Ερντογάν: Ζητά F-35, επανέκταση σχέσεων με ΗΠΑ και «δίκαιη έκβαση» για Halkbank

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ζήτησε την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, τονίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα ενίσχυε τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον και θα ενδυνάμωνε την ασφάλεια του ΝΑΤΟ. Σε γραπτές δηλώσεις του προς το Bloomberg, ο Ερντογάν επανέλαβε την πρόθεσή του να αξιοποιήσει τη σχέση του με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων, οι οποίες επιβαρύνθηκαν μετά την αγορά από την Άγκυρα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Ο Τούρκος πρόεδρος επισήμανε ότι η ευθυγράμμιση των προτεραιοτήτων μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον σε θέματα άμυνας, ενέργειας και περιφερειακών συγκρούσεων επαναπροσδιορίζει την ισορροπία της Τουρκίας μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας.

Ο Ερντογάν ανέφερε ότι έθεσε προσωπικά το θέμα της απομάκρυνσης της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 στον Τραμπ κατά τη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, χαρακτηρίζοντας «άδικη» την απόφαση αυτή λόγω της προμήθειας ρωσικού στρατιωτικού εξοπλισμού. Με την πιθανή επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία, όπως δήλωσε, δημιουργείται μια «ευκαιρία» για πιο ρεαλιστική και εποικοδομητική προσέγγιση στις σχέσεις. Τόνισε ότι η παραλαβή των F-35, για τα οποία η Τουρκία έχει ήδη καταβάλει χρήματα, και η επανένταξή της στο πρόγραμμα είναι «σημαντικές και απαραίτητες» τόσο για τις διμερείς σχέσεις όσο και για την αμυντική ασφάλεια της Συμμαχίας.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών αποκατάστασης της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, η Τουρκία επιδιώκει την επιστροφή των S-400 στη Ρωσία. Ο Ερντογάν έχει συζητήσει το ζήτημα με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση της Άγκυρας για την αμυντική συνεργασία με τις ΗΠΑ, την οποία χαρακτηρίζει «κεντρικό πυλώνα» των διμερών σχέσεων. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπαράκ, έχει εκτιμήσει ότι η υπόθεση αυτή μπορεί να επιλυθεί εντός λίγων μηνών. Παράλληλα, η Τουρκία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την αγορά αεροσκαφών F-16 Block 70, με τον Ερντογάν να αναμένει όρους «σύμφωνους με το πνεύμα της Συμμαχίας», επικαλούμενος ως παράδειγμα την προμήθεια Eurofighter.

Μια επιπλέον πηγή έντασης αφορά την υπόθεση της κρατικής τράπεζας Turkiye Halk Bankasi AS, η οποία κατηγορείται για παραβίαση κυρώσεων κατά του Ιράν. Ο Ερντογάν χαρακτήρισε τις κατηγορίες «εσφαλμένες» και ανέφερε ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε συνομιλίες για την αποφυγή «άδικων κυρώσεων», επιδιώκοντας μια «δίκαιη έκβαση, σύμφωνη με το νόμο».

Υπό την πίεση της Ουάσιγκτον για μείωση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου, τα τουρκικά διυλιστήρια έχουν μειώσει τις αγορές τους μετά τις πρόσφατες κυρώσεις των ΗΠΑ. Ο Ερντογάν σημείωσε ότι η Άγκυρα αναδιαμορφώνει τη στρατηγική της σε θέματα φυσικού αερίου, αυξάνοντας σημαντικά τις εισαγωγές LNG από τις ΗΠΑ και αναζητώντας επενδύσεις σε αμερικανικά κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Ωστόσο, η Ρωσία εξακολουθεί να καλύπτει το 61% των εισαγωγών πετρελαίου και το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας, μια εξάρτηση δεκαετιών που δύσκολα θα ανατραπεί άμεσα.

Σε σχέση με τον ρόλο της Τουρκίας σε περιφερειακές συγκρούσεις, μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Άγκυρα έχει ισορροπήσει μεταξύ της Ρωσίας και των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ. Έχει αποφύγει την επιβολή κυρώσεων στη Μόσχα, ενώ έχει περιορίσει τη ναυτική της παρουσία στη Μαύρη Θάλασσα και έχει αποστείλει οπλισμό στο Κίεβο. Ο Ερντογάν τόνισε ότι η Τουρκία παραμένει δυνητικός μεσολαβητής για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες. Στη Μέση Ανατολή, αναφέρθηκε στον ρόλο της Τουρκίας στην επίτευξη της εκεχειρίας τον Οκτώβριο κατά τη σύγκρουση Ισραήλ–Χαμάς και υποστήριξε ότι μια Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα θα δυσκολευόταν να αποκτήσει νομιμοποίηση χωρίς τουρκική συμμετοχή, δηλώνοντας ετοιμότητα «ανάληψης οποιασδήποτε ευθύνης» για μια διαρκή ειρήνη.