Προ των πυλών η έκρηξη του Axial Seamount: Τι συμβαίνει στα βάθη του Ειρηνικού
Νέες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πιθανή υποθαλάσσια έκρηξη μέσα στο 2026, εντείνοντας την παρακολούθηση του ενεργού ηφαιστείου στα ανοιχτά του Όρεγκον.
Το Axial Seamount, ένα από τα πιο ενεργά υποθαλάσσια ηφαίστεια στον πλανήτη, που βρίσκεται περίπου 480 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών του Όρεγκον, αναμένεται να εκραγεί σύντομα, σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές εκτιμήσεις. Οι ειδικοί είχαν προβλέψει αρχικά μια έκρηξη στα τέλη του 2025, η οποία τελικά δεν συνέβη, ωστόσο τα νέα δεδομένα δείχνουν πως η έκρηξη μετατίθεται για τα μέσα ή τα τέλη του 2026. Παρόλο που η δραστηριότητα αυτή δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο για τον άνθρωπο, η προοπτική μιας νέας υποθαλάσσιας έκρηξης κεντρίζει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας.
Το Axial Seamount, τοποθετημένο σε μια αποκλίνουσα ζώνη τεκτονικών πλακών στη ράχη Juan de Fuca, είναι γνωστό για την έντονη γεωλογική του δραστηριότητα, με καταγεγραμμένες εκρήξεις τα έτη 1998, 2011 και 2015, ενώ ενδέχεται να έχουν συμβεί και άλλες μη καταγεγραμμένες εκρήξεις στο παρελθόν. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Όρεγκον παρατηρούν αυξημένη σεισμικότητα και συνεχή ανύψωση του θαλάσσιου πυθμένα, φαινόμενα που αποδίδονται στην άνοδο μάγματος και σηματοδοτούν την προσέγγιση μιας νέας έκρηξης. Ο Bill Chadwick, που παρακολουθεί στενά την ηφαιστειακή δραστηριότητα, επισημαίνει ότι τα τρέχοντα σημάδια υποδηλώνουν ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να εκδηλωθεί εντός του επόμενου έτους.
Κατά τη διάρκεια μιας υποθαλάσσιας έκρηξης, η λάβα εκρέει στον πυθμένα του ωκεανού, όπου ψύχεται ταχύτατα λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας του νερού, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές “μαξιλαροειδείς” δομές και επίπεδες ροές. Αυτή η διαδικασία είναι ιδιαίτερα καταστροφική για τους θαλάσσιους οργανισμούς που βρίσκονται κοντά, ενώ η απελευθέρωση θερμότητας ενισχύει τη δραστηριότητα των υδροθερμικών πηγών, οδηγώντας στην έκλυση μεγάλων ποσοτήτων καυτού, μεταλλοφόρου νερού και στη δημιουργία “μαύρων καπνιστών”. Η έκρηξη προκαλεί επίσης τη διόγκωση του ηφαιστείου λόγω του γεμίσματος του μαγματικού θαλάμου, ακολουθούμενη από την κατάρρευση της καλδέρας καθώς ο θάλαμος αδειάζει.
Οι μετρήσεις από προηγούμενες εκρήξεις αποκαλύπτουν σημαντικές καθιζήσεις της καλδέρας: περίπου τρία μέτρα μετά την έκρηξη του 1998, 2,4 μέτρα το 2011 και 2,1 μέτρα το 2015. Ενώ ένα γενικευμένο σενάριο κατάρρευσης των πλευρών του ηφαιστείου (flank collapse) θα μπορούσε θεωρητικά να προκαλέσει τσουνάμι, οι επιστήμονες τονίζουν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.