Ιράν: Η κλιμάκωση της καταστολής και ο ρόλος των Μπασίτζ
Ενώ ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται, το θεοκρατικό καθεστώς επαναφέρει την αμφιλεγόμενη παραστρατιωτική δύναμη για να πνίξει τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.
Η διεθνής ανησυχία για την κατάσταση στο Ιράν κορυφώνεται, καθώς το θεοκρατικό καθεστώς δείχνει αποφασισμένο να φτάσει στα άκρα για να καταστείλει τις μαζικές αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις που σαρώνουν τη χώρα. Σύμφωνα με την Human Rights Activists News Agency, ο αριθμός των νεκρών έχει ξεπεράσει τους 544 τις τελευταίες 15 ημέρες, περιλαμβάνοντας και οκτώ παιδιά, ενώ οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας συνεχίζονται με σφοδρότητα.
Παρά τους ισχυρισμούς του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο, οι διαδηλωτές παραμένουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τον αγώνα τους, αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο ακόμα πιο ακραίων μέτρων καταστολής. Όπως μεταδίδει το CNN, μέλη του ιρανικού κοινοβουλίου έχουν ζητήσει την επανενεργοποίηση των περιπολιών των πολιτοφυλάκων Μπασίτζ, με στόχο την αποκατάσταση της τάξης στην πρωτεύουσα και σε άλλες πόλεις.
Η οργάνωση των Μπασίτζ, που σημαίνει «κινητοποίηση» στα φαρσί, είναι μια εθελοντική παραστρατιωτική δύναμη που λειτουργεί ως βραχίονας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ιδρύθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 από τον αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, ο οποίος είχε προβλέψει ότι το Ιράν θα ήταν ανίκητο με μια πολιτοφυλακή 20 εκατομμυρίων ανδρών. Η οργάνωση στρατολογεί μέλη από αγροτικές και αστικές περιοχές, συχνά νεαρά άτομα από φτωχότερα και πιο συντηρητικά κοινωνικά στρώματα, και έχει παρουσία σε σχεδόν κάθε πόλη και κωμόπολη. Οι Μπασίτζ επιτελούν καθήκοντα «αστυνομίας ηθών», συμμετέχουν στην καταστολή αντικυβερνητικών συγκεντρώσεων και λειτουργούν ως επικουρική δύναμη επιβολής του κρατικού ελέγχου.
Ο ρόλος των Μπασίτζ ενισχύθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, όπου χρησιμοποιήθηκαν σε «επιθέσεις ανθρώπινου κύματος», και περαιτέρω μετά το 2003, με την αναδιοργάνωσή τους εν μέσω φόβων για δυτική εισβολή. Έκτοτε, η παραστρατιωτική δύναμη έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην καταστολή εξεγέρσεων, όπως οι διαδηλώσεις του 2009 για τις προεδρικές εκλογές και οι κινητοποιήσεις του 2022 μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί.
Στο τρέχον κύμα διαδηλώσεων, οι Μπασίτζ συγκαταλέγονται στις δυνάμεις ασφαλείας που έχουν αναπτυχθεί σε πολλές πόλεις, ενώ υπάρχουν ενδείξεις εμπλοκής τους στην παρακολούθηση της διαδικτυακής δραστηριότητας. Το Basij News Agency έχει αναφέρει διακοπή λειτουργίας ιστοσελίδων και λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και συλλήψεις μπλόγκερ. Τόσο η οργάνωση όσο και συγκεκριμένοι διοικητές της έχουν βρεθεί στο στόχαστρο κυρώσεων από τις ΗΠΑ για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.