Το Ιράν αντιμέτωπο με τριπλή κρίση: διαδηλώσεις, εξωτερικές πιέσεις και οικονομική ασφυξία

Την τελευταία εβδομάδα, το Ιράν βιώνει κύματα διαδηλώσεων που θέτουν σε δυσχερή θέση μια ήδη πιεσμένη κυβέρνηση, η οποία προσπαθεί να αντιμετωπίσει μια διαρκώς επιδεινούμενη οικονομική κρίση. Τις τελευταίες 11 ημέρες, οι διαδηλώσεις έχουν ενταθεί, με μια πορεία διαμαρτυρίας στο νοτιοδυτικό Ιράν να καταλήγει σε ένοπλη σύγκρουση με τις αρχές, προκαλώντας τον θάνατο δύο ατόμων και τον τραυματισμό 30. Η κατάσταση είναι τόσο σοβαρή, που η αυστραλιανή κυβέρνηση προέτρεψε τους πολίτες της να εγκαταλείψουν τη χώρα το συντομότερο δυνατό.

Η ένταση στην περιοχή κορυφώθηκε με την αποβίβαση αμερικανικών δυνάμεων στο Καράκας, την πρωτεύουσα της Βενεζουέλας, με στόχο τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, στενού συμμάχου της Τεχεράνης. Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε νέα προειδοποίηση προς το Ιράν, απειλώντας με σκληρή απάντηση των ΗΠΑ αν οι αρχές προβούν σε βία κατά των διαδηλωτών. Αυτές οι εξελίξεις θέτουν την ιρανική ηγεσία, που ήδη αντιμετωπίζει εσωτερικές αναταραχές, μπροστά στο ενδεχόμενο νέας αμερικανικής στρατιωτικής δράσης, μετά τα πλήγματα που είχαν δεχθεί πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας το προηγούμενο καλοκαίρι.

Οι διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα, ως αντίδραση στην κατακόρυφη πτώση της αξίας του εθνικού νομίσματος. Αρχικά ειρηνικές και εντοπισμένες, οι κινητοποιήσεις εξαπλώθηκαν ταχύτατα, καλύπτοντας 88 πόλεις σε 27 από τις 31 επαρχίες της χώρας, σύμφωνα με την οργάνωση HRANA. Η καταστολή από τις παραστρατιωτικές δυνάμεις Μπασίτζ ήταν βίαιη, με τουλάχιστον 36 νεκρούς και περίπου 2.000 συλλήψεις μέχρι στιγμής.

Οι προειδοποιήσεις του Τραμπ προκάλεσαν την οργή της ιρανικής ηγεσίας, η οποία έχει εντείνει τη στάση της απέναντι στους διαδηλωτές, κατηγορώντας εξωτερικούς παράγοντες, όπως το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, για υποκίνηση. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εξέφρασε στήριξη προς τους διαδηλωτές, ενισχύοντας την καχυποψία στην Τεχεράνη. Ο ανώτατος δικαστής του Ιράν προειδοποίησε ότι δεν θα υπάρξει επιείκεια για όσους συνεργάζονται με τον «εχθρό», ενώ ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ τόνισε τη διαφορά μεταξύ θεμιτής διαμαρτυρίας και ταραχής, καλώντας για αυστηρή αντιμετώπιση των «ταραχοποιών».

Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια «τριπλή κρίση»: οικονομική, πολιτική και εξωτερική πίεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Οι ομοιότητες με τη Βενεζουέλα, η οποία επίσης υπέστη αμερικανικές κυρώσεις και πολιτική πίεση, είναι εμφανείς. Ωστόσο, το Ιράν, με τη θεοκρατική του δομή και το δίκτυο ένοπλων πληρεξουσίων, ενδέχεται να είναι καλύτερα προετοιμασμένο για να αντιμετωπίσει εξωτερικές απειλές. Οι ιρανικές αρχές έχουν προειδοποιήσει ότι αμερικανικά κέντρα και δυνάμεις σε όλη την περιοχή θα αποτελέσουν νόμιμους στόχους, σε περίπτωση στρατιωτικής ενέργειας.