Η διεκδίκηση της Γροιλανδίας: Τι κρύβεται πίσω από τη φιλοδοξία του Ντόναλντ Τραμπ;
Η Δανία απορρίπτει κατηγορηματικά τις αμερικανικές προθέσεις, ενώ η στρατηγική σημασία του νησιού στο Αρκτικό πέλαγος αυξάνεται.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε στο προσκήνιο την αξίωση των Ηνωμένων Πολιτειών για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. “Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, η Δανία δεν είναι σε θέση να το διασφαλίσει αυτό”, δήλωσε ο Τραμπ, ενώ παράλληλα δημοσιεύματα έδειχναν χάρτη της Γροιλανδίας στα χρώματα των ΗΠΑ. Ο σύζυγος της Κέιτι Μίλερ, Στίβεν Μίλερ, σε συνέντευξή του στο CNN, αμφισβήτησε την κυριαρχία της Δανίας επί της Γροιλανδίας, αναρωτώμενος για τη νομική βάση της εδαφικής της αξίωσης.
Η Δανία και διάφορες ευρωπαϊκές χώρες αντέδρασαν έντονα στις προθέσεις των ΗΠΑ. Η Δανή πρωθυπουργός Μέττε Φρεντέρικσεν τόνισε πως το Βασίλειο της Δανίας και η Γροιλανδία έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμούν να ενσωματωθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκφράζοντας την ανησυχία της για την σοβαρότητα των δηλώσεων του Αμερικανού προέδρου.
**Τι καθιστά τη Γροιλανδία τόσο πολύτιμη;**
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί στον πλανήτη, καλύπτει μια έκταση περίπου 2 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, με πληθυσμό μόλις 60.000 κατοίκων, κυρίως Ινουίτ Καλάαλιιτ. Πολιτικά, ανήκει στη Δανία, αλλά από το 2009 απολαμβάνει ευρείας αυτονομίας, με την Κοπεγχάγη να διατηρεί τον έλεγχο της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Γεωγραφικά, το νησί εκτείνεται από τον Βόρειο Ατλαντικό έως τον Αρκτικό Ωκεανό, με το 80% της επιφάνειάς του καλυμμένο από πάγους.
Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή έχει καταστήσει το εσωτερικό της Γροιλανδίας πιο προσβάσιμο και τις αρκτικές θαλάσσιες οδούς πλωτές κατά περιόδους. Αυτό έχει αυξήσει το γεωστρατηγικό ενδιαφέρον για την περιοχή, τόσο για την εκμετάλλευση των πλούσιων κοιτασμάτων πρώτων υλών, όσο και για τη δημιουργία νέων εμπορικών και πολεμικών διαδρομών.
**Ποια είναι τα αμερικανικά συμφέροντα;**
Τα υπόγεια κοιτάσματα της Γροιλανδίας περιλαμβάνουν στρατηγικά κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως ουράνιο, πετρέλαιο, φυσικό αέριο και τα μεγαλύτερα γνωστά αποθέματα σπάνιων γαιών παγκοσμίως, μαζί με νικέλιο, χαλκό, χρυσό και γραφίτη. Παρότι η κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχει αναστείλει την εξόρυξη ορισμένων από αυτά για οικολογικούς λόγους, η πιθανότητα αλλαγής αυτής της πολιτικής, εάν το νησί βρισκόταν υπό την άμεση επιρροή των ΗΠΑ, παραμένει.
Ενώ αναλυτές θεωρούν τους φυσικούς πόρους ως κύριο κίνητρο, ο Αμερικανός πρόεδρος εστιάζει στη γεωστρατηγική αξία του νησιού. Η Ουάσινγκτον βλέπει τη Γροιλανδία ως προκεχωρημένο φυλάκιο στην Αρκτική, ιδιαίτερα ενόψει της αυξανόμενης δραστηριότητας της Ρωσίας και της Κίνας, και στοχεύει στον περιορισμό της πρόσβασης άλλων δυνάμεων στους αρκτικούς πόρους και στις νέες θαλάσσιες οδούς.
Στρατιωτικοί λόγοι διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Η αμυντική συμφωνία ΗΠΑ-Δανίας του 1951 επέτρεψε την κατασκευή της αεροπορικής βάσης Thule, η οποία σήμερα λειτουργεί ως Pituffik Space Base (από το 2023) και αποτελεί πυλώνα του αμερικανικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για εκτοξεύσεις πυραύλων, λόγω της στρατηγικής θέσης της Αρκτικής σε σχέση με την Ευρασία.