Ιράν: Η φλόγα της οργής αναζωπυρώνεται – Τι κρύβεται πίσω από τις νέες μαζικές κινητοποιήσεις

Οι μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν, παρότι το καθεστώς της Τεχεράνης επιθυμεί να τις υποβαθμίσει, εξελίσσονται σε μια ιδιαίτερα σοβαρή και ανησυχητική αναταραχή. Εννέα ημέρες συμπληρώνονται από την έναρξη των νέων μαζικών κινητοποιήσεων, οι οποίες έχουν ήδη προκαλέσει την άμεση αντίδραση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μόλις τέσσερις με πέντε ημέρες μετά την έναρξη των διαδηλώσεων, απηύθυνε ευθεία προειδοποίηση προς την ιρανική ηγεσία, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ είναι «οπλισμένες και έτοιμες» για την αντιμετώπιση των διαδηλωτών. Αυτή η άμεση και δυνητικά απειλητική δήλωση από εν ενεργεία πρόεδρο των ΗΠΑ, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, είναι εξαιρετικά σπάνια και αναμένεται να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές, διευκολύνοντας την περαιτέρω εξάπλωση της αναταραχής.

Η ιρανική αστυνομία και οι δυνάμεις ασφαλείας αντέδρασαν βίαια από τις πρώτες στιγμές. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για περισσότερους από 20 νεκρούς, ενώ τα βλέμματα στρέφονται στις επόμενες κινήσεις του Τραμπ.

Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν ειρηνικά την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου, πυροδοτήθηκαν από τη λαϊκή οργή για τον εκρηκτικό πληθωρισμό και την απότομη υποτίμηση του εθνικού νομίσματος έναντι του δολαρίου, το οποίο έχει ενισχυθεί κατά περίπου 80% σε σχέση με πέρυσι. Η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε βαθιά κρίση, με ελάχιστες προοπτικές ανάπτυξης για το τρέχον και το επόμενο έτος. Ο επίσημος ετήσιος πληθωρισμός ανέρχεται περίπου στο 42%, ο πληθωρισμός των τροφίμων ξεπερνά το 70%, ενώ η τιμή ορισμένων βασικών αγαθών φέρεται να έχει αυξηθεί πάνω από 110%.

Οι διεθνείς κυρώσεις, υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, έχουν συμβάλει σημαντικά στην επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών, αλλά δεν είναι η μοναδική αιτία. Υποθέσεις διαφθοράς υψηλού προφίλ στα ιρανικά δικαστήρια, που αφορούν ανώτατους αξιωματούχους και τις οικογένειές τους, έχουν ενισχύσει τη λαϊκή οργή και την πεποίθηση ότι τμήματα της άρχουσας ελίτ εκμεταλλεύονται την κρίση. Πολλοί Ιρανοί πιστεύουν ότι ορισμένοι αξιωματούχοι και οι συγγενείς τους ωφελούνται άμεσα από τις κυρώσεις μέσω ειδικών ρυθμίσεων που τους επιτρέπουν να ελέγχουν εισαγωγές και εξαγωγές, να μεταφέρουν έσοδα από το πετρέλαιο στο εξωτερικό και να κερδίζουν μέσω δικτύων ξεπλύματος χρήματος. Ακόμη και κυβερνητικοί αξιωματούχοι αποδίδουν μεγαλύτερη ευθύνη στους λεγόμενους «κερδοσκόπους των κυρώσεων» παρά στις ίδιες τις κυρώσεις. Οι έμποροι του Μεγάλου Παζαριού της Τεχεράνης ήταν από τις πρώτες ομάδες που διαμαρτυρήθηκαν ανοιχτά, κλείνοντας τα καταστήματά τους λόγω των καθημερινών διακυμάνσεων του νομίσματος και βγαίνοντας στους δρόμους ζητώντας κρατική παρέμβαση για τη σταθεροποίηση των αγορών.
Σύντομα, οι διαδηλώσεις ξεπέρασαν τα όρια του παζαριού και επεκτάθηκαν σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Τα οικονομικά ζητήματα μετατράπηκαν γρήγορα σε πολιτικά, με αιτήματα για την απομάκρυνση ολόκληρου του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.