Ο Ακάθιστος Ύμνος: Η ιστορία πίσω από την ευχαριστήρια ωδή στην Παναγία
Πώς ένας βυζαντινός ύμνος, γραμμένος με την αλφαβητική σειρά, έγινε σύμβολο πίστης και νίκης.
Σήμερα, Παρασκευή 27 Μαρτίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τον Ακάθιστο Ύμνο, τιμώντας παράλληλα τη μνήμη των Αγίων Φιλητού, Λυδίας, Θεοπρέπιου, Μακεδόνα και της Αγίας Ματρώνης Θεσσαλονίκης. Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι Φιλητός, Λυδία, Μακεδόνιος και Ματρώνα.
Ο Ακάθιστος Ύμνος, ένα από τα σπουδαιότερα κομμάτια της βυζαντινής υμνογραφίας, ονομάστηκε έτσι από την όρθια στάση που τηρούσαν οι πιστοί κατά την ψαλμωδία του. Θεωρείται ένα αριστούργημα λόγου, με σοβαρή και ποιητική γλώσσα, εμπλουτισμένο με σχήματα λόγου και στολισμένο με κοσμητικά επίθετα. Το κεντρικό του θέμα είναι η εξύμνηση της ενανθρώπισης του Θεού μέσω της Παναγίας, αποδίδοντας εκφράσεις χαράς και αγαλλίασης που προσδίδουν έναν θριαμβευτικό τόνο.
Η ιστορία του ύμνου συνδέεται άρρηκτα με την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Αβάρους το 626 μ.Χ. Καθώς ο αυτοκράτορας Ηράκλειος απουσίαζε σε εκστρατεία, η πόλη βρέθηκε αιφνιδίως αντιμέτωπη με τον εχθρικό στόλο. Σε μια κρίσιμη στιγμή, ο Πατριάρχης Σέργιος περιέτρεχε τα τείχη με την εικόνα της Παναγίας της Βλαχερνίτισσας, ενθαρρύνοντας τον λαό. Τη νύχτα, ένας ανεμοστρόβιλος, που αποδόθηκε σε θεϊκή παρέμβαση, κατέστρεψε τον εχθρικό στόλο, επιτρέποντας στους Βυζαντινούς να απωθήσουν τους εισβολείς.
Μετά την απελευθέρωση της πόλης, ο λαός συγκεντρώθηκε στο Ναό της Παναγίας των Βλαχερνών για να ευχαριστήσει την Παναγία για τη σωτηρία. Κατά την παράδοση, όρθιο το πλήθος έψαλλε για πρώτη φορά τον «Ακάθιστο Ύμνο», μια ευχαριστήρια ωδή προς την «υπέρμαχο στρατηγώ», την Παναγία.
Ο ύμνος ψάλλεται ενταγμένος στο λειτουργικό πλαίσιο του Μικρού Αποδείπνου, στις πέντε πρώτες Παρασκευές της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ενώ είναι γραμμένος με αλφαβητική ακροστιχίδα από το Α ως το Ω.
Επιπλέον, σήμερα συμπίπτουν η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου και η Διεθνής Ημέρα Κοινωνικής Εργασίας.