με την αποστολή στρατιωτών σε αποστολές στο Μάλι. Η συγκεκριμένη αίτηση εγκρίθηκε ομόφωνα από τους υπουργούς Άμυνας της ΕΕ. Λόγω της απουσίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού στρατού, η Γαλλία χρειάστηκε να διαπραγματευτεί διμερώς με τα κράτη-μέλη για τη συγκεκριμένη στρατιωτική συνδρομή.
**Λειτουργία και Προκλήσεις:**
Η ενεργοποίηση του άρθρου είναι αρχικά ευθύνη της Δανίας. Στη συνέχεια, όπως συνέβη και με τη Γαλλία, απαιτείται ομόφωνη αποδοχή από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, αυτό δημιουργεί πιθανές δυσκολίες, καθώς χώρες όπως η Ουγγαρία θα μπορούσαν θεωρητικά να μπλοκάρουν μια τέτοια απόφαση, όπως ανέφεραν δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες.