Ιράν: Ο Τραμπ διχασμένος ανάμεσα σε διπλωματία και στρατιωτικά πλήγματα
Η Ουάσινγκτον εξετάζει την τελευταία πρόταση του Ιράν για συνομιλίες, ενώ παράλληλα διατηρεί στο τραπέζι επιλογές στρατιωτικής δράσης, εν μέσω σφοδρής καταστολής των διαδηλώσεων.
Ο Λευκός Οίκος βρίσκεται σε δίλημμα, εξετάζοντας μια ύστατη πρόταση του Ιράν για διπλωματική εμπλοκή, την ώρα που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να κλίνει προς την έγκριση νέων στρατιωτικών πληγμάτων κατά της Τεχεράνης, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους. Η Wall Street Journal αναφέρει πως ανώτατοι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, παροτρύνουν τον Τραμπ να δοκιμάσει πρώτα τη διπλωματική οδό, πριν οποιαδήποτε αντίποινα για τη δολοφονία διαδηλωτών κατά τη διάρκεια της εξέγερσης που διανύει την τρίτη εβδομάδα της.
Ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας την Κυριακή σε δημοσιογράφους, ανέφερε ότι η Τεχεράνη έστειλε μήνυμα στην Ουάσινγκτον εκφράζοντας την πρόθεση της να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ενώ δήλωσε πως «στήνεται μια συνάντηση», διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν «πολύ ισχυρές επιλογές» πριν την έναρξη συνομιλιών. Ο πρόεδρος δεν έχει λάβει ακόμη την τελική του απόφαση και αναμένεται να συναντηθεί με ανώτερους συνεργάτες του για να καθορίσει τη στρατηγική του. Μεταξύ των επιλογών περιλαμβάνονται στρατιωτικά πλήγματα σε στόχους του καθεστώτος, κυβερνοεπιθέσεις, νέες κυρώσεις και ενίσχυση αντικαθεστωτικών λογαριασμών στο διαδίκτυο. Ορισμένοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι στρατιωτικά πλήγματα θα μπορούσαν να ενισχύσουν την προπαγάνδα του καθεστώτος, το οποίο ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υποκινούν κρυφά τις διαδηλώσεις.
Οι διαμαρτυρίες, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου, έχουν κλιμακωθεί και συνιστούν δυνητική υπαρξιακή απειλή για το ιρανικό καθεστώς, το οποίο ανήλθε στην εξουσία το 1979. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι εκατοντάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί κατά την καταστολή, με τον αριθμό να ανέρχεται πλέον στους 648, σύμφωνα με την ΜΚΟ Iran Human Rights. Η χώρα παραμένει χωρίς Ίντερνετ για περισσότερες από 100 ώρες.
Ο Τραμπ αυτή τη στιγμή φαίνεται να ευνοεί την επίθεση κατά του Ιράν, αν και η στάση του μπορεί να αλλάξει ανάλογα με τις εξελίξεις. Κάποιοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μπορεί να προχωρήσει πρώτα σε πλήγματα και μετά να επιδιώξει συνομιλίες. Ο Βανς, αν και επιφυλακτικός, παραμένει ανοικτός στο ενδεχόμενο πλήγματος, θεωρώντας το Ιράν απειλή για τις ΗΠΑ.
Αξιωματούχοι σημειώνουν ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν αυτή τη στιγμή αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή, αλλά ο Τραμπ μπορεί να αναπτύξει βομβαρδιστικά, μαχητικά ή ναυτικές δυνάμεις. Ανώτατοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει με επίθεση σε αμερικανικά στρατεύματα σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης. Παρότι η ικανότητα του Ιράν σε πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς έχει υποβαθμιστεί, διαθέτει σημαντικό οπλοστάσιο πυραύλων μικρού βεληνεκούς.
Τη Δευτέρα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η χώρα είναι «έτοιμη για διαπραγματεύσεις, αλλά αυτές πρέπει να είναι δίκαιες», ενώ συμπλήρωσε ότι αν δεν καταστούν εφικτές, το Ιράν «είναι πλήρως προετοιμασμένο για πόλεμο». Επιβεβαίωσε επίσης ότι επικοινώνησε με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ζητώντας συναντήσεις.
Ορισμένοι στις ΗΠΑ αμφισβητούν τις ιρανικές προθέσεις, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη μπορεί να προσπαθεί να κερδίσει χρόνο. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, ανέφερε ότι ο Τραμπ προτιμά διπλωματικές λύσεις, αλλά παραμένει ανοικτός στη χρήση στρατιωτικής ισχύος, προσθέτοντας ότι «κανείς δεν γνωρίζει τι θα κάνει ο πρόεδρος Τραμπ, πέρα από τον ίδιο».
Συνεργάτες του έχουν ενημερώσει τον Τραμπ για τα οφέλη και τους κινδύνους μιας ανανέωσης των πυρηνικών διαπραγματεύσεων. Πέντε γύροι συνομιλιών την περασμένη άνοιξη κατέρρευσαν. Ομάδα αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένων των Βανς και του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, προετοίμασαν επιλογές για τον πρόεδρο.
Ορισμένοι πιστεύουν ότι ο Τραμπ έχει μοχλό πίεσης λόγω της λαϊκής εξέγερσης στο Ιράν και της αποδυνάμωσης περιφερειακών συμμάχων του. Ωστόσο, οι συνομιλίες θα νομιμοποιούσαν την τρέχουσα κυβέρνηση, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τη στήριξη που δηλώνει ο Τραμπ στους διαδηλωτές.
Αξιωματούχοι τονίζουν ότι ο Τραμπ πρέπει να υλοποιήσει τις απειλές του για επίθεση, αλλιώς κινδυνεύει η αξιοπιστία του. Οι κίνδυνοι, όπως ιρανικές επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων, παραμένουν σημαντικοί. Επίσης, δεν είναι σαφές αν αεροπορικά πλήγματα θα σταματήσουν την καταστολή.
Συνεργάτες και αναλυτές προτείνουν μια τρίτη επιλογή: αποφυγή σκληρών στρατιωτικών πληγμάτων και αναβολή των συνομιλιών, αξιοποιώντας την αδυναμία του καθεστώτος για να πιέσει για συμφωνία.
Παρά την πίεση, οι ηγέτες του Ιράν δεν φαίνεται να βρίσκονται κοντά στην απώλεια της εξουσίας. Η Σουζάν Μαλόνεϊ, ειδική στο Ιράν, εκτιμά ότι το καθεστώς θα οχυρωθεί, θα γίνει πιο αδύναμο και απομονωμένο, αλλά ταυτόχρονα πιο πρόθυμο να αναλάβει ρίσκα.
Στο μεταξύ, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πανηγυρίζει για τις διαδηλώσεις υπέρ του καθεστώτος στην Τεχεράνη, χαρακτηρίζοντάς τες «προειδοποίηση» προς τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, δήλωσε ότι οι μαζικές συγκεντρώσεις οδήγησαν σε αποτυχία το σχέδιο «ξένων εχθρών» που θα το εφάρμοζαν «Ιρανοί μισθοφόροι».