Στουρνάρας: Η σύγκρουση με τον Τσίπρα για την Τράπεζα Αττικής και η μάχη για την ανεξαρτησία της ΤτΕ

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, αναφέρθηκε σε μια από τις πιο τεταμένες περιόδους της θητείας του, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην «Ομάδα Αλήθειας», εστιάζοντας στη μετωπική σύγκρουση που είχε με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, με αφορμή την υπόθεση της Τράπεζας Αττικής. Ο κ. Στουρνάρας περιέγραψε τη συγκεκριμένη υπόθεση ως σημείο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, τονίζοντας την επιμονή του στον αυστηρό εποπτικό ρόλο της Τράπεζας της Ελλάδος και την αναγκαιότητα πλήρους ελέγχου για τη διασφάλιση της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος. Όπως ανέφερε, η στάση αυτή προκάλεσε ευθεία σύγκρουση με την τότε κυβέρνηση, η οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, αντιμετώπισε με δυσπιστία τις παρεμβάσεις της κεντρικής τράπεζας.

Ο διοικητής της ΤτΕ περιέγραψε ένα κλίμα ισχυρής πίεσης και έντασης, υπογραμμίζοντας ότι η αντιπαράθεση δεν είχε προσωπικό χαρακτήρα, αλλά αφορούσε τη θεσμική ανεξαρτησία της Τράπεζας της Ελλάδος και την ανάγκη εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων εποπτείας. Η διαφωνία με τον Αλέξη Τσίπρα κορυφώθηκε όταν τέθηκε θέμα χειρισμών και ελέγχων στην Τράπεζα Αττικής, με την κεντρική τράπεζα να επιμένει σε διαδικασίες που, όπως είπε, ήταν απαραίτητες για την προστασία των καταθέσεων και της αξιοπιστίας του συστήματος. Σε απάντηση σε κατηγορίες περί πολιτικής μεροληψίας, οι κύκλοι του κ. Στουρνάρα σχολίασαν: «Με κατηγορεί για πολιτική μεροληψία εκείνος που θεωρούσε ότι η κεντρική τράπεζα οφείλει να σιωπά όταν διακυβεύεται η σταθερότητα της χώρας. Αν η προειδοποίηση για κινδύνους βαφτίζεται “εκβιασμός”, τότε η έννοια της θεσμικής ευθύνης έχει πράγματι αλλοιωθεί».

Συνεργάτες του κ. Στουρνάρα, απαντώντας σε σχόλια της πλευράς Τσίπρα, ανέφεραν: «Για την ταμπακιέρα, κουβέντα. Ούτε για την Τράπεζα Αττικής, ούτε για τη Novartis. Αντί για απαντήσεις, επιθέσεις στη σύζυγο του Διοικητή. Μόνο που εκείνη στάθηκε γρανίτης: άντεξε! τα ψέματα κατέρρευσαν και η σκευωρία έσπασε με κρότο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, αποκαλύφθηκε πως τότε ήθελαν να βάλουν χέρι και στα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων — το είπε ο Παύλος Πολάκης, που σήμερα οδύρεται επειδή τους σταμάτησε ο Γιάννης Στουρνάρας. Αυτοί είστε!»

Ο κ. Στουρνάρας χαρακτήρισε την περίοδο εκείνη ως μία από τις δυσκολότερες θεσμικά, καθώς η ένταση μεταξύ κυβέρνησης και κεντρικής τράπεζας ήταν συνεχής, ενώ παράλληλα η χώρα βρισκόταν σε καθεστώς οικονομικής πίεσης. Τόνισε, ωστόσο, ότι η επιμονή στην τήρηση των κανόνων και η ανεξαρτησία της εποπτείας ήταν μονόδρομος, ακόμα κι αν αυτό οδηγούσε σε πολιτικές συγκρούσεις στο ανώτατο επίπεδο. Η υπόθεση της Τράπεζας Αττικής ανέδειξε, σύμφωνα με τον ίδιο, τα όρια των σχέσεων πολιτικής εξουσίας και τραπεζικής εποπτείας, επισημαίνοντας ότι σε περιόδους κρίσης οι θεσμικές ισορροπίες δοκιμάζονται έντονα. Παρά τις αντιδράσεις και την ένταση της εποχής, υπογράμμισε ότι προτεραιότητα παρέμεινε η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και η προστασία της οικονομίας.

Ο κεντρικός τραπεζίτης περιέγραψε με έντονο τρόπο το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατούσε όταν ανέλαβε υπουργός Οικονομικών το 2012, επί κυβέρνησης Αντώνη Σαμαρά, τονίζοντας ότι η χώρα ήταν εκτός αγορών και στηριζόταν σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Ο κίνδυνος εξόδου από το ευρώ, όπως σημείωσε, ήταν απολύτως πραγματικός, με τις αγορές να εκτιμούν υψηλές πιθανότητες αποτυχίας της ελληνικής οικονομίας. Καθοριστικό σημείο καμπής υπήρξε η παρέμβαση του τότε επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, με τη δέσμευση ότι θα γίνει «ό,τι χρειαστεί» για τη σταθερότητα του ευρώ. Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε στις πιέσεις που ασκούνταν τότε, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας, ακόμη και σε εισηγήσεις για αποχώρηση της χώρας από το κοινό νόμισμα, μια εξέλιξη που, κατά τον ίδιο, θα οδηγούσε σε «κυριολεκτικό χάος» με σοβαρές νομικές και οικονομικές επιπτώσεις. Άφησε, δε, αιχμές για πολιτικές και επιχειρηματικές φωνές που τότε υποστήριζαν την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα, χαρακτηρίζοντας τέτοιες προσεγγίσεις ανεύθυνες.

Στη συνέντευξη, ο διοικητής της ΤτΕ στάθηκε και στις δύσκολες διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους, αναφερόμενος στις επαφές με την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ και τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, τονίζοντας ότι η εφαρμογή των προαπαιτούμενων ήταν μονόδρομος για την εκταμίευση των δανείων και τη σταθεροποίηση της οικονομίας. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην περίοδο του 2015, όταν, όπως είπε, η χώρα έφτασε ξανά πολύ κοντά στο Grexit επί διακυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα και με υπουργό Οικονομικών τον Γιάνη Βαρουφάκη. Ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η διαπραγμάτευση εκείνου του εξαμήνου αποδυνάμωσε τη θέση της Ελλάδας και είχε σημαντικό οικονομικό κόστος, οδηγώντας τελικά σε capital controls και νέα επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Παρά τις έντονες δυσκολίες, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε ότι η χώρα κατάφερε να σταθεροποιηθεί, να εξασφαλίσει πρωτοφανή χρηματοδοτική στήριξη και να παραμείνει στο ευρώ. Η εμπειρία της ελληνικής κρίσης επηρέασε καθοριστικά τις ευρωπαϊκές πολιτικές των επόμενων ετών, λειτουργώντας ως μάθημα για τη διαχείριση κρίσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.