Οδηγός για την ασφαλή επιλογή σαρακοστιανών εδεσμάτων
Οδηγίες από τον ΕΦΕΤ για την επιλογή και την κατανάλωση θαλασσινών και άλλων νηστίσιμων τροφίμων, με έμφαση στην αποφυγή τροφικών αλλεργιών.
Με την περίοδο της Σαρακοστής και την Καθαρά Δευτέρα να πλησιάζουν, τα σαρακοστιανά εδέσματα βρίσκονται στο επίκεντρο. Αυτές οι νηστίσιμες επιλογές, που περιλαμβάνουν όσπρια, λαδερά, αλλά και πλούσια αλιεύματα όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές, γαρίδες, μύδια, καθώς και ταραμά και αυγοτάραχο, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή και τη διατήρησή τους. Το αγαπημένο επιδόρπιο της περιόδου, ο χαλβάς, έρχεται σε ποικίλες εμπορικές μορφές.
Επειδή πολλά από αυτά τα τρόφιμα, ιδίως τα αλιεύματα, είναι ευάλωτα στην αλλοίωση, η τήρηση κανόνων υγιεινής, σωστή αποθήκευση και προετοιμασία είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία. Προς αυτή την κατεύθυνση, ο ΕΦΕΤ (Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων) δημοσίευσε αναλυτικές συμβουλές για την ασφαλή επιλογή αυτών των τροφίμων.
**Κεφαλόποδα (Χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές):**
Όταν επιλέγετε νωπά κεφαλόποδα, ελέγξτε για χαρακτηριστική οσμή θάλασσας, απουσία δυσάρεστων ή ξένων οσμών (π.χ. αμμωνίας). Η επιφάνεια πρέπει να είναι υγρή και γυαλιστερή, τα πλοκάμια ανθεκτικά, ενώ η σάρκα συμπαγής και ελαστική. Τα μάτια πρέπει να είναι γυαλιστερά και ζωηρά.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τις διαφορές μεταξύ καλαμαριού και θράψαλου. Τα θράψαλα έχουν δέκα πλοκάμια παρόμοιου μήκους, ενώ τα καλαμάρια διαθέτουν δύο μακρύτερα πλοκάμια. Μορφολογικά, τα καλαμάρια έχουν ρομβοειδές πτερύγιο, ενώ τα θράψαλα τριγωνικό.
Τα κατεψυγμένα κεφαλόποδα δεν πρέπει να παρουσιάζουν αλλοιωμένη χροιά. Μετά την απόψυξη, το προϊόν πρέπει να έχει το χρώμα και την οσμή του νωπού. Τα αποψυγμένα αλιεύματα που πωλούνται χύμα πρέπει να αναγράφουν ευκρινώς “αποψυχθέν” στην πινακίδα πώλησης. Η απόψυξη στα καταστήματα πώλησης απαγορεύεται.
**Οστρακοειδή (Μύδια, κυδώνια, στρείδια, αχιβάδες, χτένια):**
Τα νωπά οστρακοειδή με κέλυφος πρέπει να είναι ζωντανά. Αυτό φαίνεται από το κλειστό κέλυφος ή από το κέλυφος που κλείνει ερμητικά με ελάχιστη πίεση. Το περιεχόμενο πρέπει να είναι υγρό, καθαρό και άοσμο. Η σάρκα είναι υγρή και καλά προσκολλημένη στο κέλυφος, ενώ συστέλλεται με την προσθήκη λεμονιού. Τα αποφλοιωμένα μύδια πρέπει να είναι γυαλιστερά, συνεκτικά και να μυρίζουν θάλασσα.
**Μαλακόστρακα (Γαρίδες, καραβίδες, αστακοί, καβούρια):**
Στα νωπά μαλακόστρακα, ελέγξτε για οσμή θάλασσας, στερεά κολλημένα πόδια και τεντωμένη, διαφανή μεμβράνη θώρακα. Το κεφάλι και ο θώρακας πρέπει να είναι ανοιχτόχρωμα, χωρίς μαύρες κηλίδες. Τα ζωντανά δείχνουν αντανακλαστικές κινήσεις.
**Αχινοί:**
Οι αχινοί πρέπει να είναι ζωντανοί, κάτι που διακρίνεται από την κίνηση των αγκαθιών τους.
**Κονσέρβες:**
Οι κονσέρβες ιχθυηρών πρέπει να είναι ακέραιες και σφραγισμένες, χωρίς βαθουλώματα ή διογκώσεις.
**Άλλα σαρακοστιανά εδέσματα:**
Ο ταραμάς πρέπει να έχει ομοιόμορφο χρώμα. Αλλοίωση διαπιστώνεται από μούχλα, ξηρότητα, τάγγιση ή πικρή/ξινή γεύση.
**Τροφικές Αλλεργίες:**
Ψάρια, μαλάκια, οστρακοειδή, σπόροι σησαμιού και ξηροί καρποί (βασικά συστατικά του χαλβά) αποτελούν συχνές αιτίες αλλεργιών. Τα 14 κύρια αλλεργιογόνα που αναγνωρίζει η ΕΕ πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς στα προσυσκευασμένα τρόφιμα. Σε μη προσυσκευασμένα τρόφιμα και χώρους εστίασης, οι υπεύθυνοι οφείλουν να παρέχουν πληροφορίες για την ύπαρξη αλλεργιογόνων. Είναι σημαντικό να ρωτάτε τους καλεσμένους σας για τυχόν αλλεργίες και να είστε προσεκτικοί με τα υλικά. Σε περίπτωση αλλεργικής αντίδρασης, αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.